Кіріспе

Дельфиндер туысы

Iniidae – өзен дельфиндері туысы. Оның құрамында бір тірі туысы – Inia және төрт жойылып кеткен туысы бар. Қазіргі кездегі туыстық Оңтүстік Америка өзендерінің алаптарында қоныстанды, бірақ бұл туыс бұрын Атлант мұхитында кеңірек таралған. Iniidae тұщы су өзендеріне бейімделгендігіне байланысты морфологиялық жағынан теңіз дельфиндерінен күрт өзгешеленеді. Маусымдық жаңбырдың өзгеруіне байланысты су тасқан жазықтар мен өзендер арасында маусымдық көші-қон жиі кездеседі. Амазонка өзені дельфинінен басқа, осы туыстың түрлері туралы зерттеулер аз жүргізілген.

Морфология

Олардың мойындары икемді, себебі олардың мойын омыртқалары жылдам қозғалмалы; бұл керемет, өйткені киттердің көпшілігінің мойын омыртқалары біріккен, бұл көптеген киттердің басын тікелей алға бағыттайды. Оларда арқа қанаттары өте кішкентай немесе толығымен жоқ, сондықтан олар су басқан құрлық аймақтарындағы өсімдіктерге ілігіп қалмайды; және өсімдіктерге толы тар кеңістіктерде маневрлеуге мүмкіндік беретін үлкен, кең, ескек тәрізді кеуде қанаттары бар. Басқа да өзендік бейімделулерге ұзын рострум, бас сүйек және жақ, сондай-ақ кішкентай орбиталар жатады. Iniidae теңіздегі тіссіз киттермен (odontocete) көптеген ортақ белгілерге ие: олардың асқазаны алдыңғы асқазан, бір камералы негізгі асқазан және байланыстыратын каналдары бар пилорикалық асқазаннан тұрады. Көптеген киттер сияқты, Iniidae да жүнінен айырылып, нағыз дауыс талдары жоқ. Олардың құлақ қабығының (tympanic bulla) құрылысы, өкпе пішіні, диафрагманың орналасуы және бастың артқы жағындағы демік тесігінің орналасуы теңіздегі ата-бабаларымен ұқсас. Iniidae дельфиндерінің тістері гетеродонтты, яғни ауыздың алдыңғы бөлігінде сәл өзгешеленетін конус тәрізді, кішкентай тістерге ие. Тістер артқы жағынан тілге қарай созылып, алдыңғы жағынан әрқайсысының бүйірінде кішкентай ойықтары бар. Бұл сүтқоректілер ет жейтін, олжаны табу үшін эхолокацияны пайдаланады.