Талқылау соты – іс алғашқы рет қаралатын сот. Әдестемелер негізінде дәлелдер мен куәліктер қабылданып, фактілер анықталады. Заң мәселелері қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сот процесінің түрі
Type of court in which trials take place
Алғашқы сот немесе бірінші инстанция соты – бастапқы юрисдикцияға ие, яғни сот процестері осы сотта өтеді. Алғашқы сот шешімдеріне шағымдар әдетте, апелляциялық қарау құқығы бар жоғары соттарда (апелляциялық соттарда) қаралады. Көптеген апелляциялық соттардың куәліктерді тыңдауға немесе дәлелдерді қабылдауға құқығы жоқ, олар тек заң мәселелерін қарастырады. Алғашқы сотта дәлелдер мен куәліктер қолданылатын процессуалдық заңда белгіленген ережелер бойынша қабылданады, ал дәлелдер негізінде фактілерді анықтау жасалады. Бір немесе бірнеше судьяның төрағалығымен сот қолданылатын заңға сүйене отырып, заңдық қорытынды шығарады. Көптеген жалпы құқық жүйелерінде алғашқы сот көбінесе қазылар алқасымен және бір судьямен бірге отырады; мұндай жағдайда қазылар алқасы фактілерді анықтаушы ретінде әрекет етеді. Кейбір жағдайларда судья немесе судьялар заң, әдет-ғұрып немесе тараптардың келісімі бойынша фактілерді де, заңды да қарастырады; мұндай сот процесі қазыларсыз сот отырысы деп аталады.
A trial court or court of first instance is a court having original jurisdiction, in which trials take place. Appeals from the decisions of trial courts are usually heard by higher courts with the power of appellate review (appellate courts). Most appellate courts do not have the authority to hear testimony or take evidence, but instead rule solely on matters of law. In the trial court, evidence and testimony are admitted under the rules of evidence established by applicable procedural law and determinations called findings of fact are made based on the evidence. The court, presided over by one or more judges, makes findings of law based upon the applicable law. In most common law jurisdictions, the trial court often sits with a jury and one judge; in such jury trials, the jury acts as trier of fact. In some cases, the judge or judges act as triers of both fact and law, by either statute, custom, or agreement of the parties; this is referred to as a bench trial.
АҚШ-та
Құрама Штаттарда жалпы құзыретті сотқа азаматтық немесе қылмыстық іс бойынша, басқа сотқа ғана толығымен берілмеген кейбір істерді қарауға рұқсат етіледі. АҚШ округтік соттары – федералды сот жүйесінің жалпы юрисдикциясына жататын соттар; әрбір штаттың жалпы юрисдикцияға жататын сот жүйесін құру жүйесі бар, мысалы, Флоридадағы округтік соттар, Калифорниядағы жоғары соттар және Нью-Йорк штатындағы Нью-Йорк Жоғарғы соты. Көптеген соттар – сот актілерін тіркейтін соттар, онда дәлелдерді ұсыну туралы жазба жасалады және ол апелляциялық сотқа жіберілуі немесе сақталуы тиіс. Сот хаттамасын сот хатшысы куәландырып, апелляциялық органға жібереді. Барлық істер жалпы құзыретті соттарда қарастырылмайды. Шектелген құзыретті сот тек белгілі бір істерді қарауға құқылы. Шектелген юрисдикциялы соттар (мысалы, көптеген АҚШ штаттарындағы кәмелетке толмағандар, мұрагерлік және отбасылық соттар немесе федералды сот жүйесіндегі АҚШ Салық соты) немесе басқа да тәсілдермен, мысалы, көптеген штаттардағы азаматтық істер бойынша даулы сомасы аз болған жағдайдағы шағын талаптар соттары сияқты шектелуі мүмкін. Кейбір сот процестері сотта емес, сотқа ұқсас органдарда немесе арбитраж сияқты, жеңілдетілген процедуралық тәжірибелермен міндетті шешімдер қабылдау үшін заңмен құрылған сот төрелігі өкілеттігі бар әкімшілік органдарда өтеді. АҚШ Жоғарғы Соты негізінен апелляциялық сот болып табылады, бірақ дипломатиялық лауазымды тұлға немесе штат қатысатын істерде бастапқы юрисдикцияға ие. АҚШ штаттарының әрқайсысы өз соттарына әртүрлі атаулар бергендіктен, соттың жалпы немесе шектеулі юрисдикцияға ие екенін, тіпті ол сот төрелігі екенін анықтау жиі қиын. Мысалы, Мэн округінің соты шектеулі юрисдикциялы сот, ал Невада округінің соты жалпы юрисдикциялы соттар. Бұл тіпті көршілес штаттарда да болуы мүмкін; Пенсильванияның жалпы арыздар соттары жалпы юрисдикциялы соттар, бірақ Делавэрдің жалпы арыздар соты шектеулі юрисдикциялы сот. Сол сияқты, Калифорнияның жоғары соттары жалпы юрисдикциядағы соттар, бірақ Пенсильванияның жоғары соты апелляциялық сот, ал Нью-Джерсидің жоғары соты осы екі функцияны да атқарады.
In the United States, a trial court of general jurisdiction is authorized to hear some type of civil or criminal case that is not committed exclusively to another court. The United States district courts are the trial courts of general jurisdiction of the federal judiciary; each state has a system establishing trial courts of general jurisdiction, such as the circuit courts in Florida, the superior courts in California, and the New York Supreme Court in New York state. Most trial courts are courts of record, where the record of the presentation of evidence is created and must be maintained or transmitted to the appellate court. The record of the trial court is certified by the clerk of the trial court and transmitted to the appellate body. Not all cases are heard in trial courts of general jurisdiction. A trial court of limited jurisdiction is authorized to hear only specified types of cases. Trial courts of limited jurisdiction may be limited in subject matter jurisdiction (such as juvenile, probate, and family courts in many U. S. states, or the United States Tax Court in the federal judiciary) or by other means, such as small claims courts in many states for civil cases with a low amount in controversy. Other trials do not take place in courts at all, but in quasi judicial bodies or in administrative agencies with adjudicatory power created by statute to make binding determinations with simplified procedural practices, such as arbitration. The United States Supreme Court is primarily an appellate court, but has original jurisdiction in cases involving a diplomatic official or a state. Because different U. S. states apply different names to their courts, it is often not evident whether a court has general or limited jurisdiction or indeed is a trial court at all. For instance, the Maine District Court is a court of limited jurisdiction, but the Nevada District Courts are courts of general jurisdiction. This can even occur in neighboring states; the Pennsylvania Courts of Common Pleas are courts of general jurisdiction, but the Delaware Court of Common Pleas is a court of limited jurisdiction. Similarly, the California Superior Courts are trial courts of general jurisdiction, but the Superior Court of Pennsylvania is an appellate court, and the New Jersey Superior Court is both.