Кіріспе
Жол торабына тағайындалған нөмір
An exit number is a number assigned to a road junction, usually an exit from a freeway. It is usually marked on the same sign as the destinations of the exit. In some countries, such as the United States,
Some non freeways use exit numbers. Typically these are rural roads built to expressway standards, and either only the actual exits are numbered, or the at grade intersections are also numbered. An extreme case of this is in New York City, where the Grand Concourse and Linden Boulevard were given sequential numbers, one per intersection (both boulevards no longer have exit numbers as of 2011). A milder version of this has been recently used on the West Side Highway, also in New York, where only the major intersections are numbered (possibly to match the planned exits on the cancelled Westway freeway). Another case is the Nanaimo Parkway in Nanaimo, British Columbia, carrying Highway 19, where all exits are numbered though all except one are at grade intersections. Some other intersections on Highway 19 outside Nanaimo are also given numbers. As a means of educating motorists, some state highway maps include a brief explanation of the exit numbering system on an inset. Iowa DOT maps from the 1970s and 1990s included a picture or drawing of a milepost and briefly described how Iowa had included milepost references near interchanges on the map.
Шығу нөмірі – әдетте тас жолдан шығу орнына тағайындалатын жол торабының нөмірі. Ол әдетте шығу бағыттары көрсетілген бірдей белгіде көрсетіледі. Кейбір елдерде, мысалы, АҚШ-та, тас жол емес жолдарда да шығу нөмірлері қолданылады. Әдетте, бұл – жылдамдық жолы стандарттарына сәйкес салынған ауылдық жолдар, онда тек нақты шығулар ғана нөмірленеді немесе деңгейлес қиылыстар да нөмірленеді. Мұның бір мысалы – Нью-Йорк қаласы, онда Гранд Конкорс және Линден бульварларына тізбектеп нөмірлер берілген (екі бульвардың да 2011 жылдан бастап шығу нөмірлері жоқ). Оның жұмсақ түрі жақында Нью-Йорктегі Вест-Сайд тас жолында қолданылды, онда тек маңызды қиылыстар нөмірленген (бұл, мүмкін, жойылған Вест-Уэй тас жолында жоспарланған шығулармен сәйкес болуы мүмкін). Тағы бір мысал – Британдық Колумбияның Нанаймо қаласындағы Нанаймо саябағы, ол 19-шы тас жолды алып жүреді, онда барлық шығулар нөмірленген, бірақ олардың тек біреуі ғана деңгейлес қиылыс. Нанаймодан тыс 19-шы тас жолындағы кейбір басқа қиылыстар да нөмірленген. Автокөлік жүргізушілерін хабардар ету мақсатында, кейбір штаттардың автомобиль жолдарының карталарында шығу нөмірлері туралы қысқаша түсіндірме берілген. 1970 және 1990 жылдардағы Айова DOT карталарында километрлік белгінің суреті немесе сызбасы көрсетілген және Айованың картадағы қиылыстар маңында километрлік белгілерді қалай қолданғанын қысқаша сипаттаған.
An exit number is a number assigned to a road junction, usually an exit from a freeway. It is usually marked on the same sign as the destinations of the exit. In some countries, such as the United States,
Some non freeways use exit numbers. Typically these are rural roads built to expressway standards, and either only the actual exits are numbered, or the at grade intersections are also numbered. An extreme case of this is in New York City, where the Grand Concourse and Linden Boulevard were given sequential numbers, one per intersection (both boulevards no longer have exit numbers as of 2011). A milder version of this has been recently used on the West Side Highway, also in New York, where only the major intersections are numbered (possibly to match the planned exits on the cancelled Westway freeway). Another case is the Nanaimo Parkway in Nanaimo, British Columbia, carrying Highway 19, where all exits are numbered though all except one are at grade intersections. Some other intersections on Highway 19 outside Nanaimo are also given numbers. As a means of educating motorists, some state highway maps include a brief explanation of the exit numbering system on an inset. Iowa DOT maps from the 1970s and 1990s included a picture or drawing of a milepost and briefly described how Iowa had included milepost references near interchanges on the map.
Тізбекті сандар
Кезекті шығу нөмірлері әдетте жолдың басында 1-ші шығудан басталады; әрбір келесі шығу келесі нөмірге ие. Жаңа шығыстар қосылғанда әдетте әріптік қосымшалар қолданылады. Мысалы, Нью-Йорк штатының Thruway автожолында 21 және 22-ші шығулар арасында шығу қосылды және оған 21А нөмірі берілді. Кейіннен 21 және 21А арасында тағы бір шығу қосылды, нәтижесінде 21 – 21B – 21A – 22 тізбегі пайда болды. Флоридада кейбір жаңа шығулар C әрпімен белгіленді, сондықтан егер екі бағытқа жеке шығулар болса, олар 15AB емес, 15CA және 15CB болады. Мұндай жағдай Нью-Джерсидің ақылы автожолында да кездеседі; алғашқы қиылыстар 1951 жылы ашылды, ал жаңа шығулар 1982 жылға дейін пайда болды. Балтимор айналма жолында 12B C (MD 372) және 12A (US 1) шығулары бар. Сондай-ақ 8A (I 895) және 8 (MD 168) шығулары да бар. Кейбір кезекті шығулар жаңа шығулардың қосылуына байланысты қайта нөмірленеді (бірақ кезектілігі сақталады). Мысалы, Нью-Йорктегі Хатчинсон өзенінің жағалауындағы жол қайта нөмірленді, солтүстікке қарайғы шығудың нөмірі 27-ден 30-ға өзгеруіне себеп болды. Дегенмен, Коннектикуттағы Мерит Парквей, Хатчинсоннің шығу нөмірлерін жалғастырғандықтан, қайта нөмірленбеді. Бұл 120А тас жолының нөмірі Коннектикут штатында 27, ал Нью-Йоркте 30 болып саналатынын білдіреді. Атлантик-Ситидегі (Нью-Джерси) Атлантик-Сити – Бригантин жалғастырғышы шығулар үшін әріптерді (сансыз) пайдаланады; ол қысқа қашықтықта көптеген шығуларға ие, және Оңтүстік Джерси көлік басқармасы сандардан аулақ болғысы келген болуы мүмкін, себебі Атлантик-Сити экспресс-жолының ең төменгі нөмірлері (мильге негізделген) Атлантик-Ситиде орналасқан.
Қашықтыққа негізделген сандар
Көбірек тас жолдар салынған сайын, штаттар мен елдер қашықтыққа негізделген (мильге немесе километрге негізделген) шығу нөмірлерін сынап көре бастады. Мильге негізделген алғашқы жүйе 1950 жылдардың соңында Нью-Джерси штатындағы Garden State Parkway тас жолында қолданысқа енгізілді. Мичиган штаты да 1960 жылдары 94-ші қалааралық тас жолында мильге негізделген торап нөмірлерін енгізді. Бұл жүйеде шығу нөмірі ретінде тас жолдың басынан шығуға дейінгі арақашықтық пайдаланылады. Егер екі шығудың нөмірі бірдей болып шықса, сандар кейде сәл өзгешеленеді; егер жақын маңда тым көп болмаса, шығуларға реттілік немесе бағыттық қосымшалар беріледі, реттік нөмірлер сияқты. Қашықтыққа негізделген нөмірлеу АҚШ және Канададағы көптеген тас жолдар үшін қалыпты жағдай. Солтүстік Америкадағы көптеген билік органдары 1980 жылдары қашықтыққа негізделген жүйеге көшуді бастады, ал кейбір жобалар қашықтыққа негізделген жүйеге ауысу үшін қазірге дейін жалғасуда. Бұларға мильдік белгілер немесе км белгілері қосымша қосылады. Шығу нөмірі, шығудың ұлғайған мильдік бағыттағы орналасқан жеріне немесе шығуға қызмет ететін жолдың тас жолды кесіп өтетін жеріне қарай анықталуы мүмкін (бұл кейде дұрыс емес болуы мүмкін). Осы саннан шығудың бүтін нөмірі жоғарыға қарай, төменге қарай немесе ең жақын бүтін санға дейін дөңгелектеу арқылы анықталады. Көптеген билік органдары 0 нөмірінен аулақ болуды жөн көреді. Осы мақсатта сандар дөңгелектеледі, немесе 0 нөмірін алуға тиіс кез келген шығу 1 деп нөмірленеді. 0 нөмірі бар тас жолдардың мысалдары: материктегі Британ Колумбиясының 1-ші тас жолы, Батыс Вирджиния штатының Уилинг қаласындағы 70-ші қалааралық тас жолы, Батыс Вирджиния мен Огайо штатының шекарасы және Айдахо мен Монтана штатының шекарасының Монтана жағындағы 90-шы қалааралық тас жолы. Кейбір тас жолдардың шығу нөмірі 1-ден жоғары саннан басталады (яғни, 1-ден үлкен). 1-ден жоғары санмен бастаудың бір себебі - тас жолын күтіп тұрған мекеме тас жолдың кеңейтілетінін күтеді. Мысалы, Онтарионың 400-ші тас жолы 20-дан басталады, өйткені тас жолдың оңтүстік ұшы Торонто қаласының орталық бөлігіне дейін созылатыны күтілді (бірақ ол ешқашан салынбады). Жоғары санды қолданудың тағы бір себебі - тас жол басқа тас жолдан тармақталады. Мысалы, Британ Колумбиясының 5-ші тас жолы Британ Колумбиясының 1-ші тас жолынан тармақталып, 170-ден басталады. Метрлік жүйе қолданылатын аймақтарда қашықтыққа негізделген сандар миль емес, километрмен беріледі. Делавэрдің 1-ші тас жолы және 19-шы қалааралық тас жолы сияқты бірнеше тас жолдарда, тіпті миль қолданылатын аймақтарда да километрлік шығу нөмірлері бар.
Австралия
Квинсленд штатында қашықтыққа негізделген шығу нөмірлері қолданылады, бірақ бастапқы нүктені анықтау бойынша біртұтас тәсіл жоқ. Мысалы, шығу нөмірлері оңтүстіктен солтүстікке немесе солтүстіктен оңтүстікке қарай өсуі мүмкін. Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттары таңдалған қалалық магистральдарда шығу нөмірлерін жартылай жүзеге асырды. Мысалы, Жаңа Оңтүстік Уэльстегі M31 Хьюм магистралінің Престонс пен Кемпбелтаун аралығында шығу нөмірлері бар.
Еуропа
Еуропа елдерінің көпшілігі реттік нөмірлеу жүйелерін қолданады. Испанияда Autovias жолдарында қашықтыққа негізделген нөмірлеу қолданылады, бірақ Autopistas жолдарында қолданылмайды. Австрия, Чехия, Венгрия және Словакия қашықтыққа негізделген схемаларды қолданады. Еуропаның бірқатар елдері (Нидерланды, Бельгия және Франция сияқты) автожолдардың қиылыстарына нөмір бермейді, себебі онда автожолдан "шығу" мүмкін емес. Германия мен Швейцария сияқты елдер шығуларына нөмірлер тағайындады, бірақ әдеттегі шығу белгісінің орнына арнайы торап белгісі қолданылады. Италия кейбір қалалардың айналма жолдарында реттік нөмірлеуді қолданады, оның ішінде Рим (GRA) және Милан (Tangenziali) айналма жолдары. Бір кезде ол Autostrada del Sole жолындағы түйіндерді нөмірмен атап, оларды жол төлемақы билеттерінде жариялаған; бірақ бұл нөмірлер белгілерге орналастырылмаған болуы мүмкін. Ұлыбритания мен Ирландия Республикасы реттік нөмірлеу жүйесін қолданады, ал түйіспе нөмірі белгілердің бұрышында қара түсті шаршы ішінде ақ санмен көрсетіледі. Ұлыбританияда бұл түйіндер бұқаралық ақпарат құралдарында жиі "J" әрпімен басталатын сан ретінде айтылады, мысалы, 1-ші түйін "J1" деп аталады; осылайша бұл қысқартылған термин кеңінен қолданысқа енген. Егер екі қолданыстағы түйіспе арасында жаңа түйіспе құрылса, оған әдетте екі түйіспенің кіші нөмірі беріледі, содан кейін "A" әрпі қосылады (және т.с.с.). Мысалы, 3 және 4-ші түйіндер арасында ашылған жаңа түйіспе 3A түйіні болады. Ирландия Республикасында түйіндерге нөмірлер 1990 жылы M50 автожолының бірінші бөлігі ашылғаннан бері бар, бірақ Ирландия автожолдарының ұзындығының қысқа болуына байланысты 2000-ші жылдардың басына дейін олар көбінесе жұртшылық назарынан тыс қалды. Олар қазір кеңінен қолданыла бастады және 2005 жылдан бері жол белгілерінде орын алып келеді. Ұлттық даму жоспары мен Көлік 21 бағдарламасы аясында қалааралық автожол желісін дамыту кезінде Ұлттық жолдар басқармасы қалааралық жолдарға нөмірлеу схемасын қабылдады, оған сәйкес 1-ші түйіспе көп жағдайда M50 автожолымен тоғысқан жер ретінде белгіленеді. Бұл кейбір автожолдардағы, әсіресе M7 автожолындағы қолданыстағы түйіндерді қайта нөмірлеуді білдірді. Қалааралық ірі жолдардың құрамына кіретін автожол емес, екі бағытты жолдар да түйіспе нөмірлеріне ие, бірақ тек деңгейлерде бөлінген тораптар ғана нөмірленеді. Ұлыбритания реттік нөмірлеуді қолдануының себебі – автожол белгілерінде километр емес, миль қолданылуында; елдің автожол жүйесін метрикалық жүйеге көшірудің ресми жоспары жоқ.
Канада
Провинциялардың көпшілігі қашықтыққа негізделген немесе қашықтыққа негізделген жүйелерді қолданады. Кейбір автомобиль жолдары жолдың бойындағы белгілі бір аралықтарда километрлік қашықтық белгілерін орнату арқылы жолдарды толықтыра алады. Онтариода ең көне шығу нөмірлік жүйесі бар, ол 1960 жылдары 401 тас жолы бойында шығу нөмірлерін тізбектеп жариялай бастады; Канада метрикалық жүйеге ауысқанға дейін ол мильге негізделген (қашықтық) нөмірлеуге ауысты. Көптеген қысқа автокөлік жолдары шығу нөмірлерінен тұрмайды, ал 2000 жылға дейін (11 және 69/400 тас жолдарымен) толық емес автокөлік жолдары да шығу нөмірлерінен тұрмады. Бірнеше шығулары бар түйіскен жерлер А және В әріптерімен белгіленеді. Кейбір магистральдарда Онтариода KM белгілері қолданылады, мысалы, Нортумберленд округінің 401 тас жолында. Квебекте екінші ең көне жүйе бар; ол тізбектеп басталды, бірақ 1970 жылдардың ортасында Канаданың метрикалық жүйеге ауысуына дейін шақырымға негізделген (қашықтық) түйіспе нөмірлеуге ауысты. Онтариодан айырмашылығы, Квебек бірнеше шығу үшін бағыттарды қолданады: E ("шығыс"), N ("солтүстік"), S ("оңтүстік") және O ("батыс"); соңғысының мысалы - 20 O (дефиспен), санмен шатасудан сақтану үшін. Британ Колумбиясы автокөлік жолдарында қашықтыққа негізделген шығу нөмірлерін қолданады. Кейбір автомобиль жолдарында, мысалы 91 тас жолында, қабырғасында километрлік белгілер бар. Манитобада ең аз шығу нөмірлері орналастырылған. 1 тас жолында үш нөмірленген шығу бар. Шығу нөмірлері алғаш рет 2001 жылы Периметрлік тас жолында орналастырылды. Альбертада ең жаңа шығу нөмірлік жүйесі бар. Облыс 2004 жылы 2 тас жолында шығу нөмірлерін жариялай бастады, содан бері жүйе 1, 16, 201 және 216 тас жолдарына дейін кеңейтілді. 2006 жылы Альберта бірнеше тас жолдардың бойындағы километрлік белгілерді орнатуды бастады. Аралық әдетте әр 4 километрде болады. Саскачеван жақында қашықтыққа негізделген жүйеге ауысты. Бұл Регина айналма жолы жобасымен басталды, онда қашықтыққа негізделген шығулар қазір автокөлік жолында қолданылады. Ол бірнеше шығулары бар түйіскен жерлер үшін қашықтыққа негізделген шығу нөмірлерін және А және В әріптерімен белгіленген шығуларды қолданады. 11 тас жолының Регинадан Лумсденге дейінгі бөлігінде "А", "Б" және "С" әріптері "шығу әріптері" ретінде тізбектеп қолданылады, бұл Саскачеванды негізінен қашықтыққа негізделген жүйеге айналдырады, сонымен қатар тізбектеп жазуды да пайдаланады. Жаңа Брансуик бастапқыда тізбектеп нөмірлеуді қолдана бастады, бірақ қашықтыққа негізделген шығу белгілеріне ауысты. Тізбектеп нөмірлер тек Нова Шотландияда және Ньюфаундленд пен Лабрадорда қолданылады. Нова Шотландия сондай-ақ белгіленген жедел тас жолдарындағы деңгейлі түйіскен жерлерді де нөмірлейді. Бірнеше шығулары бар түйіскен жерлер N S немесе E W арқылы белгіленеді (Нова Шотландияда 0 шығу қолданылады, онда 1 шығу "алдында" ашылады). Кейбір жағдайларда шығу нөмірлері жіберіліп қалады, әдетте 4 жолақты бөлінген тас жолдың жаңа бөліктері ашылғанда, ескі артериялық тас жолы коллекторлық тас жолына төмендетіледі. 104 тас жолында 2, 9, 14, 16, 28 және 34 шығулары жіберіліп қалды. Ньюфаундленд пен Лабрадор шығу белгілері үшін тізбектеп нөмірлеуді қолданады. Облыстағы бақылаудағы кіру автокөлік жолдары тек Сент-Джонс қалалық аймағының айналасында ғана бар. Юкон, Нунавут және Солтүстік-Батыс аумақтарында шығу нөмірлері жоқ, өйткені аумақтарда автокөлік жолдары немесе жедел тас жолдары жоқ. Принс-Эдвард аралы шығу нөмірлерін қолданбайды. Тек шектеулі қолжетімділікке ие тас жол Нью-Хейвен мен Норт-Ривер (Транс-Канада тас жолының бөлігі) арасында өтеді, онда екі түйіскен жері бар, екеуі де нөмірленбеген. Олбэни Корнердің жанындағы Албань бұрылысындағы түйіскен жері - жалғыз басқа сыныптан бөлек шығу.
Гонконг
2004 жылы Гонконгтың маңызды бағыттарында шығу нөмірлері енгізілді, қатар нөмірлеу жүйесі қолданылып, бағыттар нөмірлері қайта ұйымдастырылды.
Жапония
Негізгі тас жол желісі реттік нөмірлеуді пайдаланады; Метрополитен тас жол желілері де реттік нөмірлеуді қолданады, әдетте, тас жол нөмірімен бірге беріледі: 5 1; 5 2, және т.б. Ірі ұлттық бірлестіктер немесе Метрополитен тас жолдары басқармасы басқармайтын, түйіскен жерлері нөмірленбеген бірнеше ақылы тас жолдар бар.
Филиппин
Маниладан таралатын ақылы жолдарда метрикалық қашықтық негізінде сандар қолданылады. Қосымша "А" және "Б" таңбалары түйіспелі жолдардың соңындағы белгілерге қоса тіркеледі. Экспресс-жолдардағы белгілер, шығу нөмірлері және километрлік белгілер негізінен Австралия мен Америка автожолдарындағы белгілерді қайталайды.
Оңтүстік Африка
Негізгі автомобиль жолдарында қашықтыққа негізделген нөмірлеу (километрмен) қолданылады. Көп шығулы түйіскен жерлерде әріптік қосымшалар қолданылады, мысалы, Йоханнесбургтегі Buccleuch түйіскен жері. Провинциялар шекарасында шығу нөмірлері 1994 жылға дейінгідей қайта бапталады. Бұл провинция ішінде шығу нөмірлерінің өзгеруі мүмкін дегенді білдіреді. Әдеттегі қашықтыққа негізделген нөмірлеуден бір ерекшелік – Дурбандағы М4 тас жолының оңтүстік бөлігі, онда реттік нөмірлеу қолданылады.
Тайвань
Тайваньда қашықтыққа негіделген шығу нөмірлері километрмен өлшенеді. Егер екі шығу бір километрлік белгінің ішінде орналасса, шығуларды ажырату үшін рим әріптері қосылады. Тайвань Ұлттық тас жол №1 үшін бірнеше жыл бойы реттік шығу нөмірлерін сынақтан өткізді, бірақ 2004 жылы бұл тәжірибеден бас тартты. 2006 жылға дейін Тайваньның шығу белгілері көбінесе АҚШ-тағы ұқсас белгілердің дерлік толық көшірмелері болды. Дегенмен, қазіргі шығу белгілері қашықтық нөмірін көрсетумен қатар, бұл қиылысқа арналған қытай тіліндегі кодтық атауды да көрсетеді.