Кіріспе

Америка ақыны (1913–1966) Делмор Шварц (8 желтоқсан 1913 – 11 шілде 1966) – американдық ақын және әңгімелер авторы.

Ерте өмір

Шварц 1913 жылы Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келді және сол жерде өсті. Оның ата-анасы, Гарри мен Роза, екеуі де румындық еврейлер, Шварц тоғыз жаста болғанда ажырасып кетті, бұл ажырасу оған терең әсер етті. Оның Кеннет есімді кіші інісі болды. 1930 жылы Шварцтың әкесі 49 жасында күрт қайтыс болды. Гарри жылжымайтын мүлік бизнесінен қаншама байлық жинағанмен, Делмор әкесінің мұрасын басқарушының әділсіз іс-әрекеттері салдарынан осы байлықтың аз бөлігін ғана мұраға алды. Шварцтың өмірбаяуын жазған Джеймс Атласқа сәйкес, "Делмор 1946 жылға дейін мұрасын алатынына үміттенді". Шварц Колумбия және Висконсин университеттерінде оқыды, ал 1935 жылы Нью-Йорк университетін "В" бакалавр дәрежесімен бітірді. Одан кейін Гарвард университетінде философия бойынша аспирантурада оқыды, онда ол философ Альфред Норт Уайтхедпен бірге білім алды, бірақ дипломсыз Нью-Йоркке оралды. 1937 жылы ол "Партизандық шолу" журналының кітап сыншысы Гертруда Бакманға үйленді, ал алты жылдан кейін олар ажырасты.

Жазушылық мансап

Көп ұзамай ол ата-анасының апатты некелерін өзінің ең танымал "Ұйда жауапкершілік басталады" атты қысқа әңгімесінің тақырыбына айналдырды, ол 1937 жылы Partisan Review журналында жарияланды. Бұл әңгіме және басқа да әңгімелері мен өлеңдері оның алғашқы кітабы болды, сонымен қатар 1938 жылы Шварц 25 жасында жарық көрген "Ұйда жауапкершілік басталады" деп аталады. Кітап жақсы қабылданып, оны Нью-Йорктің зиялы қауымдастықтарында танымал тұлғаға айналдырды. Оның шығармашылығы әдебиеттегі ең беделді адамдардан, соның ішінде Т. С. Элиоттан, Уильям Карлос Уильямстан және Езра Паундтан мақтау алды, ал Шварц өзінің ұрпағының ең дарынды және болашақ жас жазушыларының бірі болып саналды. Джеймс Атластың айтуынша, Аллен Тейт бұл кітапқа былай деп жауап берді: "[Шварцтың] поэтикалық стилі "Элиот пен Паундтан кейін бізде болған алғашқы шынайы жаңалық" болды". Келесі екі онжылдық бойы ол әңгімелер, өлеңдер, пьесалар мен очерктер жариялауды жалғастырды және 1943 жылдан 1955 жылға дейін "Партизандық шолу" журналын, сондай-ақ "Жаңа республика" газетін редакциялады. Шварц 1943 жылы жарық көрген және "Қалдық жері" және "Канттар" сияқты басқа да модернистік эпостармен қатар шедевр ретінде тұратынына үміттенген "Жаратылыс" атты эпостық поэмасы сыншылардың жағымсыз пікірін алған кезде қатты ренжіді. Шварц өзінің ұрпағы (депрессия кезінде ересек болған) мен ата-анасының ұрпағы (АҚШ-қа бірінші буын иммигранттар ретінде келген және Америкаға қатысты идеалистік көзқарастары өзінен айтарлықтай ерекшеленген) арасындағы үлкен алшақтықты атап өтті. Шварцтың көркем шығармаларына қатысты тағы бір пікірде Моррис Дикштейн былай деп жазды: "Шварцтың ең жақсы әңгімелері не богемаларға және оның ұрпағының сәтсіздіктеріне қатысты сатиралық қарастырулар, мысалы, "Әлем – бұл үйлену тойы" және "Жаңа жыл қарсаңы" сияқты, не американдық өмірдің уәдесі орындалмаған ата-анасының ұрпағының қиын өмірінің хроникасы". Оның қысқа әңгімелерінің таңдауы 1978 жылы "Ұйда жауапкершілік басталады және басқа да әңгімелер" деген атпен жарық көрді және оны екі жыл бұрын Шварцтың өмірбаянын жазған Джеймс Атлас редакциялады. Кейін 2004 жылы Шварцтың тағы бір шығармалар жинағы, Screeno: Stories & Poems басылып шықты. Бұл жинақта "Ұйда жауапкершілік басталады және басқа да әңгімелер" дегенге қарағанда аз әңгіме болды, бірақ ол сонымен қатар Шварцтың "Менің қасымда жүретін ауыр аю" және "Жылаңаш төсекте, Платонның үңгірінде" сияқты белгілі өлеңдерінің таңдамасын қамтыды. Screeno сонымен қатар фантаст жазушы және эссеші Синтия Озиктің кіріспе сөздерін де қамтыды.

Өлім

Шварц өмірінің кейінгі кезеңінде алкоголизм мен психикалық ауру салдарынан ерте жетістіктерін қайталай да, оларды дамыта да алмады, және соңғы жылдарын Нью-Йорктегі Челси қонақ үйінде жалғыздықпен өткізді. Шынында, Шварц әлемнен соншалықты оқшауланған еді, 1966 жылдың 11 шілдесінде 52 жасында қонақ үй бөлмесінде жүрек талмасынан қайтыс болғаннан кейін, оның денесі моргта екі күннен соң ғана танылды. Шварц Нью-Джерси штатының Эмерсон қаласындағы Седар-парк зиратында жерленді.