Кіріспе

Топологияда және математиканың басқа да салаларында, толық ажыратылған кеңістік – бұл жалғыз элементтерден ғана тұратын байланысты қосалқы жиындарға ие топологиялық кеңістік. Кез келген топологиялық кеңістікте жалғыз элементтер (және, егер ол байланысты деп есептелсе, бос жиын) байланысты болады; толық ажыратылған кеңістікте осылар ғана байланысты қосалқы жиындар болып табылады. Толық ажыратылған кеңістіктің маңызды мысалы – Кантор жиыны, ол p-адикалық бүтін сандар жиынымен гомеоморфты. Алгебралық сандар теориясында маңызды рөл атқаратын тағы бір мысал – p-адикалық сандардың 'Q'p өрісі.

Анықтама

Топологиялық кеңістік толық ажыратылған деп аталады, егер оның байланысты компоненттері бірнүктелі жиындар болса. Сол сияқты, топологиялық кеңістік толық жолдан ажыратылған деп аталады, егер оның барлық жол компоненттері бірнүктелі жиындар болса. Тағы бір тығыз байланысты ұғым – толығымен бөлек кеңістік, яғни квазикомпоненттері жеке-жеке болып табылатын кеңістік. Яғни, топологиялық кеңістік толығымен бөлек, егер әрбір нүкте үшін, оның барлық ашық-жабық маңайларының қиылысы жеке нүкте болса. Басқаша айтқанда, әрбір екі түрлі нүкте үшін, олардың әрқайсысы үшін өзара жатпайтын ашық маңайлар табылады. Кез келген толығымен бөлек кеңістік әрине толық ажыратылған, бірақ керісінше тіпті метрикалық кеңістіктер үшін де дұрыс емес. Мысалы, Канттордың тігізілген конусы, яғни Кнастер-Куратовский желдеткішінің төбесі алынып тасталған түрі. Онда ол толық ажыратылған, бірақ оның квазикомпоненттері жеке емес. Жергілікті компактты Хаусдорф кеңістіктері үшін екі ұғым (толық ажыратылған және толығымен бөлек) эквивалентті. Қызығы, әдебиетте (мысалы) толық ажыратылмаған кеңістік кейде мұрагерлік ажыратылмаған деп аталады, ал толық ажыратылған терминологиясы толығымен бөлек кеңістік үшін қолданылады.

Қасиеттері

Толық ажыратылған кеңістіктердің ішкі кеңістіктері, көбейтінділері және қосымша көбейтінділері толық ажыратылған болады. Толық ажыратылған кеңістіктер T1 кеңістіктер болып табылады, себебі бір элементті жиын жабық болады. Толық ажыратылмаған кеңістіктердің үздіксіз бейнелері міндетті түрде толық ажыратылмаған болып табылмайды, шындығында, кез келген компактты метрикалық кеңістік Кантор жиынының үздіксіз бейнесі болып табылады. Жергілікті түрде компактты Хаусдорф кеңістігінің кішкентай индуктивті өлшемі 0-ге тең, егер және ғана егер ол толық ажыратылған болса. Кез келген толық ажыратылмаған компактты метрикалық кеңістік дискретті кеңістіктердің санаулы көбейтіндісінің ішкі жиынына гомеоморфты. Жалпы алғанда, толық ажыратылмаған кеңістіктегі кез келген ашық жиын да жабық деу дұрыс емес. Жалпы алғанда, толық ажыратылмаған кеңістіктегі кез келген ашық жиынның жабылуы ашық емес, яғни кез келген толық ажыратылмаған Хаусдорф кеңістігі экстремалды ажыратылмаған емес.

Кез келген кеңістіктің толық ажыратылған үлестік кеңістігін құру

Бұл кездейсоқ топологиялық кеңістік болсын. Егер және тек егер (мұндағы – кеңістікті қамтитын ең үлкен байланысқан жиын) болса. Бұл, әрине, эквиваленттілік қатынас, оның эквиваленттілік кластары – кеңістіктің байланысқан компоненттері. Кеңістікті quotient топологиясымен жабдықтаңыз, яғни картаны үздіксіз ететін ең жұқа топология. Біраз күш жұмсасақ, кеңістік толығымен байланыссыз екенін көреміз. Шындығында, бұл кеңістік тек толығымен байланыссыз quotient ғана емес, белгілі бір мағынада ең үлкені: Келесі универсалды қасиет орындалады: Кез келген толығымен байланыссыз кеңістік және кез келген үздіксіз карта үшін , бірегей үздіксіз карта бар , осылай болады.