Кіріспе

Якама – шамамен 10 851 адамнан тұратын, негізінен Вашингтон штатының шығысында қоныстанған американдық үндістер тайпасы. Бүгінде Якама халқы федералдық деңгейде мойындалған Якама ұлтының Біріккен тайпалары мен топтарына тіркелген. Олардың Якима өзені бойындағы Якама үнді резервациясының ауданы шамамен 1,2 миллион акр (5 260 км²) құрайды. Бүгінде ұлтты 14 тайпаның өкілдерінен тұратын Якама тайпалық кеңесі басқарады. Көптеген Якама халқы Колумбия өзенінде және оның салаларында, соның ішінде тайпа АҚШ-қа өткізген жерлерде лосось, стальголов және белуга балықтарын салтанатты, күнкөріс және коммерциялық мақсатта аулайды. Олардың бұрынғы аумақтарында балық аулау құқығы шарттармен қорғалады және 20 ғасырдың соңындағы сот ісінде расталды, атап айтқанда АҚШ-қа қарсы Вашингтон ісі (1974 жылғы Болдт шешімі) және АҚШ-қа қарсы Орегон ісі (Сохаппи мен Смит, 1969), бірақ бір ғасырдан астам уақыт бойы АҚШ-тың өнеркәсіптік ластануы осы су жолдарын қауіпті химиялық заттармен ластады. Колумбия бассейні жобасы тайпа үшін лосось балық аулауды жақсартуға бағытталған.

Тарих

Якама халқы Колумбия өзенінің жазығындағы басқа да жергілікті тұрғындарға ұқсас. Олар Колумбия өзенінде жыл сайын шарықтап жүзетін лосось балығын сатумен танымал болған аңшылар мен жинаушылар еді. 1805 немесе 1806 жылы олар Якима және Колумбия өзендерінің қосылған жерінде Льюис пен Кларк экспедициясымен кездесті. Уалла-Уалла кеңесінің және 1855 жылғы Якима соғысының салдарынан тайпа өз жерлерінің көп бөлігін беруге және қазіргі резервациясына көшуге мәжбүр болды. 1855 жылғы шарт Якаманың 14 біріккен тайпалары мен топтарын анықтады, олардың ішінде "Якама (Төменгі Якама немесе нағыз Якама, өзіндік атауы: Mámachatpam), Палаус (қазір Palus деп жазылады, Якама аты: Pelúuspem), Пискуз (P'squosa, қазір Wenatchi), Wenatshapam (Якама аты: Winátshapam, қазір Wenatchi), Кликатат (Якама аты: Xwálxwaypam немесе L'ataxat), Клинкуит (Якаманың кіші тайпасы), Коу уассайи (Якама аты: Kkáasu i немесе K'kasawi, Tenino кіші тайпасы, бүгінгі Crow Butte, Вашингтон штаты, Орегон штатындағы Boardman қаласының қарсы жағы), Лиайуас (атауы белгісіз), Скин-па (Sk'in тайпасы немесе Sawpaw, сондай-ақ Fall Bridge және Rock Creek халқы ретінде белгілі, немесе K'milláma, Tenino кіші тайпасы; бәлкім, Umatilla үшін Якаманың тағы бір аты, олар Rock Creek үндістері ретінде танымал болған), Wishham (Якама аты: Wíshχam, қазір Wishram, Жоғарғы Чинук (Kiksht) тілінде сөйлейді), Shyiks (Якаманың кіші тайпасы), Ochechotes (Uchi'chol, Tenino кіші тайпасы), Kahmiltpay (Kahmiltpah, Q'míl pa немесе Qamil'lma, бәлкім Кликататтың кіші тайпасы), және Seapcat (Si'apkat, бәлкім Kittitas (Жоғарғы Якама) кіші тайпасы, Kittitas өзіндік атауы: Pshwánapam немесе Psch wan wap pams) – Вашингтон аймағында орналасқан және осы шартта бір ұлт ретінде қарастырылатын біріккен тайпалар мен топтар". (Якамамен жасалған шарт, 1855 жыл) 1994 жылы атау түпкілікті айтылуын көрсететін мақсатта Якимадан Якамаға өзгертілді.

Тіл

Якама – Плато-Пенутия тілдер отбасының сахаптық тілінің солтүстік-батыс диалектісі. 20-шы ғасырдың соңынан бері, кейбір туған тілінің өкілдері бұл тілдің дәстүрлі Якама атауын, Ичишкин Синвитті пайдалануды жақтады. Тайпаның Мәдени ресурстар бағдарламасы "жердегі шетелдік" деген мағына беретін "Сахаптин" сөзін алмастыруды көздеп отыр.