Джон Кроун: 17-18 ғасырлар ағылшын драматургінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

XVII-XVIII ғасырдағы ағылшын драматургі

Джон Кроун (6 сәуір 1641 – 1712) – британ драматургі. Оның әкесі, "полковник" Уильям Кроун 1637 жылы Арундел графымен бірге Венаға дипломатиялық миссияға қатысты және осы саяхаты туралы естелік жазды. Ол Жаңа Шотландияға көшіп, Кромвельден жер алды, бірақ француздар оның жерін басып алды, ал отандық үкімет оның құқықтарын қорғауға ештеңе жасамады.

Өмірбаян

Ол 1641 жылғы 6 сәуірде Лондонда дүниеге келді. 1657 жылы әкесімен бірге Новая Шотландияға көшіп келді. Гарвардта оқып жүргенде, Кроун пуритан дін қызметкері Джон Нортонмен бірге тұрды. Алайда, 1660 жылы әкесімен бірге Англияға оралды. Ұлы Англияға келгенде, кедейлігі оны әулетті тәуелсіз әйелге жеке күзетші болып қызмет етуге мәжбүр етті, ал жаулары оның әкесі тәуелсіз пастор болған деді. Ол өзінің әдеби мансабын «Пандион және Амфигения, немесе Тессалияның тартыншақ ханымның тарихы» (1665) романымен бастады. 1671 жылы ол «Джулиана, немесе Польша ханшайымы» романтикалық пьесасын жазды, атауына қарамастан, ол тарихи драма ретінде қарастырылмады. Рочестер графы Драйденді ашу үшін, оның лауреат ақыны ретіндегі құқықтарын бұзу мақсатымен, сарайда қойылымға арналған маска жасауды тапсырды. «Калисто» оған II Карлдың құрметін әкелді, бірақ Рочестер сенімсіз демеуші болды, ал Кроунның «Тит Веспасианның Иерусалимді қиратуы» (1677) екі бөлімдік батырлық пьесасының табысы оның құрметін мүлдем жойды. Бұл пьесада парызшылдарды бейнелеу арқылы пуритандық партияны сынайтын сатиралық сипаттама бар болды, ал шамамен 1683 жылы ол «Қала саясаты» атты саяси пьесасын шығарды, ол Виг партиясын сынайды және Тит Оутс пен басқалардың портреттері ретінде танылатын кейіпкерлерді қамтиды. Бұл оған көптеген жауларды туғызды, ол патшадан сахнада жазу қажеттілігінен босататын шағын лауазымды сұрады. Патша одан Моретоның «No puede ser guardar una mujer» пьесасына негізделген тағы бір комедия жазуды талап етті. Бұл пьесаны, кейіннен Кроун анықтағандай, сэр Томас Сент-Серф бұрынғысынан сәтсіз бейімдеген, бірақ Кроунның қолында ол «Sir Courtly Nice» (1685) комедиясына айналды, ол шамамен бір ғасыр бойы сахнада тұрды. Айынышты жағдайға орай, II Карл пьеса аяқталудан бұрын қайтыс болды, ал Кроун өзінің сыйлығынан көңілі қалды. 1698 жылы ханшайым Анна оның «Калигула» пьесасының қойылымына қатысты, оның барысында Мэри Линдсей Ричард Леверидждің арнайы шығармасын орындады. Кроун пьеса жазуды жалғастырды, және 1703 жылы әлі де тірі болғаны айтылады. «Gentleman's Magazine» журналындағы мақалаға сәйкес, Джон 18 ғасырдың басындағы он жылдықта әлі де тірі болған, себебі жазушы онымен бірге ішкенін еске алады. Патшалық үйге жіберілген хаттар оның королева Мэри II мен королева Аннаның қайырымдылығына сүйенгенін көрсетеді, олар жас ханшайымдар болған кезде II Карл үшін оның пьесаларының бірін орындағандарын есіне алады. Кроун тарихи оқиғаларға негізделген пьесалардың жемісті авторы болды, онда француз романтикасының үлгісімен батырлық махаббат басты мотив болды. Оның стильінің қарапайымдылығы оны көптеген заманауи батырлық пьесаларда кездесетін пафосқа бой алдырмады, бірақ бұл пьесалар ерекше қызығушылық тудырмады. Ол «әдет-ғұрыптар» комедиясында әлдеқайда сәтті болды. Кроунның кейінгі өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ жазбаларда 1680 жылдардың соңында Норфолк графтығында тұрмысқа шыққан Элиас Кроунның (туған жері округтен тыс деп көрсетілген) аты бар. Сондай-ақ, 1667 жылы Лондонда туған Джон Крон да болды. Кроун шамамен 1712 жылы қайтыс болды және Лондонның St Giles in the Fields жерленген.

He was born in London on 6 April 1641, and emigrated to Nova Scotia in 1657 with his father, a joint proprietor of the colony, aboard the ship Satisfaction, and studied at Harvard College. While studying at Harvard, Crowne lived with Puritan divine John Norton. Crowne left without graduating, however, and returned to England with his father in 1660. When the son came to England his poverty compelled him to act as gentleman usher to an independent lady of quality, and his enemies asserted that his father had been an Independent minister. He began his literary career with a romance, Pandion and Amphigenia, or the History of the coy Lady of Thessalia (1665). In 1671 he produced a romantic play, Juliana, or the Princess of Poland, which has, in spite of its title, no pretensions to rank as a historical drama. The earl of Rochester procured for him, apparently with the sole object of annoying Dryden by infringing on his rights as poet laureate, a commission to supply a masque for performance at court. Calisto gained him the favour of Charles II, but Rochester proved a fickle patron, and his favour was completely alienated by the success of Crowne's heroic play in two parts, The Destruction of Jerusalem by Titus Vespasian (1677). This piece contained a thinly disguised satire on the Puritan party in the description of the Pharisees, and about 1683 he produced a distinctly political play, City Politiques, satirizing the Whig party and containing characters which were readily recognized as portraits of Titus Oates and others. This made him many enemies, and he petitioned the king for a small place that would release him from the necessity of writing for the stage. The king exacted one more comedy, which should, he suggested, he based on the No puede ser guardar una mujer of Moreto. This had already been unsuccessfully adapted, as Crowne discovered later, by Sir Thomas St Serfe, but in Crowne's hands it developed into Sir Courtly Nice (1685), a comedy which kept its place as a stock piece for nearly a century. Unfortunately Charles II died before the play was completed, and Crowne was disappointed of his reward. In 1698, Princess Anne attended a performance of his play Caligula during which Mary Lindsey sang a special composition by Richard Leveridge. Crowne continued to write plays, and it is stated that he was still living in 1703. According to an article in the Gentleman's Magazine John was still alive in the first decade of the 18th century when the writer recalls drinking with him. Letters to the royal household indicates he relied on the charity of Queen Mary II and Queen Anne who remembered performing one of his plays for Charles II when they were young princesses. Crowne was a fertile writer of plays with an historical setting, in which heroic love was, in the fashion of the French romances, made the leading motive. The prosaic level of his style saved him as a rule from the rant to be found in so many contemporary heroic plays, but these pieces are of no particular interest. He was much more successful in comedy of the kind that depicts "humours". Little is known of Crowne's later life although records show an Elias Crowne (birthplace listed as outside the county) marrying in Norfolk in the late 1680s, the son of a John and Sarah Crowne. There was also a John Crown born in 1667 in London. Crowne died around 1712 and was buried at St Giles in the Fields, London.