Кіріспе

II Траян легионы (Legio II Traiana) – император Траянның бұйрығымен, XXX Ульпия Виктрикспен бірге Дакиядағы жорықтар үшін құрылған Рим империясы әскерінің легионы. II Траяна Фортистің жазбалары 5 ғасырдың ортасынан Мысырдан табылды. Легионның нышаны – жартылай құдай Геркулес.

Шығу тегі

Кассиус Дионың айтуынша, II Траяна және XXX Ульпия Виктрикс легиондарын құрған Траян болды, бірақ бұл мәліметтердің реті мен толыққандылығы нақты емес. Х. М. Д. Паркердің пікірінше, XXX Ульпия бірінші болып құрылды, сол кезде 29 легион болған. Кейін XXI Рапакс легионы жойылғаннан соң – варварлардың шабуылында немесе ішкі тәртіпсіздікте қырылғаннан кейін – II Траяна легионы құрылды. Легионның құрылған күні де белгісіз, алайда Грэм Вебстер оны 101 жылға жатқызады. Легионға қатысты ең ерте жазылған құжат, Луций Коссоний Галлдың мансабындағы лауазымдарын көрсетеді, және бұл құжат XXI Рапакс легионының осы легионның тарихымен байланысын көрсетеді, себебі Галл алдымен бірінші легионның әскери трибуны болды, содан кейін бірнеше жыл өткен соң II Траяна легионының командирі болып тағайындалды, бұл Траянның бірінші Дакия соғысындағы ерлігінен кейін болды деген жорамал бар. Бір ғана нақты мәлімет – Легион II Траяна 108 жылы, Галл консул болған жылға дейін құрылған.

Парфтық жорық және Яһудея көтерілістері

115 жылы Траянның Парфия жорығының үлкен әскеріне II Траян Фортис легионы қосылды. 117 жылы легион Яһудеяға тыныштықты сақтау үшін жіберілді. 123 жылы Парфиямен туған қақтығыс кезінде Тиберий Клавдий Квартин император Адрианның сүйемелдеуші тобынан бұрын Евфрат өзенінің жағасына II Траяна және III Киренаика легиондарынан құралған vexillatio, яғни жасақтың басшысы болды. 125 жылы олар алғаш рет Египетке жіберілді, онда XXII Deiotariana легионымен бірге Никополисте (Александрияның жанында) орналасты. 132 және 136 жылдары олар Бар-Кохба көтерілісін басу үшін Яһудеяға қайтадан жіберілді. Марк Аврелийдің билік кезеңінде жасалған жазуда сол кезде Римнің Египетінде тек II Траян легионы ғана орналасқандығы көрсетілген.

Александриядағы қоршау

Легион Никопольдегі өзінің базасында болғанда, Оңтүстік Мысыр рим үкімшілігіне қарсы көтеріліс жасады. Келесі Бұколия соғысында Александрия бірнеше ай бойы қоршауда қалды. Оба және ашаршылыққа қарамастан, қорғаушылар нық тұрды. 172 жылы Авидий Кассиус Сирия легиондарымен келгенде Траянға көмек келді. Легион "Римнің нан қоржынының" батыл қорғағаны үшін "Фортис" ("батыл") деген құрметті атаққа ие болды. Кассиус біраз уақытқа дейін шығыстың билеушісі болды, ал Марк Аврелий Маркоман соғыстарында болды. Император өлді деп ойлап, Кассиус Аурелийдің әйелінің құлық-қолдауымен өзін император деп жариялады; алайда легион Аурелийдің Дунайдағы легиондарды көтерілісшілерге қарсы соғысқа бастап бара жатқанын білді. Легион, басқалармен бірге, Кассиусқа басын кесіп, Аурелийге жіберді, ол әскерге ешқандай жаза бермеді.

Сириядағы көтеріліс

II Траяна Фортистің тарихы легиондардың саяси рөлінің мысалын көрсетеді. 194 жылы Сирия провинциясының әкімі Песценний Нигер, басқалармен бірге II Траяна Фортистің қолдауымен бүлік көтерді. Оның қарсыласы – кейіннен император атанған Септимий Север. Соңғы шайқасқа дейінгі күндері легион жақын арадағы тарапын өзгертіп, Северге адал болуға серт берді. Бұл Песценнийдің жеңілісіне шешуші себеп болды.

Герман тайпаларына қарсы жорық

III ғасырдың басында легион Каракалланың герман тайпаларына қарсы жорығына қатысып, Germanica деген лақап атын алды.

Аполлонополис Магнаға көшіңіз

Notitia Dignitatum (шамамен 400 жылы жазылған) бойынша, V ғасырдың басында II Траяна Фортис Аэгипттың оңтүстік бөлігіндегі Аполлонополис Магнаға көшірілді, және кейіннен, кем дегенде бір бөлімдерімен, Comes limitis Aegypti бастығының қол астында қызмет етті.