Кіріспе

Француз мүсіншісі және суретшісі (1944–2021)

Кристиан Либерте Болтански (6 қыркүйек 1944 – 14 шілде 2021) – француз мүсіншісі, фотограф, суретші және кино жасаушы. Ол фотосуреттік инсталляцияларымен және заманауи француздық концептуалды стилімен әйгілі.

Ерте өмір

Болтански 1944 жылдың 6 қыркүйегінде Парижде дүниеге келген. Оның әкесі – Этьен Александр Болтански, және оның еврей тегі Болтански отбасындағы өмірге зор әсер еткен. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Парижде тұрған әкесі бір жарым жыл бойы отбасылық пәтердің еден астындағы жасырын бөлмеде депортациядан қашып жасырыныпты. Кристиан осы туралы біліп өсті, және соғыс жылдарындағы оқиғалар оның бойына терең сіңіп, оны әсерге түсірді. Осы тәжірибелер оның келешектегі өнеріне ықпал етті. Ол 12 жасында мектептен бас тартты.

Ерте мансап

Болтански 1950 жылдардың аяғында өнермен айналыса бастады, бірақ шамамен он жылдан кейін ғана бірнеше қысқа, авангардтық фильмдері мен балалық шағына сілтеме жасайтын жазбалары арқылы танылды. Ол өзінің алғашқы жеке көрмесін 1968 жылдың мамыр айында Ле Ренела театрында өткізді. Суреттер (мысалы, Le Lycée Chases, 1986–1987), 1931 жылы Венада түсірілген еврей мектеп оқушыларының суреттері, нацистердің еврейлерді жаппай қырғынының күшті еске салғышы ретінде қолданылды. Оның жұмысында қолданылатын барлық элементтер мен материалдар өткенді қайта құру туралы терең ойлардың көрінісі болып табылады. "Reserve" (1989 жылы Базельдегі Museum für Gegenwartskunst мұражайында өткен көрме) туындысын жасағанда, Болтански бөлмелер мен дәліздерді тозған киімдермен толтырып, концентрациялық лагерьлердегі адам трагедиясының терең сезімін оятуға тырысты. Бұрынғы туындыларындағыдай, заттар адамның өмірі мен азаптарын еске түсіретін тұрақты еске салғыш ретінде қызмет етеді. Оның "Ескерткіш (Одесса)" атты туындысында 1939 жылғы еврей студенттерінің алты суреті мен Yahrzeit шамдарына ұқсас жарықтар қолданылып, қаза тапқандарды құрметтеу мақсатында жасалған. "Менің жұмысым өлім туралы, бірақ ол Холокосттың өзі туралы емес". 1971 жылы Болтански "L' Album de la famille D. 1939 1964" атты инсталляциясын жасады. Сонымен қатар, оның Нью-Йорктегі Парк-авеню армориясындағы "Ешкімнің жері" (2010) деп аталатын алып инсталляциясы, оның құрылыстары мен инсталляциялары жоғалған және ұмытылған адамдардың өмірін қалай бақылап өтетінінің жарқын мысалы болып табылады.

Көрмелер

Болтански әлемнің 150-ден астам көркем көрмесіне қатысты. Оның ішінде Жаңа мұражайда (1988), Лихтенштейннің Көркемсурет мұражайында, Стокгольмдегі Magasin 3, La Maison Rouge галереясында, Institut Mathildenhöhe, Kewenig Galerie, The Musée d'Art et d'Histoire du Judaïsme және тағы да басқаларда жеке көрмелері болды. Тоғыз жыл өткен соң, Майоркадағы Эс Балуард мұражайы 2011 жылдың шілдесінен қыркүйек айына дейін «Қолтаңбалар» көрмесін ұйымдастырды. Болтански бұл инсталляцияны Es Baluard үшін арнайы жасаған, ол 17 ғасырда мұражай қабырғаларын салған жұмысшылардың естелігіне арналған. 2017–2018 жылдардың қысында Болтански Оуде Керк үшін «Соң» деген атпен жаңа инсталляция жасады. Ол өмір аяқталғаннан кейін не болатыны мәселесін қарастырды. Көрме 2017 жылдың қарашасынан 2018 жылдың сәуіріне дейін көрсетілді.

Жеке өмір

Болтански қайтыс болғанға дейін қазіргі заманғы суретші Аннет Мессажермен үйленген. Олар бала табудан бас тартты. Болтански 2021 жылдың 14 шілдесінде Париждегі Кошен ауруханасында 76 жасында қайтыс болды. Өліміне дейін ол белгілі бір ауруға шалдыққан. Оның қайтысынан кейін суретшінің авторлық құқықтары – ашу құқығы, шығармалардың бұзылмауы құқығы және авторлық құқық Ангелика Маркулға берілді.