Кіріспе

Білім мен түсініктің жетіспеушілігі – білім немесе түсініксіздік. Надандық – білімнің немесе түсініктің жоқтығы. Қасақана надандық – мәдени ортада пайда болатын құбылыс, оны зерттеу агнотология деп аталады. "Надан" сөзі – білмейтін, тіпті танымдық диссонанс және басқа да танымдық қатынастардағы адамды сипаттайтын сөйлесім. Надандық үш түрге бөлінеді: фактілік надандық (кейбір факт туралы білімнің болмауы), объектілік надандық (кейбір объектімен таныс болмау) және техникалық надандық (қалай істеу керектігін білудің болмауы).

Салдарлар

Білімсіздік жеке адамдар мен қоғамға теріс әсер ете алады, бірақ сонымен бірге олардың көбірек білуге құштарлығын ояту арқылы пайдасын тигізуі де мүмкін. Мысалы, ғылымдағы білімсіздік жаңа сұрақтар қою арқылы білім іздеуге және жаңа жаңалықтар ашуға мүмкіндік береді. Бұл тек жеке адамның зейінін аудару қабілеті болған жағдайда ғана мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, лайықты білімі бар, мағыналы және қиын жұмыспен айналысатын ересектер бақыттырақ және өз ортасын жақсырақ бақылай алады. Білім арқылы сезіміне жететін ересектердің сенімділігі оларға өмір бойы басшылық лауазымдарға ұмтылуға және билікке таласуға мүмкіндік береді. 1984 жылы жазушы Томас Пиншон былай деп атап өткен: text=Біз көбінесе білімсіздігіміздің көлемі мен құрылымын білмейміз. Білімсіздік – адам санасындағы бос кеңістік емес. Оның өзіндік контурлары мен үйлесімділігі бар, және менің білуімше, әрекет ету ережелері де бар. Сондықтан білетініміз туралы жазумен қатар, білімсіздігімізбен танысып, ондағы жақсы оқиғаны құрту мүмкіндіктерін де ескеруіміз керек. Білімсіздіктің тағы бір көрінісі – 1999 жылы Дэвид Даннинг және Джастин Крюгер есімдерімен аталатын Даннинг-Крюгер эффектісі. Бұл теория адамдардың интеллектуалдық қабілеттері мен әлеуметтік мінез-құлқына қатысты әрекеттерін зерттейді. Даннинг-Крюгер эффектісіне тап болған адамдардың шектеулі білімі мен тәжірибесі оларға интеллектуалдық жоғарылығын сезінуге әкеледі.