Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жетексіз жоғары денеге киілетін киім
Sleeveless upper body garment
Жилет (Ұлыбритания және Ұлттар Достастығы, /ˈweɪstkoʊt/ немесе /ˈweskit/; көнеше weskit деп те аталады) немесе жилет (АҚШ және Канада) – жетексіз жоғары денеге киілетін киім. Ол әдетте көйлек және галстук үстіне, пальтоның астына, ерлердің ресми киімінің бір бөлігі ретінде тағылады. Сонымен қатар, ол ерлердің дәстүрлі үш бөліктен тұратын костюмінің үшінші бөлігі болып табылады. Кез келген жилет қарапайым немесе әшекейлі, демалысқа немесе сән үшін арналған болуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, жилет ауа райына, киетін адамға және оқиғаға байланысты үлкен пальтоның орнына немесе астына киілуі мүмкін. "Жилет" термині француз тіліндегі veste ("жакет, спорттық пальто") сөзінен шыққан, ал француз тілінде жилетті gilet деп, итальян тілінде veste ("жапқыш, көйлек") және латын тілінде vestis деп атайды. Аңыз бойынша, оның киінгенде төменгі түймешікті бекітуді ұмытып кеткені және бұл әдет қалыптасқан. Сондай-ақ, бұл практиканың атқа отырғанда жилеттің жоғары жылжып кетуіне жол бермеу үшін пайда болғаны айтылады. Төменгі түймешікті шешкен кезде отырғанда түймешікке қысым түспейді; ал түймешік бекітілгенде жилеттің төменгі жағы бүйірге тартылып, бүктемелер мен шиыршықтар пайда болады, себебі қазіргі жилеттер бұрынғыларына қарағанда төменірек тігіледі. Бұл ереже тек бір жақты жилеттерге ғана қатысты, екі жақты, кешкі, тік пішіндес немесе толық түймеленген ливрейлі жилеттерге қолданылмайды.
A waistcoat (UK and Commonwealth, '/w//eɪ//s//(//t//)////k//əʊ//t/ or '/w//ɛ//s//k//ə//t/; colloquially called a weskit) or vest (US and Canada) is a sleeveless upper body garment. It is usually worn over a dress shirt and necktie and below a coat as a part of most men's formal wear. It is also sported as the third piece in the traditional three piece male suit. Any given waistcoat can be simple or ornate, or for leisure or luxury. Historically, the waistcoat can be worn either in the place of, or underneath, a larger coat, dependent upon the weather, wearer, and setting. The term vest derives from the French language veste "jacket, sport coat", the term for a vest waistcoat in French today being gilet, the Italian language veste "robe, gown", and the Latin language vestis. Variations on this include that he forgot to fasten the lower button when dressing and this was copied. It has also been suggested that the practice originated to prevent the waistcoat riding up when on horseback. Undoing the bottom button avoids stress to the bottom button when sitting down; when it is fastened, the bottom of the waistcoat pulls sideways causing wrinkling and bulging, since modern waistcoats are cut lower than old ones. This convention only applies to single breasted day waistcoats and not double breasted, evening, straight hem or livery waistcoats that are all fully buttoned.
Күндізгі киім
Жакеттермен бірге тағылатын жилеттер (қазіргі кезде көбінесе бір жақты) әдетте костюмнің матасына сәйкес келеді және төрттен алтыға дейін түймесі болады. Екі жақты жилеттер бір жақты жилеттерге қарағанда сирек кездеседі, бірақ таңертеңгі костюмдерде көбірек таралған. Олар таңертеңгі жакеттің түсімен үйлесімді немесе контрастты түсте болуы мүмкін, әдетте сары, көгершін сұр немесе ақшыл көк түсте болады.
Waistcoats worn with lounge suits (now principally single breasted) normally match the suit in cloth, and have four to six buttons. Double breasted waistcoats are rare compared to single but are more commonly seen in morning dress. These may either match the colour of the morning coat or be in a contrasting colour, commonly buff, dove gray, or powder blue.
Кешкі киім
Ақ және қара галстукпен киілетін жилеттер, күндізгі киімдегі бір қатарлы жилеттерден өзгеше, кесімі әлдеқайда төмен болады (үш немесе төрт түймелі, барлығы түймеленеді). Күндізгі жилетке қарағанда көйлектің көбірек көрінуі форманың алуан түрлі болуына мүмкіндік береді, "U" немесе "V" пішіндері жасауға болады, ал ұштарының контуры тік, жалпақ немесе дөңгелек болуы мүмкін. Түсі әдетте галстук түсімен үйлеседі, сондықтан қара бартея, гросгрейн немесе атлас, және ақ марцелла, гросгрейн немесе атлас жилеттер таңдалады, бірақ бұрынғы киім үлгілерінде қара галстукпен ақ жилеттер де киіліп жүрген. Ақ галстук шараларында қызмет ететін официанттар, кейде официант апайлар және басқа да қызметкерлер, қонақтардан өзгеше болу үшін кейде сұр галстук киеді, ол ақ галстук киімінің (арқасы тік кесілген пальто) қара жилеті мен қара галстугынан тұрады.
The waistcoats worn with white and black tie are different from standard daytime single breasted waistcoats, being much lower in cut (with three buttons or four buttons, where all are fastened). The much larger expanse of shirt compared to a daytime waistcoat allows more variety of form, with "U" or "V" shapes possible, and there is large choice of outlines for the tips, ranging from pointed to flat or rounded. The colour normally matches the tie, so only black barathea wool, grosgrain or satin and white marcella, grosgrain or satin are worn, although white waistcoats used to be worn with black tie in early forms of the dress. Waiters, sometimes also waitresses, and other people working at white tie events, to distinguish themselves from guests, sometimes wear gray tie, which consists of the dress coat of white tie (a squarely cut away tailcoat) with the black waistcoat and tie of black tie.
Дін қызметкерлері
Діни қызметкерлердің кассені жилет түрінде тігілуі мүмкін. Ол басқа жилеттерден мойнына дейін түймеленетін және діни қызметкерлердің жағасын көрсететін жаңқасы бар ерекше стилімен өзгешеленеді. Англия шіркеуінде 1830 жылдары пайда болған белгілі бір жоғары шіркеу діни киімі "M. B. Waistcoat" деп аталды, мұндағы "M. B." – "Жануардың белгісі" дегенді білдіреді.
The variant of the clergy cassock may be cut as a vest. It differs in style from other waistcoats in that the garment buttons to the neck and has an opening that displays the clerical collar. In the Church of England, a particular High Church clerical vest introduced in the 1830s was nicknamed the "M. B. Waistcoat" with "M. B." standing for the Mark of the Beast.
Скаутинг
АҚШ-тың Ұлттық қыз скауттар ұйымында жилеттер белгілерді орналастыру үшін лентаның орнына қолданылады.
In the Girl Scouts of the USA, vests are used as an alternative to the sash for the display of badges.
Спорт
Бильярд ойыншылары турнирлерде көбінесе жилеттерді, галстук-бабочкамен бірге киеді. Бұл әдетте Ұлыбританияда снукер және блэкбол турнирлерінде қолданылады.
Waistcoats, alongside bowties, are commonly worn by billiard players during a tournament. It is usually worn in snooker and blackball tournaments in the United Kingdom.
Тарих
Жілеттің алдыңғы түрі – орта ғасырлардағы дублет (киім) және гамбезон.
The predecessors to the waistcoat are the Middle Age era doublet (clothing) and gambeson.
17-18 ғасырлар
Театрлық қойылымдар мен маскарадтар сияқты театрлық әдет-ғұрыптар кезінде жилеттің алғашқы пайда болуына дейін түрлі жилеттер киінген болуы мүмкін. Justacorps шымшасы Польша мен Украинада киілетін ұзын зұбаннан көшірілген, галстук немесе крават Франция королі Людовик XIII үшін соғысқан хорват жалдамалы әскерлерінің шарфынан шыққан, ал Англия королі Карл II танымал еткен жарқын түсті жібек жилеттер бай ағылшын саяхатшыларының экзотикалық үнді және парсы киімдерінен шабыттанды. 1666 жылдың 7 қазанында Англия королі Карл II ерлер киімінде жаңа үлгі енгізілетінін жариялады. Күнделік жазушы және мемлекеттік қызметкер Сэмюэл Пеппс 1666 жылдың қазан айында: «Король кеше кеңесте киімге жаңа мода белгілейтінін, оны ешқашан өзгертетінін мәлімдеді. Бұл жилет болады, бірақ қалай екенін білмеймін» деп жазды. Осы патша жарлығы жилеттің алғашқы айқасы болды. Пеппс «жилет» сөзін бастапқы термин ретінде тіркеген; «жилет» сөзі жиектің бел деңгейінде тілінуінен туындаған, себебі сол кезде тігіншілер ерлердің ресми пальтоларын белден әлдеқайда төмен тігіп шығарған (см. смокинг). Басқа бір теория бойынша, екі бөліктен тұратын костюмді тігуден қалған материал ысырап болмас үшін «қалдық пальто» ретінде пайдаланылған, бірақ соңғы ғылыми пікірталас бұл теорияға күмән келтіреді. 17 ғасырда тұрақты армияның әскерлері – және белгілі бір дәрежеде жергілікті милиция – өз пальтоларының кері түсіндегі жилеттер киген. Бұл киімдер ескі, тозығы жеткен стандартты пальтоларды сыртын ішке бұрып (осылайша астардың түсі сыртқа шығады) және жеңдерін алып тастау арқылы жасалған деп есептеледі. Сондықтан «жилет» термині ескі пальтоның қалдықтарынан туындауы мүмкін. 17 және 18 ғасырларда ерлер көбінесе әсем әрі жарқын түсті жилеттер киген, бірақ 19 ғасырдағы мода өзгерістері оны шектеулі түс палитрасына дейін тарылтты, ал лаунж костюмдерінің дамуы бейресми жилеттерге сәйкес келетін кезеңді бастады.
Various types of waistcoats may have been worn in theatrical manners such as performances and masquerades prior to what is said to be the early origins of the vest. The justacorps frock coat was copied from the long zupans worn in Poland and Ukraine, the necktie or cravat was derived from a scarf worn by Croatian mercenaries fighting for King Louis XIII of France, and the brightly coloured silk waistcoats popularised by King Charles II of England were inspired by exotic Indian and Persian attire acquired by wealthy English travellers. On October 7 of the year 1666, King Charles II of England revealed that he would be launching a new type of fashion piece in men's wear. Samuel Pepys, the diarist and civil servant, wrote in October 1666 that "the King hath yesterday in council declared his resolution of setting a fashion for clothes which he will never alter. It will be a vest, I know not well how". This royal decree provided the first mention of the waistcoat. Pepys records "vest" as the original term; the word "waistcoat" derives from the cutting of the coat at waist level, since at the time of the coining, tailors cut men's formal coats well below the waist (see dress coat). An alternative theory is that, as material was left over from the tailoring of a two piece suit, it was fashioned into a "waste coat" to avoid that material being wasted, although recent academic debate has cast doubt on this theory. During the 17th century, troops of the regular army – and to some degree also local militia – wore waistcoats which were the reverse colour of their overcoats. It is believed that these were made by turning old worn out standard issue overcoats inside out (so that the lining colour appeared on the outside) and removing the sleeves. The term "waistcoat" might therefore also be derived from the wastage of the old coat. During the 17th and 18th centuries, men often wore elaborate and brightly coloured waistcoats, until changing fashions in the nineteenth century narrowed this to a more restricted palette, and the development of lounge suits began the period of matching informal waistcoats.
19 ғасыр
1789 жылғы француз революциясынан кейін Францияда (және Еуропаның басқа жерлерінде) аристократияға қарсы көңіл ерлер мен әйелдердің киімдеріне әсер етті, соның ішінде камзолдар да бұрынғыдан гөрі әлдеқайда қарапайым болды. 1810 жылға қарай камзолдың кесімі қысқарып, тығыз болды, ол фрақтың қарағанда екінші дәрежелі нәрсесіне айналды және дерлік ішкі киім ретінде қарастырылды, бірақ оның танымалдылығы бұрынғыдан да жоғары болды. 19 ғасырдың басындағы жаңа дендизммен камзол өз рөлін өзгерте бастады, ерлер киімінің көрініс жағынан басты бөлігі болудан қалып, кейде фигураны жақсартатын іргетас киімге айналды. 1820 жылдардан бастап, әсіресе жастар мен әскери шенділер, элиталық джентльмендер корсет киді. Камзол ерлер үшін тар белдің жаңа танымалдылығын көрсетуге және денеге жақын болуға мүмкіндік берді, ал сырт киім иықтары кең, кеудесі дөңгелек және белді тар етіп көрсету үшін тігілді. Корсетсіз ерлердің камзолдары көбінесе кит қабырғасымен нығайтылып, арқасынан баумен тартылды, ал алдыңғы жағында бекітілген түймелер болды, осылайша белді сәндік силуэтке келтіруге болады. Виктория патшайымының күйеуі Альберт ханзада тығыз корсеттерімен және кішкентай белімен танымал болды; ол өзінің билігінің басында танымал болмаса да, ерлер оның стиліне еліктеді, ал камзолдар одан да шектеулі болды. Бұл сән 19 ғасыр бойы сақталды, бірақ 1850 жылға қарай стиль корсеттің орнына тура сызықты кесімге ауысты, белге шектеулер азайды, сондықтан камзол дене бойымен тура түсті. Ғасырдың соңында Эдвард стилі ірі дене бітімін танымал етті, король Эдвард VII-нің денесі де ірі болды.
After the French Revolution of 1789, anti aristocratic sentiment in France (and elsewhere in Europe) influenced the wardrobes of both men and women, and waistcoats followed, becoming much less elaborate. After about 1810 the fit of the waistcoat became shorter and tighter, becoming much more secondary to the frock coat and almost counting as an undergarment, although its popularity was larger than ever. With the new dandyism of the early 19th century, the waistcoat started to change roles, moving away from its function as the centrepiece of the visual aspect of male clothing, towards serving as a foundation garment, often with figure enhancing abilities. From the 1820s onwards, elite gentlemen—at least those among the more fashionable circles, especially the younger set and the military—wore corsets. The waistcoat served to emphasise the new popularity of the cinched in waist for males, and became skin tight, with the overcoat cut to emphasise the figure: broader shoulders, a pouting chest, and a nipped in waist. Without a corset, a man's waistcoat often had whalebone stiffeners and were laced in the back, with reinforced buttons up the front, so that one could pull the lacings in tight to mould the waist into the fashionable silhouette. Prince Albert, husband of Queen Victoria, had a reputation for his tight corsets and tiny waist; and although he lacked popularity during his early reign, men followed his style, and waistcoats became even more restrictive. This fashion remained throughout the 19th century, although after about 1850 the style changed from that of a corseted look to a straighter line, with less restriction at the waist, so that the waistcoat followed a straighter line up the torso. Toward the end of the century, the Edwardian look made a larger physique more popular—King Edward VII having a large figure.
20 ғасырлар
Жемшектер АҚШ-тағы инди және стимпанк субмәдениеттерінде танымал. Көбінесе жемшектер ашық немесе жабық түрде, көйлектердің және тіпті футболкалардың үстіне киіледі. Жемшектің формальды емес түрлері жұмысшылардың киімдерінде, мысалы, 2007 жылға дейін Walmart дүкендерінде, сондай-ақ жақсы көрінетін киім ретінде (әдетте жарқын "қауіпсіздік апельсіні" түсінде) қолданылған. 2018 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Англия футбол құрамасының бас жаттықтырушысы Гарет Саутгейт көбінесе жемшек киген күйде көрінді. Ұлттық құраманың киім-кешектерінің ресми жеткізушісі британдық Marks & Spencer компаниясы Англияның алғашқы бес ойыны кезінде жемшек сатылымының 35%-ға өскенін хабарлады. Fashion search платформасы Lyst та Әлем чемпионаты барысында жемшектерді онлайн іздеу 41%-дан астамға өскенін мәлімдеді. Турнирдің ортасында Лондон мұражайы Гарет Саутгейттің жемшегін сатып алып, оны тарихи киімдер коллекциясының бір бөлігі ретінде көрсетуді жоспарлап отыр. Англияның Хорватияға қарсы жартылай финалдық матчына дейін қан ауруларымен күресетін Bloodwise қайырымдылық қоры жанкүйерлерді "Жемшек сәрсенбісі" акциясына қатысып, қайырымдылыққа қаражат жинауға көмектесуге шақырды, сонымен қатар Англия құрамасын қолдауға үн қосты.
Waistcoats are popular within the indie and steampunk subcultures in the United States. Vests are often worn both open or closed, over dress shirts and even t shirts. Non formal types of waistcoat have been used in workers uniforms, such as at Walmart prior to 2007, and as high visibility clothing (usually the bright "safety orange" colour). During the 2018 FIFA World Cup, the manager of the England football team, Gareth Southgate, was often seen wearing a waistcoat. British retailer Marks & Spencer, the official suit provider for the national team, reported a 35% increase in waistcoat sales during England's first five games at the tournament. Fashion search platform Lyst also reported that online waistcoat searches increased by over 41% during the course of the World Cup. Part way through the tournament, the Museum of London announced that it hoped to acquire Gareth Southgate's waistcoat in order to display it as part of its permanent collection of historic clothing. In the run up to England's semi final match against Croatia, the blood cancer charity, Bloodwise, encouraged fans to take part in 'Waistcoat Wednesday' to help raise funds for the charity, while also supporting the England team.