Гийом дю Вер: Француз заңгері, библиографиялық деректер

Кіріспе

Француз жазушысы және заңгері (1556–1621)

Гийом дю Вейр (7 наурыз 1556 – 3 тамыз 1621) – француз епископы, жазушы, заңгер, Парламент мүшесі және Франция королі Людовик XIII кезінде Францияның мөр сақтаушысы.

Өмір

Ду Вейр Парижде дүниеге келді. Діни шен алудан кейін, ол мансабының көп бөлігінде заңдық функцияларды ғана атқарды. Дегенмен, 1617 жылдан өліміне дейін Лизие епископы болды. Оның есімі заңгер, мемлекет қайраткері және әдебиетші ретінде танымал. 1584 жылы ол Париж Парламентінің кеңесшісі болды, ал Париждің Лиганың Мемлекеттік жиналысына депутаты ретінде ол ең әйгілі саяси-құқықтық сөз сөйледі. Бұл сөз номиналды түрде Саликалық заңды қолдады, бірақ шын мәнінде Франция тәжінің Испания инфантасына өтуіне қарсы болды, оны Лиганың радикалды жақтастары қолдады. Франция королі Генрих IV оның қызметтерін мойындап, Марсельдегі магистрат ретінде оған арнайы тапсырма берді және оны Өтініштер сарабына (Master of Requests) тағайындады. 1595 жылы Вейр «Француз сөз өнері және оның төмендеу себептері» атты трактатын жариялады, онда ол замандас ораторларын сынап, ежелгі ораторлардың сөздерінен мысалдар келтірді, аудармалары түпнұсқалардың рухын сақтады. 1596 жылы ол маршал де Буйонмен бірге Испанияға қарсы одақ туралы келіссөздер жүргізу үшін Англияға жіберілді; 1599 жылы Прованс Парламентінің (Экс-ан-Прованс) бірінші президенті болды; ал 1603 жылы Марсель епископына тағайындалды, бірақ президенттік лауазымға оралу үшін көп ұзамай қызметтен кетті. 1616 жылы ол француз заңгерлерінің ең жоғары дәрежесіне көтеріліп, мөр сақтаушысы болды. Ол Тонненде (Лот-э-Гаронна) қайтыс болды. Ол сөйлеуші де, жазушы да ретінде жоғары бағаланды. Сол заманғы басқа да саяси заңгерлер сияқты, Ду Вейр философияны оқыды. Оның ең танымал трактаттары: Томас Джеймс (1598) және Чарльз Коттон (1664) ағылшын тіліне аударған «Стоиктердің моральдық философиясы»; 1589 жылы Париж қоршауы кезінде жазылған «Апаттардағы тұрақтылық және көңіл көтеру» және қазіргі қайғы-қасіреттерге стоик доктринасын қолдану; және «Қасиетті философия», онда дін мен философия тығыз байланысты. Пьер Шаррон осы және басқа да Ду Вейрдің еңбектеріне еркін сүйенді. Фердинанд Брунетьер Ду Вейрдің ұстанымының кейіннен Блез Паскаль дамытқан ұстанымымен ұқсастығын көрсетеді және оны Янсенизмнің алғабасы деп санайды. Ду Вейр француз стилінің дамуына үлкен әсер етті, өйткені Францияның оңтүстігінде ол Франсуа де Мальхербен танысты, ол Ду Вейрдің жазбаларына зор құрметпен қарады. Француз поэзиясының реформаторы «Француз сөз өнері» трактатынан көп нәрсе үйренді, оған досының кеңестері де қосылған болуы мүмкін. Ду Вейр Тонненде қайтыс болды, ал оның еңбектері 1641 жылы Парижде фолио түрінде жарияланды.

Du Vair was born in Paris. After taking holy orders, he exercised only legal functions for most of his career. However, from 1617 until his death he was Bishop of Lisieux. His reputation is that of a lawyer, a statesman and a man of letters. In 1584, he became counsellor of the parlement of Paris, and as deputy for Paris to the Estates of the League he pronounced his most famous politico legal discourse, an argument nominally for the Salic law, but in reality directed against the alienation of the crown of France to the Spanish infanta, which was advocated by the extreme Leaguers. King Henry IV of France acknowledged his services by entrusting him with a special commission as magistrate at Marseille, and made him Master of Requests. In 1595, Vair published his treatise De l'éloquence française et des raisons pour quoi elle est demeurée si basse, in which he criticizes the orators of his day, adding examples from the speeches of ancient orators, in translations which reproduce the spirit of the originals. He was sent to England in 1596 with the marshal de Bouillon to negotiate a league against Spain; in 1599 he became first president of the parlement of Provence (Aix en Provence); and in 1603 was appointed to the see of Marseille, which he soon resigned in order to resume the presidency. In 1616 he received the highest promotion open to a French lawyer and became keeper of the seals. He died at Tonneins (Lot et Garonne). Both as speaker and writer he was highly regarded. Like other political lawyers of the time, Du Vair studied philosophy. The most famous of his treatises are La Philosophie morale des Stoiques, translated into English by Thomas James (1598) and Charles Cotton (1664); De la constance et consolation ès calamités publiques, which was composed during the siege of Paris in 1589, and applied the Stoic doctrine to present misfortunes; and La Sainte philosophie, in which religion and philosophy are intimately connected. Pierre Charron drew freely on these and other works of Du Vair. Ferdinand Brunetière points out the analogy of Du Vair's position with that afterwards developed by Blaise Pascal, and sees in him the ancestor of Jansenism. Du Vair had a great indirect influence on the development of style in French, for in the south of France he made the acquaintance of François de Malherbe, who conceived a great admiration for Du Vair's writings. The reformer of French poetry learned much from the treatise De l'éloquence française, to which the counsels of his friend were no doubt added. Du Vair died at Tonneins, and his works were published in folio at Paris in 1641.