Кіріспе

Американдық немесе канадалық футболдағы ойыншы, ұрыс сызығында ойнауға маманданған. Гритдерд футболында желілік ойыншы – ұрыс сызығында ойнауға маманданған ойыншы. Допты қазіргі уақытта иеленген команданың желілік ойыншылары шабуыл желісі, ал қарсыластың желілік ойыншылары қорғаныс желісі болып табылады. NFL ережелері шабуыл желісіне қатысты нақты шектеулер мен талаптарды белгілейді, олардың міндеті – квотербекті жоғалтудан немесе одан да жаман, допты жіберуден қорғау. Қорғаныс желісіне барлық қорғаныс ойыншыларына қолданылатын бірдей ережелер қатысты. Желілік ойыншылар әдетте алаңдағы ең ірі ойыншылар болып табылады, себебі олардың позициялары көбінесе шеберлік позицияларына қарағанда аз қозғалыс пен көп күш-қуатты талап етеді.

Шабуыл желісі

Шабуылдау желісі допты ойнатуға жауапты орталықтан, орталықты екі жағынан қоршап тұрған екі күзетшіден және осы күзетшілерді екі жағынан қоршап тұрған екі шабуылдаушыдан тұрады. Сонымен қатар, толық шабуыл желісі бір немесе екі шабуылдаушының сыртындағы тығыз қорғаушыны да қамтуы мүмкін. Ойын кезінде шабуылдау желілік ойыншының қозғалысы көбінесе позицияны анықтау үшін бірнеше жылдам қадаммен (әдетте үш нүктелік тұрудан) шектеледі, содан кейін сумо күресіне ұқсас күрес болады. Кейде кейбір желілік ойыншылар қарсыласты қууға тырысады, бірақ бұл көбінесе Трент Уильямс немесе Эндрю Томас сияқты ең үздік ойыншыларға тән. Сондықтан шабуылдау желілік ойыншылары әдетте өте жақсы ептілікке және тепе-теңдікке ие, алаңдағы ең ірі және күшті ойыншылар болып табылады, бірақ тік сызықты жүгіру жылдамдығы мен төзімділігі шектеулі. Кейбір жүгіру ойынында шабуылдау желілік ойыншы бастапқы позициясынан кері шегініп, басқа шабуылдау желілік ойыншылардың артынан жүгіріп, шабуылдау желісінің бастапқы енінен тыс қорғаныс ойыншысын ұстап алады; қазіргі заманғы ойындарда бұл міндет көбінесе күзетшілерге жүктеледі. Шабуылдау желілік ойыншы, блокпен қарсыласты құлатып, қорғаныс ойыншысын арқасына жатқан күйде қалдырса, бұл "панкейк блогы" деп аталады. Шабуылдау желісі ортаның екі жағында да бірдей ойыншы санына ие болса, онда ол "теңгерілген желі" деп аталады. Ішкі шабуыл желісі орталықтан және күзетшілерден тұрады. Шабуылдау желілік ойыншылары алға пасты ұстауға құқылы емес және олар қорғаныс ойыншысымен күресіп жатқан болса да, немесе жоқ болса да, пас тасталған кезде ұрыс сызығынан екі метрден артық ілгерілеуге рұқсат етілмейді. Жеңілдіктер (тығыз қорғаушылар мен кең қабылдағыштар) пас ұстауға құқылы. Бұл ережеден бір ерекшелік – шабуылдаушыға рұқсат етілген ойын орындалған кезде, бірақ мұндай ойынды төреші алдын ала хабарлауы керек.

Жүгіріңіз

Жүгіру ойынында шабуылдаушы сызықтың басты міндеті – допты алып жүрген ойыншыға орын жасау, яғни қорғаныс ойыншыларын скрэммейк сызығынан артық итеру арқылы немесе допты алып жүрген ойыншының қасынан өтуіне мүмкіндік беру үшін қорғаныс ойыншыларын жаққа итеру арқылы.

Өтуге рұқсат

Ойынды өткізу кезінде шабуылдаушы желі қорғаныс ойыншыларын квотербек допты лақтырмас бұрын ұстаудан тоқтатуға жауапты. Бұл ойыншыларды толығымен тоқтату әдетте мүмкін емес, сондықтан шабуылдаушы желінің басты мақсаты – оларды баяулату, квотербекке ашық қабылдаушыны анықтап, допты лақтыруға бірнеше секунд уақыт беру.

Қорғау желісі

Қорғаныс желісі бір немесе екі қорғаныс талғамынан және қорғаныс талғамынан тыс жерде ойнайтын екі қорғаныс аяғынан тұрады. Қорғаныс желісі сыртқы қадамдарды бақылауға тырысып, қорғаушылармен бірлесіп жұмыс істейді. Көбінесе NFL-де қолданылатын 4-3 қорғанысы екі қорғаныс талғамын (және олардың артында үш қорғаушы бар төрт ойыншыдан тұратын қорғаныс желісін) пайдаланады, ал 3-4 қорғанысы тек бір қорғаныс талғамын қолданады, оны «мұрын талғамы» деп атайды (және олардың артында төрт қорғаушы бар үш ойыншыдан тұратын қорғаныс желісін). Әдеттегі 3-4 қорғанысындағы қорғаныс аяқтарының міндеттері 4-3 қорғанысындағы талғамдарға қарағанда 4-3 қорғанысындағы аяқтарға көбірек ұқсайды. Допты ұстап шабуыл жасағандағы мақсат – допты тасымалдаушыны тоқтату. Қорғаныс желісі бастапқы формациясын сақтауға тырысады (аралықтары тең, тесіксіз), сонымен қатар қарсыластың шабуылдау желісінің мүшелерінің қорғаушыларды ұстауына жол бермейді, олар допты тасымалдаушыны қуалайды. Қорғаныс талғамдары әдетте командадағы ең тәжірибелі допты ұстаудан қорғаушылар болып табылады. Допты лақтыру кезінде қорғаныс желісі квотербекке жетуге тырысады. Идеалды жағдайда, қорғаныс ойыншылары квотербекті жоғалтуға (саққа) түсіруге тырысады, бірақ көбінесе квотербек нақты тоқтатылудан бұрын допты лақтырып жібереді; сондықтан мақсат – квотербекке мүмкіндігінше жылдам қысым жасап, оны ашық қабылдаушыны таба алмастан бұрын допты лақтыруға мәжбүрлеу. Қорғаныс аяқтары әдетте командадағы ең тәжірибелі допты лақтырудан қорғаушылар болып табылады. Квотербекке қысымды арттыру үшін командалар көбінесе қорғаныс желісінен басқа ойыншыларды квотербекті тоқтатуға тартады; бұл «блиц» деп аталады. Қорғаныс, шабуыл допты лақтыруға немесе ұстап шабуыл жасауға тырысады ма (немесе квотербек лақтырудан бас тартып, доппен қашады ма) білмейді, сондықтан олар лақтыру және ұстап шабуыл жасау стратегияларын теңестіруі керек: шабуылдаушылардың арасымен жүгіру және қақтығыстан аулақ болу квотербекке жылдам қысым жасауға мүмкіндік береді, бірақ ол қорғаныс желісінде тесік қалдырады және шабуылдаушыға қорғаушыны ұстауға мүмкіндік береді, бұл үлкен шабуылға әкелуі мүмкін. Қорғаныс желішілері, әсіресе қорғаныс аяқтары, әдетте қорғаныс талғамдары мен шабуылдаушылардан жеңіл және жылдам болады. Қорғаныс талғамдарының салмағы 260-ден 310 фунтқа дейін жетеді.