Кешкі киім: смокинг және диннер жакет

Кіріспе

Жартылай ресми батыс киім үлгісі; кешкі костюм, смокинг.

Semi formal western dress code; dinner suit, tuxedo
the dress code

Black tie is a semi formal Western dress code for evening events, originating in British and North American conventions for attire in the 19th century. In British English, the dress code is often referred to synecdochically by its principal element for men, the dinner suit or dinner jacket. In American English, the equivalent term tuxedo (or tux) is common. The dinner suit is a black, midnight blue or white two or three piece suit, distinguished by satin or grosgrain jacket lapels and similar stripes along the outseam of the trousers. It is worn with a white dress shirt with standing or turndown collar and link cuffs, a black bow tie, typically an evening waistcoat or a cummerbund, and black patent leather dress shoes or court pumps. Accessories may include a semi formal homburg, bowler, or boater hat. For women, an evening gown or other fashionable evening attire may be worn. The first dinner jacket is traditionally traced to 1865 on the then Prince of Wales, later King Edward VII (1841–1910). The late 19th century saw gradual introduction of the lounge jacket without tails as a less formal and more comfortable leisure alternative to the frock coat. Similarly, the shorter dinner jacket evolved as a less formal alternative to the dress coat out of the informal smoking jacket, itself derived from the banyan. Thus in many non English languages, a dinner jacket is still known as the false friend "smoking". In American English, its synonym "tuxedo" was derived from the village of Tuxedo Park in New York State, where it was introduced in 1886 following the example of Europeans. Following the counterculture of the 1960s, black tie has increasingly replaced white tie for more formal settings in the United States, along with cultures influenced by American culture. Traditionally worn only for events after 6 p. m., black tie is less formal than white tie but more formal than informal or business dress. As semi formal, black tie are worn for dinner parties (public, fraternities, private) and sometimes even to balls and weddings, although etiquette experts discourage wearing of black tie for weddings. Traditional semi formal day wear equivalent is black lounge suit. Supplementary semi formal alternatives may be accepted for black tie: mess dress uniform, religious clothing (such as cassock), folk costumes (such as highland dress), etc.

Киім үлгісі.

Қара галстук – бұл 19 ғасырда британдық және Солтүстік Америкада қалыптасқан кешкі шараларға арналған жартылай ресми батыс киім үлгісі. Британ тілінде бұл киім үлгісі көбінесе ерлерге арналған негізгі элементі – кешкі костюм немесе кешкі жакет арқылы аталады. Американ тілінде эквивалентті термин – смокинг (немесе «tux») жиі қолданылады. Кешкі костюм – қара, түн сияқты көк немесе ақ түсті екі немесе үш бөліктен тұратын костюм. Ол атлас немесе гросгреннен жасалған жакет сүйір бөліктерімен және шалбардың шетімен жүретін ұқсас жолақтармен ерекшеленеді. Оны тік немесе төмен қарай бұрылған жағасы бар ақ көйлекпен, қара галстук-баумен, әдетте кешкі жилет немесе кемсолмен, сондай-ақ қара жылтыр былғарыдан жасалған классикалық туфли немесе кепшік табандарымен киеді. Аксессуарларға жартылай ресми хомбург, боулер немесе саяхатшы шапаны жатуы мүмкін. Әйелдер кешкі көйлек немесе басқа сәнді кешкі киім кие алады. Алғашқы кешкі жакет 1865 жылға дейін Уэльс принці, кейіннен король Эдуард VII (1841–1910) кигенінен бастау алады. 19 ғасырдың соңында құйрығы жоқ жакеттердің енгізілуі, олар фракке қарағанда аз формальды және ыңғайлы демалысқа арналған балама болды. Сол сияқты, қысқа кешкі жакет, түтін тартатын халаттан шыққан, киімге қарағанда формальды емес нұсқа ретінде дамыды. Сондықтан көптеген емес тілдерде кешкі жакет әлі де «түтін тартатын» деген жалған дос ретінде белгілі. Американ тілінде оның синонимі «tuxedo» 1886 жылы еуропалықтардың үлгісімен Нью-Йорк штатындағы Туксэдо Парк ауылында пайда болды. 1960 жылдардағы контрмәдениеттің әсерінен АҚШ-та, сондай-ақ американдық мәдениетке ұқсас мәдениеттерде қара галстук ақ галстуктің орнын баса бастады. Көбінесе сағат 18:00-ден кейін өтетін шараларға киілетін қара галстук, ақ галстуктан кем формальды, бірақ күнделікті немесе іскерлік киімнен формальдырақ. Жартылай ресми киім ретінде қара галстук кешкі кеште (қоғамдық, студенттік, жеке) және кейде тіпті тойлар мен кештерге киіледі, бірақ әдеп сақтайтындар тойларда қара галстук киюге кеңес бермейді. Дәстүрлі жартылай ресми күндізгі киім – қара салондық костюм. Қара галстук үшін қосымша жартылай ресми баламалар қабылдануы мүмкін: әскери форма, діни киім (мысалы, ряса), ұлттық костюмдер (мысалы, таулық киім) және т.б.

Атауы

Ерлер киімінің контекстінде кешкі жакет алғаш рет 1887 жылы Ұлыбританияда және 1889 жылы АҚШ-та пайда болды. 1960 жылдары АҚШ-та ол әсіресе ақ немесе түрлі-түсті жакеттермен байланысты болды. Қазіргі британ тілінде кешкі пиджак жай ғана "DJ" деп қысқартылуы мүмкін. Ерлер киімінің контекстінде смокинг 1888 жылы АҚШ-та пайда болды. Оның аты Нью-Йорктің әлеуметтік элитасының жиналатын орны, Хадсон аңғарындағы Tuxedo Park паркінен шыққан. Бұл термин 1930 жылға дейін үлкен әріппен жазылып, дәстүрлі түрде тек ақ жакетті білдірген. 1900 жылдары жакетке арнайы шалбарлары мен аксессуарлары қосылғанда, бұл термин бүкіл костюмді білдіретін болды. Кейде оны "тукс" деп қысқартады. Француз, итальян, португал, неміс, поляк, орыс, испан, парсы, түрік және басқа да еуропалық тілдерде бұл стиль "эсквин" (pseudo-anglicism smoking) деп аталады. Бұл жалпы тілдегі сөз – 19 ғасырдағы темекі шегуге арналған жакетке ұқсас болғандықтан туындаған қате түсінік. Француз тілінде бұл киім үлгісін "cravate noire" деп те атайды, бұл термин кейде тікелей ағылшын тіліне аударылады. Бұл костюмды аксессуарларымен бірге "маймыл костюмі" деп те атайды, ал 1918 жылдан бері "соуп энд фиш" (soup and fish) – қара галстукпен кешкі ас кезінде берілетін тағамдар туралы ойдан туындаған термин.

XIX ғасырдағы британдықтар

1860 жылдары Ұлыбританияның орта және жоғарғы сыныптары арасында ашық ауада демалыстың танымалдылығы артуымен қатар, қалада дәстүрлі түрде киілетін формальды күндізгі киімге балама ретінде сол кездегі бейресми салон костюмінің де танымалдылығы өсті. Ерлер де әр кешке киетін "кешкі жапқыш" деп аталатын салтанатты киімге ұқсас балама іздеді. Бұл жапқыш британдық корольдік отбасының бейресми жеке меншігі Сандрингемде киюге арналған еді. Осылайша, осы алғашқы күндері қара галстук, ресми ақ галстуктан өзгеше, бейресми киім ретінде қарастырылды. Виктория дәуірінің келесі онжылдықтарында бұл стиль кешкі пиджак ретінде танылды: жоғарғы сыныптағы ерлер күнделікті кешке киетін құйрықты пальтоға сәнді, формальды балама. Сондықтан ол сол кездегі кешкі жапқышқа арналған стандартты аксессуарлармен киінді: сәйкес келетін шалбар, ақ немесе қара жилет, ақ галстук, ақ ажыратылатын қанатты жағалы формальды көйлек және қара формальды аяқ киім. Лапельдер көбінесе әртүрлі ендегі жібек немесе атласпен жиектелген немесе қапталған. Этикет нұсқауларында кешкі пиджак, құйрықты пальто сияқты толық формальды киіммен салыстырғанда, әйелдермен бірге киюге жарамсыз деп жарияланды. Эдвард дәуірінде қара жилет пен қара галстукты кешкі пиджакпен кию практикасы қалыптасып, қазіргі қара және ақ галстук киімдерінің негізін қалады. Кешкі пиджактар сондай-ақ, жылы ауа райындағы кездесулер немесе достарымен өткізілетін шағын кешкі ас сияқты ресми емес кешкі шараларда жиі қолданылатын. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін кешкі пиджак жартылай формальды кешкі киім ретінде бекітілді, ал кешкі жапқыш ең формальды немесе салтанатты жағдайлармен шектелді. Осы соғыс аралық кезеңде қос көкжақ, жағасы төмен жейделер мен кумербундтар қара галстук кештерінде танымал болды, ал ақ пиджактар жылы ауа райында тәжірибелік түрде қолданылды. Содан бері қара галстук жартылай формальды деп есептеледі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі онжылдықтарда қара галстук арнайы жағдайлар үшін киілетін киімге айналды, ал күнделікті кешкі киім ретінде қолданылуы азайды. 1950 жылдары кейбіреулер түрлі-түсті және өрнекті жакеттермен, кумербундтармен және галстуктармен эксперимент жасады. 1960 және 1970 жылдары түстер палитрасы ақылдан тыс жарықтан және пастельдік түстерге өтті, сондай-ақ лапельдер кеңейгендіктен, қаптамалы жейделерге көшті. 1980 және 1990 жылдары дәстүрлі стильдерге қайта оралу байқалды, қара жакеттер мен шалбарлар қайтадан кең таралды. Кейбіреулер 21-ғасырда стильдердің әртүрлілігі мен бұрынғы қатаң стандарттардың жеңілдеуі байқалып отыр деп санайды; түн ортасы көк түсі тағы да танымал болды және лапельдердің жиегі кейде кеңейтілді.

In the 1860s, the increasing popularity of outdoor activities among the middle and upper classes of the UK led to a corresponding increase in the popularity of the then casual lounge suit as a country alternative to the more formal day wear frock coat that was traditionally worn in town. Men also sought a similar alternative to the formal evening tailcoat, then known as a "dress coat", worn every evening. The smoking jacket was tailored for use at Sandringham, the British Royal Family's informal country estate. As such, in these early days, black tie, in contrast to formal white tie, was considered informal wear. In the following decades of the Victorian era, the style became known as a dinner jacket: a fashionable, formal alternative for the tailcoat which men of the upper classes wore every evening. Thus it was worn with the standard accompaniments for the evening tailcoat at the time: matching trousers, white or black waistcoat, white bow tie, white detachable wing collar formal shirt, and black formal shoes. Lapels were often faced or edged in silk or satin in varying widths. In comparison with a full dress such as a cutaway tailcoat, etiquette guides declared dinner jacket inappropriate for wear in mixed company, meaning together with ladies. During the Edwardian era, the practice of wearing a black waistcoat and black bow tie with a dinner jacket became the convention, establishing the basis of the current black tie and white tie dress codes. The dinner jacket was also increasingly accepted at less formal evening occasions such as warm weather gatherings or intimate dinners with friends. After World War I, the dinner jacket became established as a semi formal evening wear, while the evening tailcoat was limited to the most formal or ceremonial occasions. During this interwar period, double breasted jackets, turndown collar shirts and cummerbunds became popular for black tie evenings as white jackets were experimented with in warm weather. Since then, black tie is often referred to as being semi formal. In the decades following the World War II, black tie became special occasion attire rather than standard evening wear. In the 1950s, some experimented with coloured and patterned jackets, cummerbunds and bow ties. The 1960s and 1970s saw the colour palette move from muted to bright day glow and pastel, as well as ruffled placket shirts as lapels got wider and piping was revived. The 1980s and 1990s saw a return to traditional styles, with black jackets and trousers again becoming nearly universal. Some insist the 21st century has seen increased variation and a relaxation of previous strict standards; midnight blue once again became popular and lapel facings were sometimes reduced to wide edging.

Құрама Штаттармен танысу

Америкада смокингке ұқсас киімнің алғашқы айғақтары 1886 жылдың жазы мен күзінде пайда болды. Бұл айғақтар, сол кездегі британдық айғақтар сияқты, белдікке дейінгі ұзындықтағы мейрамхана жакеті стилі мен дәстүрлі костюм жакеті стилі арасында ауытқып келді. Ең әйгілі айғақ Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі, Манхэттеннің ең бай азаматтарының жекелеген үйлері орналасқан Тюкседо паркіне қатысты. Қоғамның негізін қалаушылардың бірі Грисвольд Лориллардтың ұлы және оның достары 1886 жылғы қазан айында клубтың алғашқы күзгі кешінде "құйрығы жоқ смокинг" киіп келгендері туралы әлеуметтік бағандарда кеңінен жазылды. Бұл киімнің мейрамхана жакеті ме, әлде дәстүрлі кешкі жакеті ме екені белгісіз, бірақ ол, әрине, жұртшылықтың санасында смокингке ұқсас киімнің Тюкседо паркімен байланысын нығайтты. Тюкседо паркінің архивіндегі мақала бұл жакеттің Америкаға Браун Бразерс компаниясы үшін Лондонда жұмыс істеген саудагер-банкір Джеймс Браун Поттер арқылы әкелінгенін айтады. Алайда, Поттерге қатысты бұл мәлімдеме тәуелсіз дереккөздер арқылы расталмады. Сол кездегі газет есептеріне сәйкес, бастапқыда жас және консервативті емес адамдар бұл жакетті қатаң ресми шараларда киген. Бұл американдық элитаның оны бірден қабылдамауына себеп болды. Тек 1888 жылы ғана жоғары қоғам оны жазғы және бейресми кешкі киім ретінде мойындады, содан кейін ол өте танымал болды.

ХХ ғасырдағы өзгерістер

Ең алғашқы кешкі костюмдер қара матадан тігілген, түймесі біреу, екеу немесе жоқ болып келген, ал жағасы атлас немесе қырлы жібекпен қапталған. ХХ ғасырдың басында кең жаға да танымал болды, ал бір түймелі модель стандартқа айналды. Костюм шалбары жакетпен бірге сатылса, бір материалдан жасалған. Эдвард дәуіріндегі әсем киінетін еркектер кешкі киімдері үшін көбінесе Оксфорд сұры немесе өте қою көк түсті таңдаған. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін сұр түс сәннен шығып қалды, бірақ "түн көгі" деген балама 1930 жылдардың ортасына қарай үлкен танымалдылыққа ие болып, қара түспен бәсекелестікке түсті. Жұмыс костюмінен импортталған кесілген жағалар 1920 жылдары қысқа мерзімге модаға айналды. Әр аяқтың сыртын жабатын бір жолақ бастапқыда сирек кездесетін, бірақ 1930 жылдары стандартқа айналды. Осы кезде қос жақты жакеттер мен ақ жакеттер ыстық ауа райында киюге танымал болды. 1950 жылдары жылы ауа райындағы жакеттерде түс, текстура және өрнек кеңінен қолданылды. 1960 жылдары бұл өзгерістер маусым мен климатқа қарамастан жиі кездесті. Кесілген жағалар қайтадан сәнге оралды. 1980 жылдардағы ностальгиялық және ретро стильдер кешкі костюмдерді қара түске қайтарды. 1980 жылдары кесілген жағалар қайтадан пайда болды, ал 1990 жылдары смокинг жакеттері жұмыс костюмінің басқа да ерекшеліктерін, мысалы екі және үш түймелі стиль, қапшықтары бар қалталар және орталық желдеткіштерді қабылдады. Бұл тенденциялар ХХІ ғасырдың басында да жалғасуда, ал қазір түн көгі тағы да танымал балама болып табылады.

Жақсылық

Кешкі пиджақтың түпкілікті және ең формальді үлгісі – бір көкжиекті модель. Типтік қара галстук пиджағы бір түймелі, ұшқыр немесе сыпырылатын қалталары бар, қара немесе түнгі көк түсті болады; әдетте жүннен немесе жүн-мохаирдан немесе жүн-полиэстер қоспасынан жасалады, бірақ жібек сияқты басқа материалдар да қолданылады. Басқа материалдар қолданылса да, кешкі пиджақ үшін ең қолайлы және дәстүрлісі – жүн баратэя немесе өте нәзік балық сүйегі. Black Tie Guide-ға сәйкес, ұзын жаға мен шал жағасы бірдей түпнұсқа және дұрыс, бірақ соңғысы сәл кем формальды. Кешкі пиджақтың кеуде қалтасында қалталық қолшатыр сақтауға арналған қалтасы бар, ол әдетте жібекпен қапталмай, өз матасынан жасалады. 1909 жылы Нью-Йорк штатының Тюкседо паркінде тұратын Эмили Пост: "[Тюкседолар] лапельді немесе шаль пішіндес болуы мүмкін, екеуі де жібек, атлас немесе гросгренмен қапталуы керек" деген. Кейіннен ол бұл мәлімдемені 1922 жылғы «Этикет» кітабында қайта жариялады, сонымен қатар бір көкжиекті пиджақтар ғана смокинг деп аталады деп қосты. Сәнге байланысты, кең және биік лапельді пиджак киген ер адамның келбеті тар лапельге қарағанда жақсырақ көрінеді деген пікір бар. Ақ кешкі пиджақтар көбінесе жылы климатта танылады. Олар таза ақ емес, пил сүйегі түсіне жақын, ал лапельдері пиджақтың өзінен жасалған, яғни жібекпен қапталмаған. Олар әдетте қара кешкі пиджақтарға арналған жейделер мен аксессуарлармен бірге киіледі, бірақ қанатты жаға немесе жилетке қарағанда бұрылысты жаға мен куммербунд артық көрінеді. Сол сияқты, шаль жағасы ақ кешкі пиджақтарда жиі кездеседі. Ұлыбританияда 20 ғасырлық әдеп бойынша ақ кешкі пиджақтарды тіпті жаздың ең ыстық күнінде де киюге болмайды, олар тек шетелде киюге арналған. 21 ғасырда ақ кешкі пиджақтарды АҚШ-та және Ұлыбританиядағы Last Night of the Proms сияқты концерттерде, үйлену тойларында және ресми жағажай шараларында жиі көруге болады. Тропиктік климаттарда, мысалы, Императорлық Бирмада, шөлдік түс тарихи түрде кем формальды түс ретінде қолданылған. Бір кезде азаматтық киімдер де ыстық климатта қолданылған. Әдетте, ер адамның ресми шарада пиджағын шешуі орынсыз саналады, бірақ ыстық ауа райы мен ылғалдылық болғанда, патша отбасының жоғары лауазымды өкілі немесе құрметті қонақ ерлерге пиджағын шешуге рұқсат бере алады. Ыстық ауа райы күтілгенде, шақыру қағазында «Қызыл теңіз стилі» деп көрсетіледі, бірақ бұл киім азаматтық ортада сирек кездеседі және белгілі бір экспаттар қауымдастығына тән.

The original and most formal model of dinner jacket is the single breasted model. The typical black tie jacket is single breasted with one button only, with jetted, or besom, pockets and is of black or midnight blue; usually of wool or a wool mohair, or wool polyester blend, although other materials, especially silk, are seen. Although other materials are used, the most appropriate and traditional for the dinner jacket are wool barathea or superfine herringbone. According to the Black Tie Guide, the peaked lapel and shawl collar are equally authentic and correct, with the latter being slightly less formal. The dinner jacket also has a welt breast pocket to hold a pocket handkerchief, which is generally self faced rather than covered with silk. Emily Post, a resident of Tuxedo Park, New York, stated in 1909 that "[Tuxedos] can have lapels or be shawl shaped, in either case they are to have facings of silk, satin or grosgrain". She later republished this statement in her 1922 book Etiquette, adding that only single breasted jackets are appropriately called tuxedos. There is a fashion movement suggesting that a man's appearance when wearing the wider and higher peak lapel is superior to the narrower notch lapel. White dinner jackets are often worn in warm climates. They are ivory in colour rather than pure white, and have self faced lapels, i. e., made of the same fabric as the jacket, rather than silk faced lapels. They are generally worn with the same types of shirts and accessories as black dinner jackets, though the turndown collar and cummerbund preferred to the wing collar or waistcoat. Similarly, the shawl lapel is more common in white dinner jackets. In the United Kingdom, the 20th century etiquette was that white dinner jackets are never worn, even on the hottest day of summer, but are reserved for wear abroad. In the 21st century, white dinner jackets are frequently seen at weddings, formal beach events, and high school proms, in the United States and at some concerts, famously for instance the Last Night of the Proms, in the United Kingdom. In tropical climates, such as in Imperial Burma, the desert fawn was historically used as the less formal colour. At one time, the civilian mess jacket was also an option in warmer climates. It is generally considered inappropriate for a man to remove his jacket during a formal social event, but when hot weather and humidity dictate, the ranking man of the royal family or the guest of honour may give men permission by noticeably taking off his jacket. In anticipated hot weather, Red Sea rig is specified in the invitation, although this dress is esoteric in civilian circles, and is particular to certain expatriate communities.

Қара папиросы

Дәстүрлі түрде, жағаға киетін жалғыз аксессуар – өзі байланатын қара галстук-бабочка, ол әрқашан кешкі костюмнің жағасының түсімен және шалбар тігістерінің өрнегімен сәйкес келуі керек. Галстук-бабочканы әдеттегі аяқ киімнің шнурын байлайтын түйінмен байлайды, осы себепті ол «шаян түйін» деп те аталады.

Жабдықтар

Қара галстук шалбары дәстүрлі түрде бұрылыстарсыз (американдық ағылшын тілінде манжеттер деп те аталады) және белдік тізбектерінен жасалмайды. Сыртқы тігістер әдетте жібек немесе лапельге үйлесетін немесе толықтыратын материалдан жасалған бір жолақты матамен безендіріледі. Дәстүр бойынша, жилет астына жасырылған, американдық ағылшын тілінде "suspenders" деп аталатын сүйекшелер шалбарды ұстау үшін қолданылады. Белбеулер қара галстук шалбарымен ешқашан киілмейді. Кешкі шалбарлар алдыңғы бөлігі тегіс немесе жиырылған болуы мүмкін, жиырылған шалбарлар алғаш рет 1930 жылдары сәнге енген. Тегіс шалбарлар көбірек танымал болғанымен, жиырылған шалбарлар кең жамбас және жіңішке белді ерлерге ыңғайлырақ болуы мүмкін.

Белге арналған жамылғылар

Белді жабатын киім әдетте қара галстук жиынтығының бір бөлігі ретінде тағылады. Төмен кесілген жилет немесе кемер (cummerbund) тағуға болады, бірақ екеуін бірдей тағуға болмайды. Ағылшын авторитеті Дебретттер жилет тағудың дұрыс екенін айтса да, енді ешқайсысын міндетті деп санамайды. Ал Американың "Эмили Пост" институты оларды қара галстук киімнің маңызды құрамы деп есептейді.

Жағалық

Бір жапырақты пальто киген кезде төмен кесілген жилет кию керек. Жилет қара галстук стилінің талғамды минимализмінде маңызды рөл атқарады, ол жұмыс бөліктерін жасыруға көмектеседі, шалбардың ашық белбеуін және көйлектің төменгі жиегін жасырады. Жилеттер "V" немесе сирек кездесетін "U" пішінде болуы мүмкін, арқасы ашық немесе толық арқалы, бір немесе екі жақты, жапырақтарымен немесе оларсыз. Бір жақты стильдерде әдетте үш түйме, ал екі жақты стильдерде үш немесе төрт қатар түйме болады. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, қара галстук әлі де қалыптасып келе жатқан кезде, әрлеулер ақ жилет киетін, сондай-ақ қатаң алдыңғы бөлігі бар жейделер сияқты, қазір көбінесе ақ галстукпен байланысты қосымша бөлшектерді де киетін. Алайда, бұл стиль, көбінесе әстетикалық деп есептелсе де, АҚШ-та әлі де қабылданады. Жилет дәстүрлі түрде кешкі пиджактан жасалған бірдей матадан немесе пиджак жағасының жібегінен жасалуы мүмкін, соңғысы көбірек танымал. Жилетте жапырақтары болса, олар пиджак жағасының жібегімен бірдей жібекпен жабылады; мұндай жағдайда, денесі пиджактан жасалған бірдей матадан жасалса, ол талғамдырақ саналады. Түймелер өз матасымен жабылуы немесе жапырақтардың жібегімен қапталуы мүмкін. Көне жилеттер кейде оникстен немесе інжу жемісінен жасалған, көбінесе күміс немесе алтынмен шеңберленген түйреуіштермен жабылатын. Жилетті екі жақты пальтомен киюге болмайды. Өйткені мұндай пальто ешқашан ашылмайды, шалбардың белдігі көрінбейді, сондықтан оны жабудың қажеті жоқ, бірақ Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жилеттің жиегі пиджак пен жейде арасында көрінетін.

Құммербунд

Каммербундты смокингпен, жилеттің орнына киюге болады, және ол біршама аз ресми деп есептелсе де, толыққанды дұрыс. Әсіресе шаль жағалы смокингке өте жарасымды, бірақ оны пик лапельдермен де үйлестіруге болады. Каммербундтың матасы жібек атлас, гросгрейн, сондай-ақ файль немесе баратэя болуы керек, ол галстук-бабочкамен үйлесімді болуы тиіс. Онда жоғары қарай бүгілген бөліктері бар, бұл бастапқыда театр немесе опера билеттерін сақтау үшін пайдаланылған, ал қазір олар функционалды емес, көбінесе декоративтік мақсатта қолданылады. Жилет сияқты, каммербундты да екі жақты жакетпен кимеу керек. Каммербунд шалбардың жалғасы ретінде қарастырылатындықтан, дәстүрлі түрде ол шалбардың түсімен бірдей, яғни қара болады. Дегенмен, Black Tie Guide монокроматты киімге түс енгізудің талғамды тәсілі ретінде терең және бай түстерді қолдайды. Тойға қатысушылар жиі киетін жарқын түстерден аулақ болу керек. Дәстүрлі түрде көйлек ақ түсті, алдыңғы бөлігі марселла немесе плисселенген, төмен түсетін жағасы және қос немесе «француз» манжеттері болады. 20 ғасырдың басында, ақ галстукпен киілетін пікелі көйлектер қолданылды, ал 1960 және 1970 жылдары жиектері қырлы көйлектер танымал болды, бірақ содан бері сирек кездеседі. Қанат жағасы 1920 жылдардан кейін қара галстук киімдерінде жоғалып кетті, себебі тиісті жартылай ресми бекітілген төмен түсетін жағалы көйлектерге басымдық берілді, бірақ ол 1980 жылдардан бері американдық ерлер арасында аз мөлшерде, тігілген түрінде танымал. Алайда, көптеген стиль сарапшылары эстетикалық себептермен қанат жаға ақ галстук киімдеріне тән болуы керек деп санайды. Әдеп сақтайтын Мисс Мэннерс галстук-бабочканың ашық жолағы ақ түстегі киімге жарасымды деп есептесе де, «мойнында қара галстуктарымен жүрген джентльмендер көңілсіз көрінеді» дейді және олар бір жақты пик лапельді жакетке көбірек сәйкес келеді. Бұл жағдайда жаға биік және қатты болады, оны тігіп қоюға немесе ажыратуға болады. Егер толық киімде көйлек осылай киілген болса, онда оған әдетте ақ галстукпен байланысты ақ марселла жилеті қосылады.

A cummerbund may be worn with a dinner jacket in lieu of a waistcoat and, although it is considered slightly less formal, it is equally correct. It looks especially well with a shawl collar dinner jacket but may be worn in conjunction with peak lapels. The material of the cummerbund should be silk satin, grosgrain, also called faille, or barathea to match that of the bow tie. It features upward facing folds, which were originally used to store theatre or opera tickets, and are now considered to be more decorative than functional. Just like the waistcoat, cummerbunds are not worn with a double breasted jacket. As the cummerbund is seen as an extension of the trousers, traditionally it is the same colour, i. e. black. However, the Black Tie Guide endorses deep and rich colours as a tasteful way to introduce some colour into an outfit that is otherwise monochromatic. Bright colours, such as those often worn by members of wedding parties, should be avoided Traditionally, the shirt is white, has a bibbed front that is either marcella or pleated, a turndown collar, and double, or "french" cuffs. In the early 20th century, a piqué shirt with a detachable wing collar and single cuffs such as is worn with white tie was used, and in the 1960s and 1970s ruffled bibs were popular, but have since become uncommon. The wing collar originally disappeared in black tie after the 1920s when the appropriately semi formal attached turndown collar shirt became preferred, but it has been popular with American men in a less substantial, attached form since the 1980s. However, many style authorities argue that the wing collar should remain the domain of white tie for aesthetic reasons. Etiquette maven Miss Manners is one of those who feel that while the bow tie's uncovered band is fine in a white on white scheme, "gentlemen with their black ties exposed all around their necks look silly". and are better suited to the more formal single breasted peak lapel jacket. The collar in this case is tall and stiff, which may be attached or detachable. When a full dress shirt is worn in this fashion, it is accompanied by the white marcella waistcoat ordinarily associated with white tie.

Аяқ киім

Ең ресми және дәстүрлі аяқ киім – жылтыр былғарыдан жасалған опералық туфлилер, сондай-ақ «корт туфлилері» деп аталатын, былғары доғалармен безендірілген. Көбірек таралған балама – жылтыр былғарыдан немесе қаңылтырдан жасалған, дөңгелек мұңлы басы бар қара баулы Оксфорд аяқ киім. Қара түйін аяқ киімінде брогинг немесе басқа да әшекейлі үлгілерді көруге болмайды. Матовый туфлилер де кездеседі. Аяқ киім көбінесе қара түсті болады, жылтыр былғары матовыйдан ресми деп есептеледі, ал туфлилер баулы аяқ киімнен ресмирақ саналады. Ашық баулы аяқ киім, мысалы, Дерби туфлилері (американдық ағылшын тілінде – блючерлер) қара түйінге кию үшін тым бейресми саналады. Ерекше баламаларға қара түймелі ботинок (көбінесе тарихи қызығушылық тудырады) және бастапқыда үйде ғана киілетін монограммалы Альберт тапочкасы жатады. Шұлықтар – жұқа жүнден немесе жібектен жасалған қара шұлықтар.

Әлеуметтік шаралар

Батыстың дәстүрлі киім талаптарында "қара галстук" ересек еркектердің кешкі киімдері үшін қарастырылған. Дәстүр бойынша, 20-шы ғасырда "қара галстук", ресми "ақ галстуктан" өзгеше, бәсекелес түрде бейресми деп есептелді. "Қара галстук" әдетте кешкі сағат алтыдан кейін немесе қыс айларында күн батқаннан кейін киіледі. "Қара галстукқа" күндізгі шамалас киім – "прогулкалық костюм", ол таңғы киімге қарағанда кем ресми, себебі "қара галстук" сияқты, ол фракты күндізгі пальтомен ауыстырады. Кешкі киімдердегі бағытқа қарамастан, қазір бұл кем ресми "прогулкалық костюм" өте сирек кездеседі, ал таңғы киім әлі де салыстырмалы түрде кең таралған. 21-шы ғасырдың басында Америка Құрама Штаттарында кешкі костюм ең көп қолданылатын жағдайлар – мәнерлеп билеу кештері, гала-кештер, мектеп бітіру кештері, круиздік кемелердегі кешкі ас және тойлар. Мұндай жағдайларда кешкі костюмнің стилі мен аксессуарлары көбінесе киюшінің талғамына сәйкес таңдалады. "Қара галстук" талап етілетін шаралар, мысалы, қайырымдастық гала-кештер, онда еркектер әдетте киім талаптарына сәйкес дәстүрлі кешкі костюмдер мен аксессуарлар киеді, одан аз танымал. Сондай-ақ, оларды концерттерде ер музыканттар жиі киеді. Жалпы ереже бойынша, ұлдар 15 жасқа дейін кешкі костюм, ал 18 жасқа дейін пальто кимейді.

Академия

Кейбір британдық университеттердегі пікірсайыс клубтары, мысалы Оксфорд, Дурхам және Лондон университетінің колледжі, пікірсайыстарының біразын смокинг киіп өткізеді. 2002 жылы Кембридж одағы пікірсайыстарда смокинг киюді міндетті етуді тоқтатты. Irish Times жыл сайын смокинг киіп пікірсайыс жарысын өткізеді. Корольдік әуе кеңістігі қоғамы сияқты ғылыми қоғамдар да осыған ұқсас дәстүрді сақтауы мүмкін. Оксфорд, Кембридж, Йорк және Ноттингем университеттері сияқты британдық университеттердің консервативтік қауымдастықтары оқу жылы бойы смокинг киіп кешкі ас пен пікірсайыстар ұйымдастырады.

Опера және балет

Тарихи тұрғыдан алғанда, операға ақ галстук киілетін. Бірақ 20-шы ғасырдан бастап қара галстук жиірек киіледі, ал қазір қара түсті костюм киюге болады. 21-шы ғасырда ағылшын тілінде сөйлейтін көптеген опера театрлары қара галстук киюді міндетті етпейді. Мысалы, Корольдік опера театры мен Сидней опера театры екеуі де қара галстук кию талабын қоймайды. Соған қарамастан, ағылшыл елдеріндегі ауылдық опера үйлерінде, мысалы, Глиндеборндағы жазғы фестивальде қара галстук кию дәстүрлі саналады. 2013 жылы ресми киім талаптарын қатаң сақтауымен белгілі Cunard компаниясы киім талаптарын жеңілдетті. 2015 жылдан бастап Cunard ресми кештерде джентльмендерден кешкі пиджак, қара костюм, ресми ұлттық киім немесе әскери форма киюді талап етеді. Сол сияқты, сәнді круиздік лайнер Seabourn да ресми кештерде кешкі костюм немесе қара бизнес-костюм киюді талап етеді.

Үйлену тойлары

Америка Құрама Штаттарында дәстүрлі ертеңгілік киімнің орнына қара галстук кию жиілеуде. Дегенмен, әдеп нормалары мен киім саласындағы мамандар кешкі сағат 6-дан бұрын қара галстук киюді ерекше жағдай деп санайды. 1930 жылдардың соңына дейін қара галстук кешкі тойларда тым ресми емес деп есептелген, тіпті Эми Вандербильт "ешбір ер адам шіркеуде смокинг киюге тиіс емес" деп мәлімдеген. Эмили Пост 1950 жылдарға дейін кешкі тойларда ақ галстук киюді жақтады. Ұлыбританияда және Еуропаның басқа елдерінде, ақ галстук немесе қара галстук таңдалмаған жағдайда, Шотландиядағы таулық киім сияқты ақ галстук әдептерінің жергілікті нұсқалары да қолданылады. Бірақ, шіркеуде немесе азаматтық рәсімдерде, әдетте ертеңгілік киім немесе салонды костюм киюге кеңінен рұқсат етіледі, ал қара галстук кейбір еврей тойларын қоспағанда, сирек кездеседі.

Журналдар

Apparel Arts журналы, 1930 жылдардағы сән және стиль туралы баяндама; кейбір нөмірлер басқаларына қарағанда маңыздырақ, мысалы, «Лондон Лаунж» журналында пікірлермен қайта басылған II том, № II және I том, № III (нөмірлеу: «Лондон Лаунж», түпнұсқа емес).

Веб-сайттар

Эмили Пост институты ерлер мен әйелдер киімінің формальдылығының дәрежелерін көрсету бойынша дәстүрлі санаттарды ұсынады. Дебретт – қара галстук киімдерінің ережелерін талқылайтын британдық әдеп сақшысының ең танымал мекемесі.