Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам денесінің бөлігі
the part of the human body
Part of the body
Иық үш сүйектен тұрады: кіреше сүйек (бүйір сүйегі), жауырын сүйек (қол сүйегі), қол сүйегі (қолдың жоғарғы сүйегі), сондай-ақ оған байланысты бұлшық еттер, байланыс тіндері және шеміршектер. Иық сүйектері арасындағы буындар иық буынын құрайды. Иық буыны, сондай-ақ гленохумеральды буыны деп аталады, иықтың негізгі буыны болып табылады, бірақ акромиоклавикулярлық буынды да қамти алады. Адам анатомиясында иық буыны – бұл қол сүйегінің жауырын сүйегіне жалғанатын дене бөлігі, ал сүйек басы гленоид қуысында орналасқан жер. Иық – буын аймағындағы құрылымдардың жиынтығы. Иық буыны – иықтың негізгі буыны. Бұл шарлы буын, ол қолдың дөңгелек айналуына немесе денеден шығып, жоғары көтерілуіне мүмкіндік береді. Буын капсуласы – гленохумеральды буынын қоршап тұратын жұмсақ тіндік қабықша, ол жауырын сүйегіне, қол сүйегіне және бицепстің басына бекітіледі. Оның ішкі беті жұқа, тегіс синовиялық мембранамен жабылыпты. Ротаторлық манжет – иық буынын қоршап тұратын және иықтың тұрақтылығына көмектесетін төрт бұлшықеттен тұратын топ. Ротаторлық манжетке супраспинатус, субскапулярис, инфраспинатус және терес минор бұлшықеттері кіреді. Манжет гленохумеральді капсулаға жабысып, қол сүйегінің басына бекітіледі. Иық қол мен қолының кең ауқымды қозғалыстары үшін жеткілікті қозғалмалы, бірақ көтеру, итеру және тарту сияқты әрекеттерге мүмкіндік беретіндей тұрақты болуы керек.
The human shoulder is made up of three bones: the clavicle (collarbone), the scapula (shoulder blade), and the humerus (upper arm bone) as well as associated muscles, ligaments and tendons. The articulations between the bones of the shoulder make up the shoulder joints. The shoulder joint, also known as the glenohumeral joint, is the major joint of the shoulder, but can more broadly include the acromioclavicular joint. In human anatomy, the shoulder joint comprises the part of the body where the humerus attaches to the scapula, and the head sits in the glenoid cavity. The shoulder is the group of structures in the region of the joint. The shoulder joint is the main joint of the shoulder. It is a ball and socket joint that allows the arm to rotate in a circular fashion or to hinge out and up away from the body. The joint capsule is a soft tissue envelope that encircles the glenohumeral joint and attaches to the scapula, humerus, and head of the biceps. It is lined by a thin, smooth synovial membrane. The rotator cuff is a group of four muscles that surround the shoulder joint and contribute to the shoulder's stability. The muscles of the rotator cuff are supraspinatus, subscapularis, infraspinatus, and teres minor. The cuff adheres to the glenohumeral capsule and attaches to the humeral head. The shoulder must be mobile enough for the wide range actions of the arms and hands, but stable enough to allow for actions such as lifting, pushing, and pulling.
Құрылымы
Иық – иық сүйегі мен иық қанатының және оларды қоршап тұрған құрылымдардың – буындардың, бұлшық еттердің, шеміршектердің – қалыптастырған шарлы буын. Бұл құрылымдар сүйектерді қолдап, олардың бір-бірімен байланысын сақтайды. Сүйектердің ұштарындағы ақ гиалинді шеміршек (бұғалық шеміршек деп аталады) сүйектердің бір-бірімен тегіс жылжуына және қозғалуына мүмкіндік береді, ал буын кеңістігін синовиалдық мембрана қоршайды. Буынды айналдыратын бұлшықеттер – иық буынын тікелей қоршап, оған жалғасатын айналушы манжета және тұрақтылықты қамтамасыз етуге және қозғалысты жеңілдетуге көмектесетін басқа бұлшықеттер. Екі жұқа қапшық тәрізді құрылым – сіңірлер сүйек, бұлшық ет және шеміршек арасында тегіс жылжуға мүмкіндік береді. Олар айналушы манжетаны иық қанатының сүйекті доғасынан – акромионнан қорғайды. Гленоидтық шеміршек – иықтағы екінші түрлі шеміршек, ол бұғалық шеміршектен ерекшеленеді. Бұл шеміршек шар мен ойықтың шетіндегі шеміршектен көбірек талшықты немесе қаттырақ. Сонымен қатар, бұл шеміршек тек ойыққа бекітілген жерде ғана табылсады.
The shoulder consists of a ball and socket joint formed by the humerus and scapula and their surrounding structures ligaments, muscles, tendons which support the bones and maintain the relationship of one to another. White hyaline cartilage on the ends of the bones (called articular cartilage) allows the bones to glide and move on each other, and the joint space is surrounded by a synovial membrane. Around the joint space are muscles the rotator cuff, which directly surrounds and attaches to the shoulder joint and other muscles that help provide stability and facilitate movement. Two filmy sac like structures called bursae permit smooth gliding between bone, muscle, and tendon. They cushion and protect the rotator cuff from the bony arch of the acromion. The glenoid labrum is the second kind of cartilage in the shoulder which is distinctly different from the articular cartilage. This cartilage is more fibrous or rigid than the cartilage on the ends of the ball and socket. Also, this cartilage is also found only around the socket where it is attached.
Жасөспірімдік кезең
Тестостерон мен өсу гормонының әсерінен жасөспрім шақта еркектердің иықтары кеңейеді.
Under the influence of testosterone and growth hormone, the shoulders broaden in males during puberty.
Клиникалық маңызы
Иық – денедегі ең жылдам қозғалатын және әлеуетті түрде тұрақсыз буын. Сондықтан, ол көбінесе түрлі проблемаларға бейім.
The shoulder is the most mobile and potentially unstable joint in the body. Due to this, it is often prone to problems.
Сынған жер
Ішкі ағзалардың сынықтарына кіреуке сүйегінің сынығы, иық сүйегінің сынығы және жоғарғы қол сүйегінің сынығы жатады.
Fractures of shoulder bones can include clavicular fractures, scapular fractures, and fractures of the upper humerus.
Ауырсыну
Иық проблемалары, оның ішінде ауырсыну жиі кездеседі және иықтың кез келген құрылымымен байланысты болуы мүмкін. Иық ауыруының басты себебі – ротаторлық манжеттің (айналмалы манжеттің) жыртылуы. Осы типтегі шеміршек тозуға бастағанда (артрит деп аталатын процесс), буын ауырып, қозғалмай қалады. Қазіргі таңда дәстүрлі инвазивті артрография инвазивті емес МРТ және ультрадыбыспен алмастырылуда, және МРТ-ға қарсы көрсетімдері бар пациенттер үшін, мысалы, белгісіз немесе сенімсіз ультрадыбыс нәтижелері бар кардиостимулятор тасымалдаушылар үшін қосымша бейнелеу әдісі ретінде қолданылады.
Shoulder problems, including pain, are common and can relate to any of the structures within the shoulder. The primary cause of shoulder pain is a rotator cuff tear. When this type of cartilage starts to wear out (a process called arthritis), the joint becomes painful and stiff. The conventional invasive arthrography is nowadays being replaced by the non invasive MRI and ultrasound, and is used as an imaging reserve for patients who are contraindicated for MRI, for example pacemaker carriers with an unclear and unsure ultrasonography.
Ультрадыбыстық зерттеу
Ультрадыбыстың бірнеше артықшылықтары бар. Ол салыстырмалы түрде арзан, сәулелендірмейді, қолжетімді, тіндердің жұмысын нақты уақытта визуализациялай алады және науқастың ауыруын қайталау үшін ынталандыру маневрлерін орындауға мүмкіндік береді. Осы артықшылықтар ультрадыбыстың шеге және жұмсақ тіндерді бағалау үшін жиі қолданылатын бастапқы таңдауға айналуына көмектесті. Оның шектеулеріне, мысалы, операторға тәуелділіктің жоғары деңгейі және сүйектердегі патологияларды анықтау мүмкін еместігі жатады. Сонымен қатар, тексерілетін аймақтың анатомиялық білімі кең болуы керек және сканирование кезінде туындаған қалыпты вариациялар мен артефакттарға ашық көзқарас қажет. Бұлшықет-скелеттік ультрадыбыс оқытуы, жалпы медициналық оқыту сияқты, өмір бойына созылатын процесс болғанымен, Kissin және авторлардың пікірінше, өздігінен ультрадыбысты қолдануды үйренген ревматологтар, халықаралық бұлшықет-скелеттік ультрадыбыс сарапшыларымен салыстырылатын деңгейде, жалпы ревматикалық жағдайларды диагностикалау үшін оны пайдалана алады. 1980 жылдардың ортасында жоғары жиілікті түрлендіргіштер енгізілгеннен кейін, ультрадыбыс иықтың диагностикасын қолдау үшін дәл және нақты суреттер алуға арналған стандартты құралға айналды. Зерттеу үшін 5, 7.5 және 10 МГц жиілікті жоғары ажыратымдылыққа ие, жоғары жиілікті түрлендіргіштер жеткілікті. Тіндерге жақын құрылымдарға назар аударуды жақсарту үшін қосымша "сумен іске қосу ұзындығын" пайдалану ұсынылады. Тексеру кезінде науқасты отыруға шақырып, зардап шеккен қолын денеге жақындатып, шыбық бұрышы 90 градусқа иіледі. Баяу және сақтықпен жасалатын пассивті бүйірлік және/немесе медиалдық айналымдар иықтың әртүрлі бөліктерін визуализациялауға мүмкіндік береді. Акромион астында жасырылған бөліктерді де көрсету үшін бейтарап күйде артқы жағына гиперэкстензиямен максималды медиалдық айналым қажет. Әртүрлі құрал параметрлерінен туындайтын tendon-дардың әртүрлі эхогенділігін болдырмау үшін Миддлтон tendon-ның эхогенділігін дельтоидты бұлшықетімен салыстырды, бұл әлі де lege artis болып табылады. Әдетте дельтоидты бұлшықетімен салыстырылғанда эхогенділік біртекті күшейеді, дорсальды эхо жоғалусыз. Денсау tendon-дарда да эхоның азаюы немесе күшеюі байқалды. Физиологиялық варианттар мен патологиялық табалдырықтарды ажырату және шекараларын анықтау үшін екі жақты салыстыру өте пайдалы. Ротатор манжетіндегі дегенеративті өзгерістер көбінесе дене екі жағында да кездеседі. Сәйкесінше, бір жақты айырмашылықтар патологиялық көзқарасқа, ал екі жақты өзгерістер физиологиялық вариацияға нұсқайды. Ультрадыбыстың эхогенділігін дәл бағалау үшін, жарық сыну, сіңіру және таралу физикалық заңдарын ескеру қажет. Иық буынындағы құрылымдар көлденең, короналды немесе сагиттальды жазықтықта тізілмегенін және сондықтан иықтың визуализациясы кезінде түрлендіргіш басын қызығушылық тудыратын құрылымдарға перпендикуляр немесе параллель ұстау қажет екенін әрқашан есте ұстау маңызды. Әйтпесе, пайда болатын эхогенділікті бағалау мүмкін болмайды.
There are several advantages of ultrasound. It is relatively cheap, does not emit any radiation, is accessible, is capable of visualizing tissue function in real time, and allows the performance of provocative maneuvers in order to replicate the patient’s pain. Those benefits have helped ultrasound become a common initial choice for assessing tendons and soft tissues. Limitations include, for example, the high degree of operator dependence and the inability to define pathologies in bones. One also has to have an extensive anatomical knowledge of the examined region and keep an open mind to normal variations and artifacts created during the scan. Although musculoskeletal ultrasound training, like medical training in general, is a lifelong process, Kissin et al. suggests that rheumatologists who taught themselves how to manipulate ultrasound can use it just as well as international musculo skeletal ultrasound experts to diagnose common rheumatic conditions. After the introduction of high frequency transducers in the mid 1980s, ultrasound has become a conventional tool for taking accurate and precise images of the shoulder to support diagnosis. Adequate for the examination are high resolution, high frequency transducers with a transmission frequency of 5, 7.5, and 10 MHz. To improve the focus on structures close to the skin an additional "water start up length" is advisable. During the examination the patient is asked to be seated, the affected arm is then adducted and the elbow is bent to 90 degrees. Slow and cautious passive lateral and/or medial rotations have the effect of being able to visualize different sections of the shoulder. In order to also demonstrate those parts which are hidden under the acromion in the neutral position, a maximum medial rotation with hyperextension behind the back is required. To avoid the different tendon echogenicities caused by different instrument settings, Middleton compared the tendon’s echogenicity with that of the deltoid muscle, which is still lege artis. Usually the echogenicity compared to the deltoid muscle is homogeneous intensified without dorsal echo extinction. Variability with reduced or intensified echo has also been found in healthy tendons. Bilateral comparison is very helpful when distinguishing and setting boundaries between physiological variants and a possible pathological finding. Degenerative changes at the rotator cuff often are found on both sides of the body. Consequently, unilateral differences rather point to a pathological source and bilateral changes rather to a physiological variation. To accurately evaluate the echogenicity of an ultrasound, one has to take into account the physical laws of reflection, absorption and dispersion. It is at all times important to acknowledge that the structures in the joint of the shoulder are not aligned in the transversal, coronal or sagittal plane, and that therefore during imaging of the shoulder the transducer head has to be held perpendicularly or parallel to the structures of interest. Otherwise the appearing echogenicity may not be evaluated.
МРТ
Ортопедия МРТ-ны буындар мен жұмсақ тіндерді бейнелеу үшін басты құрал ретінде ерте қабылдады, себебі ол инвазивті емес, сәулеленуден қорғайды, көп жазықтықта кесуге мүмкіндік береді және жұмсақ тіндердің контрасты жоғары. МРТ емдеуші ортопедке буынның толыққанды мәліметтерін ұсынып, дұрыс диагноз қоюға және келесі емдік қадамды анықтауға көмектеседі. Ілекейді тексеру үшін науқас қолды латеральды бұрып жату керек. Сигналды анықтау үшін беткі катушка қолдану ұсынылады. Ротаторлық манжетаның патологиясын анықтау үшін негізгі диагностикалық зерттеуде майды жоятын T2 салмақты тізбектер немесе STIR тізбектері тиімділігін дәлелдеді. Жалпы алғанда, тексеру үш негізгі жазықтықта жүргізілуі керек: осьтік, көлбеу короналдық және сагиттальдық. Көптеген морфологиялық өзгерістер мен жарақаттар омыртқа үсті tendon-ына тиесілі. Травматикалық ротаторлық манжетаның өзгерістері көбінесе алдыңғы-жоғарғы бөлігінде, ал дегенеративтік өзгерістер көбінесе жоғарғы-артқы бөлігінде орналасады. Тендон негізінен тығыз коллаген талшықтарынан тұрады. Олардың өте қысқа T2 релаксация уақыты болғандықтан, әдетте сигнал әлсіз, яғни қараңғы болып көрінеді. Дегенеративтік өзгерістер, қабынулар, сондай-ақ ішінара және толық жыртылулар tendon-ның бастапқы құрылымын жояды. Май жинақтары, шырышты дегенерация және геморрагиялар интратендиналдық T1 суретінің күшеюіне әкеледі. Эдема, қабыну өзгерістері және жарылулар T2 салмақты суретте сигналды арттырады. 1999 жылы Weishaupt D. et al. екі тәжірибелі маман арқылы ротаторлық аралықтағы шкивтік зақымдануларды және ұзын бицепстің және subscapularis tendon-ының шанағының күтілетін орналасқан жерін парасагиттальдық (бірінші тәжірибелі маман/екінші тәжірибелі маман сезімталдығы: 86%/100%; нақтылығы: 90%/70%) және осьтік (бірінші тәжірибелі маман/екінші тәжірибелі маман сезімталдығы: 86%/93%; нақтылығы: 90%/80%) МРТ суреттерінде айтарлықтай жақсы көруге қол жеткізді. Ротаторлық манжетті зерттегенде, МРТ-ның стандартты МРТ-мен салыстырғанда бірнеше артықшылықтары бар. Майды жоятын T2 салмақты спиндік эхо арқылы МРТ өте жоғары май-су контрастын қалпына келтіре алады, бұл су жинақтарын анықтауға көмектеседі және құрылымдық өзгерген коллаген талшықтарындағы зақымдануды жақсырақ диагностикалауға мүмкіндік береді.
Orthopedics established the MRI early on as the tool of choice for joint and soft tissue imaging because of its non invasiveness, lack of radiation exposure, multi planar slicing possibilities and the high soft tissue contrast. MRIs can provide joint details to the treating orthopedist, helping them to diagnose and decide the next appropriate therapeutic step. To examine the shoulder, the patient should lay down with the concerned arm is in lateral rotation. For signal detection it is recommended to use a surface coil. To find pathologies of the rotator cuff in the basic diagnostic investigation, T2 weighted sequences with fat suppression or STIR sequences have proven value. In general, the examination should occur in the following three main planes: axial, oblique coronal and sagittal. Most morphological changes and injuries are sustained to the supraspinatus tendon. Traumatic rotator cuff changes are often located antero superior, meanwhile degenerative changes more likely are supero posterior. Tendons are predominantly composed of dense collagen fiber bundles. Because of their extreme short T2 relaxation time they appear typically signal weak, respectively, dark. Degenerative changes, inflammations and also partial and complete tears cause loss of the original tendon structure. Fatty deposits, mucous degeneration and hemorrhages lead to an increased intratendinal T1 image. Edema formations, inflammatory changes and ruptures increase the signals in a T2 weighted image. In 1999, Weishaupt D. et al. reached through two readers a significant better visibility of pulley lesions at the rotator interval and the expected location of the reflection pulley of the long biceps and subscapularis tendon on parasagittal (reader1/reader2 sensitivity: 86%/100%; specificity: 90%/70%) and axial (reader1/reader2 sensitivity: 86%/93%; specificity: 90%/80%) MRA images. When examining the rotator cuff, the MRA has a couple of advantages compared to the native MRI. Through a fat suppressed T2 weighted spin echo, MRA can reproduce an extreme high fat water contrast, which helps to detect water deposits with better damage diagnosis in structurally changed collagen fiber bundles.
Басқа жануарлар
Төрт аяқты жануарлардың алдыңғы аяқтары иық-қоры байланысында жоғары қозғалмалылықпен сипатталады. Иық белдеуі мен омыртқа бағанасы арасында берік сүйек байланысы болмағандықтан, алдыңғы аяқтың денеге бекітілуі негізінен serratus lateralis және levator scapulae бұлшықтары арқылы реттеледі. Локомоция стиліне байланысты, кейбір жануарларда иық белдеуін денеге сүйек жалғастырады; рептилиялар мен құстарда – коракоид сүйегі, ал приматтар мен жабырқақтарда – кілт сүйек. Приматтарда иық, басқа сүтқоректілерден өзгеше ерекшеліктерді көрсетеді, оның ішінде жақсы дамыған кілт сүйек, жоғары орналасқан және омыртқаның айқын акромионы мен тігізі бар иық сүйек, сондай-ақ тік осьті және шар тәрізді басқа ие иық сүйек.
Tetrapod forelimbs are characterised by a high degree of mobility in the shoulder thorax connection. Lacking a solid skeletal connection between the shoulder girdle and the vertebral column, the forelimb's attachment to the trunk is instead mainly controlled by serratus lateralis and levator scapulae. Depending on locomotor style, a bone connects the shoulder girdle to the trunk in some animals; the coracoid bone in reptiles and birds, and the clavicle in primates and bats. In primates, the shoulder shows characteristics that differ from other mammals, including a well developed clavicle, a dorsally shifted scapula with prominent acromion and spine, and a humerus featuring a straight shaft and a spherical head.