Кіріспе

Аңызды жаратылыс

Жүнді форель (немесе түкті форель) – американдық және исландтық фольклорында кездесетін аңызды жаратылыс. Фольклор бойынша, форель дене жылуын сақтау үшін қалың жүнді қапталған. Түкті балықтар туралы әңгімелер 17 ғасырға дейін жетеді, ал кейінірек Исландияның "шоқтық форелі" туралы айтылады. Ең ертерек белгілі американдық жарияланым 1929 жылы Дж. Х. Хикеннің "Монтананың жабайы табиғаты" журналындағы мақаласынан басталады. Росс С. Джобэ жасаған таксидермиялық жүнді форель Шотландия Корольдік мұражайында сақталады; ол ақ қоян жүнін "шеберлікпен" бекітілген форель. Жүнді форельдің ешқандай түрі табылмаған, бірақ балықтарда шаш тәрізді өсудің екі мысалы белгілі. "Мақта мойыны" (Saprolegnia) балықтарды қамқындырады, нәтижесінде олар ақ "жүнді" болып көрінеді. Тағы бір балық, Мирапинна есау, шашы тәрізді өсуге және қанат тәрізді кеуде қанаттарына ие.

Ортақ жайттар

Қауырсынды форель – Арканзас өзенінде, Солтүстік Американың солтүстігінде және Исландияда кездесетін құмырсқа тіршілік иелері. Бұл – Арканзас өзеніне шаш тонигі құйылғаннан пайда болған әңгіме. Оның шығу тегі әртүрлі, бірақ ең ертегі жазбалардың бірі 17 ғасырдағы шотланд иммигрантының туыстарына жазған хатында кездеседі, онда Жаңа әлемде "жүнді жануарлар мен балықтар" көп екені айтылған. Кейін осы "жүнді балықтардың" бір данасын әкелу туралы сұрау келіп түсті, және біреуі елге жіберілді. Мирапинна есау атты нағыз балық денесіндегі көптеген түк тәрізді құрылымдарымен белгілі. Бұл балық форельмен туыс емес, кит балықтарының дернәсілі. Ол 1956 жылы Азор аралдарында табылды. 1900 жылы The Scottish Review журналында Лодсилунгур туралы хабар Солтүстік Исландияның улы "сақалды алабұғасы" ретінде жарияланды. 1854 жылы "Свинаватн" жағалауына шала түкті форель шықты, және ол 1855 жылы Nordri газетінде суреттелді. Ол төменгі жағы, мойны, қабырғалары мен қанаттарында қызғылт түкпен жабылған деп сипатталды, бірақ Nordri мақаласының авторы оны нақты атамаған.

АҚШ-тың жүнді көбелектері

1929 жылы Монтана штатының «Жануарлар әлемі» журналында жүнді форель туралы хабар жарияланды, алғаш рет оны Дж. Х. Хикен атап өтті. Хикеннің баяндамасында балық ауланғанда «судан атмосфераға температураның өзгеруі соншалықты күшті, балық судан шығарылғанда жарылады, ал жүні мен терісі бір-бірінен ажырамай, тұтас бір бөлік болып қалады, оны коммерциялық мақсаттарда пайдалануға болады, ал балықтың денесін қалауынша тоңазытқышта сақтауға немесе жеуге болады» делінген. Роберт Бенчлидің 1936 жылы жарық көрген «My Ten Years in a Quandary, and How They Grew» атты бестселлер кітабында «Жаман жаңалық» атты әзілді мақаласы бар, онда жүні бар форельдің бойын қалқанша безін емдеу үшін қолданылуы туралы хабарлама келтірілген. Тағы бір жүнді форель туралы әңгіме Сауда палатасының хатшысы Уилбур Фошейден бастау алды. Фошей оқиғаны соншалықты сенімді түрде насихаттады, оны «Салида рекорд» газеті жариялады. Фошейдің сөзіне қарағанда, форель Арканзас өзенінің суының салқынына байланысты жүні өседі, ал жазда су жылығанда жүнін тастайды. С. Э. Шлоссердің айтуынша, шаш тонигінің екі бөтелкесі немесе төрт құмырасы төгілгеннен кейін жүнді форель пайда болған. Балықшылар жүнді форельді аулау үшін шаш шалушы рөліне кіріп, балықтарды тегін шаш қырқу немесе сақал қыру ұсынысымен судан шақыратын. Мэн штатындағы бір фантастикалық оқиғада жүнді форельді ұстап-босату саясаты қолданылып, күзетшілердің Brannock құрылғыларын алып жүргені айтылды. Егер балық ауланса, күзетші оны балықшының аяғымен өлшейтін. Егер балықтың ұзындығы балықшының аяқ өлшемімен сәйкес келсе, балықты жеуге және жүнінен жылы тайын жасауға рұқсат берілетін.

Канада

Канадалық жүнді форель – жүнді форель алаялығының тағы бір мысалы. Әңгімеге сәйкес, ақ түкті алабұға Канаданың Онтарио провинциясы, Алгома ауданы, Саулт-Сте. Мари қаласының жанындағы Грос-Кэп маңындағы Супериор көлінде ұсталған, ал оны сақтап қалушы (таксидермист) Росс С. Джоб болған.

Хоккей клубы

"Жүні бар форель хоккей клубы" (2010 жылы құрылған) да осы аңызға құрмет көрсетеді. Техас штатының МакКинни қаласындағы "Балалар денсаулығы жұлдыздар орталығында" ойнайтын "Жүні бар форель" соңғы 10 жылда жеті чемпионатты жеңіп алды. Кейбір түнгі бардағы әңгімеден кейін маскот таңдалды, себебі Джекалопаны Одесса, Техастағы екінші лига командасы қолданып жүрген.