Кіріспе

Қысқа пальтоның түрі

Табард – Еуропаның орта ғасырдың соңы мен жаңа заман кезеңінде ерлер жиі киетін қысқа пальтоның бір түрі. Әдетте сырт киім ретінде тағылатын бұл пальто жеңсіз немесе қысқа жеңді, немесе иыққа арналған бөліктерімен жасалған. Оның жетілген түрі екі жағынан ашық болып келеді және белбеумен немесе белбеусіз киюге болады. Көбінесе қарапайым киім, көбінесе жұмыс киімі болғанмен, табардтардың алдыңғы және артқы жағына герб (ливрея) салынуы мүмкін, және осы түрінде қару-жарақ офицерлерінің ерекше киімі ретінде сақталған. Қазіргі британ тілінде бұл термин американ тілінде "кодлер" деп аталатын нәрсе үшін қайта қолданылады: ортағасырлық және геральдикалық үлгісімен ұқсас, жеңіл, ашық жақты сыртқы киім, оны көбінесе тамақтандыру, тазалау және денсаулық сақтау салаларындағы қызметкерлер қорғаныш киім ретінде, немесе сыртқы ортада жоғары көрінуге қажетті адамдар киеді. Сонымен қатар, табардтарды марш жасаушы әскери оркестрдегі соққы аспаптарын ойнаушылар музыкалық аспаптарын ұстауға арналған белбеулер мен құрылғылардан киімдерін қорғау үшін киеді.

Орта ғасырлар

Табард (француз тілінен алынған tabarde) бастапқыда шаруалар, монахтар және жаяу әскерлер киетін, көбінесе жеңсіз, туника тәрізді қарапайым сыртқы киім болған. Осы мағынада, Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде тіркелген ең ерте жазба шамамен 1300 жылға дейін барады. 15 ғасырдың екінші жартысында, енді бүйірлері ашық және әдетте белдікпен таңылған табарларды, рыцарьлар да әскери жағдайда өз қару-жарақтарының үстінен кие бастады (кейде әсемдемесіз де киген). "Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі" осы сөзді ағылшын тілінде алғаш рет 1450 жылы қолданғандығын жазады. Оксфордтағы Король колледжіндегі стипендиялар табардер деп аталды, олар табард кигендіктен (бұл жағдайда әсемделмеген киім). Орта ғасырлық табардқа ұқсас сақталған киім – монахтардың скапуляры. Бұл басқа арналған тесігі бар, жеңсіз, денеге алдыңғы және артқы жағынан оралған кең мата. Онда капюшон болуы мүмкін және белдіктің үстіне немесе астына киюге болады.

Британ геральдикасы

XVI ғасырдың соңына қарай табард әсіресе қару-жарақ офицерлерімен байланысты болды. Бұл басты өзгерісті Джон Стоу 1598 жылы хабарлады, ол табардты былай сипаттады:

Патшалық қару-жарақ офицерлерінің табардында егеменнің гербі бейнеленген. Шотландияда әлі де кездесетін жеке қару-жарақ офицерлері оларды жұмысқа алған адамның гербі бар табардты пайдаланады. Ұлыбританияда қару-жарақ офицерлерінің әртүрлі шендерін олардың табардтарының қандай матадан тігілгенінен ажыратуға болады. Патшаның қарулы офицерінің табардысы барқыттан, геральдінің табардысы атлас матадан, ал пэрсуанттың табардысы – зығыр жібектен жасалады. Сақталған ең көне ағылшын геральдінің табардысы – сэр Уильям Дагдейлдің Гартер қарулы офицері ретіндегі табардысы (1677–1686). Бір кезде ағылшын пэрсуанттарының табардтарын "көлденең" киюі әдет болған, яғни кіші ("иек") панельдер алдыңғы және артқы жағында, ал үлкен панельдер қолдардың үстінде болған; бірақ бұл практика Джеймс II және VII патшалардың билігі кезінде тоқтатылды. Джон Баллиолға (шамамен 1249–1314) шотландтардың "Тум Табард" деген атының шығуы, оның қару-жарағы жұрт алдында шешілген оқиғадан немесе Балиол гербіне сілтеме жасаудан болуы мүмкін. Балиол гербі – шегі бар қарапайым қалқан, сондай-ақ ішкі қалқан деп те аталады.

Канада геральдикасы

Канада Королевасының Алмаз юбилей жылында генерал-губернатор Канаданың Бас геральдының пайдалануы үшін жаңа табардты ашты. Бұл жаңа, тек Канадада қолданылатын, ерекше канадалық дизайнға ие, көк түсті табард – дәстүрлі түрінің заманауи нұсқасы. Бұл табард басқа, көбінесе дәстүрлі дизайнға ие табардтардан айырмашылығы, канадалық корольдік елтаңбасы жеңдерінде бейнеленген, ал табардтың алдыңғы және артқы жағы Канаданың Геральдикалық өкілеттігінің елтаңбасындағы қара қаңқа басқан ақ аюлардың және жергілікті халықтардан шабыттанған эмблемалық суреттерімен жабылған.

Мәдениетті сілтемелеу

Табард – 1307 жылы құрылған, Лондонның Саутварк қаласындағы «Табард» қонақ үйінің таңбасы болған. Ол Джеффри Чосердің «Кентербери ертегілерінде» (шамамен 1380 жылдарда жазылған) Кентербериге саяхатқа шыққан зыяратшылардың жолға шығар тұсы ретінде танымал. Е. С. Бентлидің 1938 жылы «Trent Interverses» жинағында жарияланған «Нағыз Табард» атты әңгімесінде, бай американдық жұп антикалық геральдикалық табард сатып алады. Сатушылар оған 1783 жылы Сэр Роуленд Вери, Гартер Королі, Сент-Джеймс сарайының баспалдағынан Версаль бейбітшілігін жариялағанда осы табардты кигенін айтады. Әуесқой детектив Филип Трент оның ішінде 1837 жылдан кейін бекітілген патшалық елтаңба бар екенін анықтайды.