Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жабайы қойлар тобы Speciesbox
| name = Mouflon
| status = NT
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A1
| status2 system = CITES
| status2 ref =
Species group of the wild sheep
Speciesbox
| name = Mouflon
| status = NT
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A1
| status2 system = CITES
| status2 ref =
Басқа қойлармен қарым - қатынасы
Митохондриялық цитохром b гендер тізбектерін салыстыру негізінде қойлардың (Ovis) үш тобы анықталды: Сібірдің пахицериформы (қар қойлары) және Солтүстік Американың (бихорн және Далл қойлары), Орталық Азияның аргалиформы (аргали) және Еуразияның муфлониформы (уриал, муфлон және үй қойлары). Дегенмен, митохондриялық ДНҚ бақылау аймағын (CR) салыстыру көрсетті, уриалдың екі подвиді – Ovis vignei (немесе orientalis) arkal және O. v./o. bochariensis – аргалидің (Ovis ammon) екі әртүрлі кладасымен топтастырылды.
Based on comparison of mitochondrial cytochrome b gene sequences, three groups of sheep (Ovis) have been identified: Pachyceriforms of Siberia (snow sheep) and North America (bighorn and Dall sheep), Argaliforms (argali) of Central Asia, and Moufloniforms (urial, mouflon, and domestic sheep) of Eurasia. However, a comparison of the mitochondrial DNA control region (CR) found that two subspecies of urial, Ovis vignei (or orientalis) arkal and O. v./o. bochariensis, grouped with two different clades of argali (Ovis ammon).
Таралуы және мекендейтін ортасы
Муфлон Түркияның оңтүстік-шығысындағы Кіші Кавказда, Армения мен Әзірбайжанда, Иранның батыс Альборз аймағында және Шығыс Ирак және Батыс Иран арқылы созылатын Загрос тауларында таралған.
Mouflon are found in the Lesser Caucasus in southeastern Turkey, Armenia and Azerbaijan, and in Iran's western Alborz region and the Zagros Mountains spanning across eastern Iraq and western Iran.
Көбею
Муфлон қошқарларында қатаң үстемдік иерархиясы бар. Жұптасу маусымы алдында, яғни күздің соңынан қыстың басына дейін, қошқарлар едіктерге (ана муфлон) жұптасу үшін қол жеткізуді анықтау мақсатында үстемдік иерархиясын құруға тырысады. Муфлон қошқарлары үстемдікке ие болу және едіктермен жұптасу мүмкіндігін жеңіп алу үшін бір-бірімен күреседі. Муфлон 2-4 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі. Жас қошқарлар жұптасуға мүмкіндік алу үшін үстемдікке ие болуы керек, бұл олар жұптасуды бастамас бұрын тағы 3 жылға созылады. Муфлон едіктер де алғашқы 2 жылда әлеуметтік статусы тұрғысынан ұқсас иерархиялық процестен өтеді, бірақ төменгі статуста да көбейе алады. Едіктерде жүктілік 5 айға созылады, осы кезеңде бір-екі бала туады. 2001 жылдың басында муфлон сәтті клондалды және кем дегенде жеті ай өмір сүрді, бұл оны балалық шақтан асқан тұңғыш клондалған сирек кездесетін сүтқоректі жануар етті. Бұл қарапайым түрлердің (осы жағдайда үй қойы) муфлон сияқты экзотикалық жануардың тууына сәтті жалдама ана бола алатынын көрсетті. Муфлонды клондау сәтті жүзеге асса, тірі мысалдардың санына түсетін жүктемені азайтуға мүмкіндік бар.
Mouflon rams have a strict dominance hierarchy. Before mating season or "rut", which is from late autumn to early winter, rams try to create a dominance hierarchy to determine access to ewes (female mouflon) for mating. Mouflon rams fight one another to obtain dominance and win an opportunity to mate with females. Mouflons reach sexual maturity at the age of 2 to 4 years. Young rams need to obtain dominance before they get a chance to mate, which takes another 3 years for them to start mating. Mouflon ewes also go through a similar hierarchy process in terms of social status in the first 2 years, but can breed even at low status. Pregnancy in females lasts 5 months, in which they produce one to two offspring. A mouflon was cloned successfully in early 2001, and lived at least seven months, making it the first clone of an endangered mammal to survive beyond infancy. This demonstrated that a common species (in this case, a domestic sheep) can successfully become a surrogate for the birth of an exotic animal such as the mouflon. If cloning of the mouflon can proceed successfully, it has the potential to reduce strain on the number of living specimens.
Қорғау
Армения мен Әзірбайжанда муфлон қорғауға алынған. Түркия мен Иранда аң аулауға арнайы лицензиямен ғана рұқсат етіледі. Кипрдегі популяциясы Еуропалық Одақтың Мекендемелер туралы директивасында қатаң қорғалатын түр ретінде тіркелген және 2019 жылдың қарашасынан бастап CITES-тің I қосымшасына енгізілген. Муфлон 2015 жылға дейін Cyprus Airways логотипі болды және Кипрдің 1, 2 және 5 центтік евро монеталарында бейнеленген. Муфлон Арменияның Сюник патшалығының тарихи туында және қабір тастарында бейнеленген. Муфлон – Кипр ұлттық регби құрамасының символы және лақап аты. Муфлон – Ұлыбританиялық Craghoppers сырт киімдерін өндіруші компанияның ресми талисманы.
The mouflon is protected in Armenia and Azerbaijan. In Turkey and Iran, hunting is only allowed with a special license. The population in Cyprus is listed as a strictly protected species in the Habitats Directive of the European Union and has been listed in CITES Appendix I since November 2019. The mouflon was the logo of Cyprus Airways until 2015, and is depicted on the 1 , 2 , and 5 cent Cypriot euro coins. The mouflon is featured on the historical flag of the Armenian kingdom of Syunik, and on tombstones. The mouflon is the symbol and the nickname of the Cyprus national rugby union team. The mouflon is the official mascot of Craghoppers, the UK outdoor clothing manufacturer.