Кіріспе

Ағылшын-американдық инженер және өнертапқыш (1853–1937)

Элиу Томсон (29 наурыз 1853 – 13 наурыз 1937) – американдық инженер және өнертапқыш, АҚШ, Ұлыбритания және Франциядағы ірі электр компанияларының құрылуына зор үлес қосты.

Ерте өмір

Ол 1853 жылғы 29 наурызда Англияның Манчестер қаласында дүниеге келді, бірақ 1858 жылы отбасы АҚШ-тың Филадельфия қаласына көшіп келді. Томсон Филадельфиядағы Орталық орта мектепте оқып, 1870 жылы бітірді. Томсон Орталықта оқытушылық қызмет атқарды, ал 1876 жылы жиырма үш жасында химия кафедрасын басқарды. 1880 жылы ол Central-дан шығып, электр инженериясының дамып келе жатқан саласында зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1892 жылы Томсон Хьюстон электр компаниясы Эдисонның жалпы электр компаниясымен бірігіп, «General Electric» компаниясын құрды. Тарихшы Томас П. Хьюз Томсонның «шеберханада және зертханада [ойластырушы] ретінде, бизнес әлемінде [кәсіпкер] ретінде әдістемелік қасиеттерін көрсеткенін» жазады. Ол сондай-ақ, электр жарығы мен қуатының қарқынды дамып келе жатқан саласындағы мәселелерді шешуді де таңдады. Томсонның есімін британдық Thomson Houston компаниясы (BTH) және француздық компаниялар Thomson SA (қазіргі Technicolor SA) және Alstom (бұрынғы Alsthom) мәңгі есте сақтайды. Томсон модельдерге ерекше мән бергенімен және зерттеулерін жүргізудегі ерекше назарымен де көзге түсті. Томсон өзінің шеберханасын зертхана емес, «модельдер бөлмесі» деп атады. 1880 мен 1885 жылдар аралығында Томсон жылына орташа есеппен жиырма бір патентке өтінім берді, ал 1885 мен 1890 жылдар аралығында бұл көрсеткіш екі есеге артты. 1892 жылы Томсон Хьюстон электр компаниясының (оның атымен аталатын компания) General Electric компаниясын құру үшін біріккеннен кейін, Томсон өзінің зерттеулерін бақылауын сақтау үшін өзінің зертханасын Бостоннан алыс, Массачусетс штатының Линн қаласында қалдырды. Өмірінің соңында Томсонның екінші әйелі Кларисса Хови Томсонның барлық наградалары мен құрметтерін алып жүру үшін себетке салуға тура келгенін айтқан. 1889 жылы француз үкіметі оны электрлік өнертабыстары үшін марапаттады, оған Chevalier et Officier de la Légion d'honneur ордені табысталды. Томсон басқаруға деген көңілінің тоқ еместігіне қарамастан, университет үшін қиын кезеңде, президент таба алмаған кезде бұл қызметке келісті. Томсон Массачусетс штатының Суампскотт қаласындағы жеке үйінде қайтыс болды. Суампскотттағы Элиу Томсон үйі 1976 жылы АҚШ-тың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды және қазір Суампскотт қалалық әкімшілігінің ғимараты болып табылады.