Кіріспе

Қоғамдық қатынастар үшін ұсынылған ақпарат

Баспасөз хабарламаларын Wikipedia деректері ретінде пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар

Баспасөз хабарламасы – ақпарат беру, ресми мәлімдеме жасау немесе жұртшылыққа хабарлау мақсатында жаңалық құралдарына жіберілетін ресми хабарлама. Баспасөз хабарламалары сондай-ақ бастапқы дерек көзі болып саналады, яғни ақпараттың алғашқы хабаршысы. Баспасөз хабарламасы әдетте тоғыз құрылымдық элементтен тұрады: тақырып, датасы, кіріспе, негізгі мәтін және басқа да бөлімдер. Баспасөз хабарламалары көбінесе жаңалық құралдарына электрондық түрде, пайдалануға дайын күйде жіберіледі және көбінесе «жарияламас бұрын» деген уақыт белгісімен, яғни жаңалықтарға эмбарго қойылады. Баспасөз хабарламасының ерекше түрі – коммюнике (коммюнике), мемлекеттік орган шығарған қысқаша есеп немесе мәлімдеме. Коммюнике әдетте халықаралық көшбасшылардың жоғары деңгейдегі кездесуінен кейін жарияланады. Баспасөз хабарламаларын пайдалану медиа корпорацияларға тиімді, себебі олар шығындарды азайтуға және белгілі бір уақыт ішінде медиа фирмасының өндіретін материалдарының көлемін арттыруға көмектеседі. Алдын ала дайындалған материал болғандықтан, баспасөз хабарламалары журналистердің уақытын үнемдейді, жаңалықты жазуда ғана емес, сонымен қатар жаңалықты тікелей алуға кеткен уақыт пен қаржыны да үнемдейді. Дегенмен, баспасөз хабарламасын пайдалану жаңалықтарды таратушы ұйымға уақыт пен қаржыны үнемдегенмен, мазмұны мен стиліне шектеулер қояды. Сонымен қатар, баспасөз хабарламалары оларды тапсырыс берген немесе жариялаған ұйымға тиімді болып келеді, тақырыпты өзінің қалауынша бейімдейді. Цифрлық дәуірде тұтынушылар ақпаратты дереу алуды қалайды, бұл жаңалық құралдарына мүмкіндігінше көп материал шығару үшін қысым түсіреді. Бұл жаңалықтарды таратушы компаниялардың жаңалықтар жасау үшін баспасөз хабарламаларына көп сүйенуіне әкелуі мүмкін. Баспасөз хабарламасының көлемі әртүрлі болуы мүмкін, 300-ден 800 сөз аралығында. Көбінесе келесі құрылымдық элементтер кездеседі:

Мемлекеттік белгі немесе логотип
Бұқаралық ақпарат құралдарымен байланыс ақпараты – аты-жөні, телефон нөмірі, электрондық пошта мекенжайы, пошталық мекенжайы немесе қоғамдық қатынастар (PR) немесе басқа да медиа байланыс адамының басқа да байланыс ақпараты.
Тақырып – журналистердің назарын аудару және жаңалықты бір-алты сөзбен қысқаша түйіндеу үшін қолданылады.
Подзаголовок (Dek) – тақырыпты егжей-тегжейлі сипаттайтын қосымша тақырып.
Датасы – баспасөз хабарламасының шыққан күні және әдетте оның жарияланған қаласы. Егер көрсетілген күн ақпараттың бұқаралық ақпарат құралдарына жіберілген күнінен кейінгі болса, онда жіберуші жаңалықтарға эмбарго қоюды сұрайды.
Кіріспе – баспасөз хабарламасының бірінші абзацы, әдетте «кім, не, қашан, қайда және неге» деген сұрақтарға негізгі жауаптар береді.
Негізгі мәтін – жаңалыққа қатысты қосымша түсіндіру, статистика, аяқталған мәліметтер немесе басқа да толықтырулар.
Boilerplate – әдетте компания, ұйым немесе жеке тұлға туралы тәуелсіз ақпаратты қамтитын қысқа «туралы» бөлім.
Жабылу – Солтүстік Америкада, дәстүрлі түрде, қазандықтың немесе негізгі мәтіннің соңында және БАҚ-тың байланыс ақпаратының алдында «30» символы пайда болады, бұл баспасөз хабарламасы аяқталғанын көрсетеді. Көбінесе «###» символы да қолданылады. Басқа елдерде баспасөз хабарламасының аяқталғанын көрсету үшін «соңы» деген мәтін сияқты басқа да тәсілдер қолданылуы мүмкін. Интернет 24 сағаттық жаңалық ағынында маңызды рөл атқаргандықтан, баспасөз хабарламасын жазу стилі өзгерді. Мысалы, онлайн-хабарламалардың редакторларында дәстүрлі баспасөз хабарламасын баспаға дайындау үшін жеткілікті кадрлар болмауы мүмкін.

Тарату үлгілері

Дәстүрлі тарату моделінде ақпаратты жариялайтын бизнес, саяси науқан немесе басқа да ұйым, жазбаша ақпаратты жазу және тарату үшін жарнама агенттігін жалдайды. Жаңалықтар агенттігі бұл ақпаратты журналист алған немесе тергеген кезде таратады. Осының нәтижесінде ақпарат немесе хабарлама қалың жұртқа белгілі болады. Балама модель – өзіндік баспасөз хабарламасы. Бұл тәсілде баспасөз хабарламалары тікелей жергілікті газеттерге немесе тегін және ақылы тарату қызметтеріне жіберіледі. Тарату қызметі мазмұнды өзгеріссіз, медиа есеп орындарына жариялау үшін ұсынады, бұл әдетте онлайн режимінде жүзеге асырылады. Мысалы, саяси институттар осы тәсілді жиі қолданады. Тағы бір мысал, Еуропадағы Конституциялық соттар, АҚШ Жоғарғы Соты және АҚШ штаттарының Жоғарғы соттары өздерінің шешімдері туралы баспасөз хабарламаларын жариялайды, ал жаңалықтар құралдары осы өзіндік жарияланған хабарламаларды өз баяндамаларында пайдаланады.

Видео

Кейбір PR фирмалары бейне жаңалықтарын (VNR) жібереді, олар алдын ала жазылған бейне бағдарламалар немесе клиптер, оларды телеарналар өзгеріссіз эфирге шығара алады. Бейне жаңалықтарында киножұлдыздармен сұхбаттар болуы мүмкін. Бұл сұхбаттар түсірілім алаңында түсіріліп, фильмнің логотипімен безендірілген студияда орналасқан. Бейне жаңалықтары толыққанды өндіріс түрінде де жасалуы мүмкін. Мұндай өндіріс ондаған мың немесе жүздеген мың долларға түсуі мүмкін. Бейне жаңалықтары тележаңалықтар форматында немесе тіпті интернет үшін арнайы дайындалуы мүмкін. Кейбір жаңалықтар таратушылары бейне жаңалықтарын пайдалануға қарсы шықты, себебі бұл жағымсыз қоғамдық пікір тудыруы мүмкін. Бұл олардың беделін арттауға бағытталған әрекет деп қарастырылуы да мүмкін. Сонымен қатар, VNR-ді подкастқа айналдырып, жаңалықтар агенттіктеріне жариялауға болады. Жаңалықты ұзақ сақтау үшін "қоғамдық сайттарды" пайдалануға болады. "Қоғамдық сайттар" көптеген журналистер мен жазушылар бақылап, пікір білдіретін платформалар болып табылады.

Эмбарголар

Егер баспасөз хабарламасы ақпараттың ресми түрде жариялануына дейін таратылса, ол ембарго астында деп есептеледі. Ембарго жаңалықтар ұйымдарынан белгілі бір күніне немесе уақытына дейін хабарламауды сұрайды. Егер журналист бұрынғыдан ембаргоны сақтауға келісетін заңдық міндеттеме келісіміне қол қоймаса, ақпаратты ұстап тұруға заңдық міндеттемесі жоқ. Дегенмен, ембаргоны бұзу олардың ақпаратты таратушы ұйыммен арақатынасына және жазушы немесе журналист ретіндегі беделіне зиян келтіруі мүмкін. Жаңалықтар ұйымдары ембаргоны бұзған жағдайда кейде қара тізімге алынуы мүмкін. Көшірушілер әдетте тек қанамызбен қарым-қатынасы бар және/немесе белгіленген уақытқа дейін ақпаратты жасыруға дайын журналистермен ғана ембарго астындағы ақпаратты бөлісуге ынталандырылады.