Кіріспе
Лондон қаласындағы көше, Англия. Уордур көшесі (['/w//ɔːr//d//ɔːr/]) – Лондонның Вестминстер ауданындағы Сохо ауданында орналасқан көше. Бұл бір бағытты көше, Лестер алаңынан солтүстікке қарай басталып, Қытай ауданынан өтіп, Шафтсбери даңғылы арқылы Оксфорд көшесіне дейін созылады. 20-шы ғасыр бойында бұл Вест-Энд көшесі британдық киноиндустриясы мен эстрадалық музыканың орталығына айналды.
Wardour Street ('/w//ɔːr//d//ɔːr/) is a street in Soho, City of Westminster, London. It is a one way street that runs north from Leicester Square, through Chinatown, across Shaftesbury Avenue to Oxford Street. Throughout the 20th century the West End street became a centre for the British film industry and the popular music scene.
Тарих
Уордур көшесінің орнында карталар мен жоспарларда алғашқы басылымдардан бері, тіпті Елизавета дәуірінен бері жол көрсетілген. 1585 жылы заңдық дауды шешу үшін қазіргі Уэст-Эндтің жоспары жасалды. Дау шамамен бүгінгі Broadwick көшесі орналасқан жердегі егістікке қатысты. Жоспар өте дәл болды және осы маңызды жолға Colmanhedge Lane деген ат берілді. Бұл жол "Вексбриджтен Лондонға дейінгі жол" (Оксфорд көшесі) деп сипатталған жерден басталып, бүгінгі Cockspur көшесіне дейін созылды. Ескі жоспар көрсеткендей, бұл жолақ қазіргі жолмен дерлік толық сәйкес келеді, тіпті Brewer көшесі мен Old Compton көшесіндегі бұрылыстар да сақталған. 1643 және 1647 жылдар аралығында Фейторн мен Ньюкорт жасаған картада бұл жол маңызды жол ретінде көрсетілген. Олар оған ат бермегенімен, онда шамамен 24 үй және бүгінгі Leicester алаңының солтүстік-батыс бұрышындағы үлкен "Ойын үйі" бейнеленген. Картада сондай-ақ үлкен жел тегершігі көрсетілген, ол бүгінгі St Anne шіркеуінен батысқа қарай 50 метрдей жерде, шамамен Great Windmill көшесінің қазіргі бағытында орналасқан. Colmanhedge Lane атауы ұзаққа созылмады, ал 1682 жылғы Ogilby мен Morgan картасында жол үш бөлікке бөлінгенін көрсетеді. Солтүстік бөлігі SO HO, ортаңғы бөлігі Whitcomb көшесі, ал қалған бөлігі, James көшесінен оңтүстікке қарай, Hedge Lane деп аталды. Картада SO HO мен Whitcomb көшесі арасындағы шекараның қайда екені нақты көрсетілмеген – бәлкім Compton көшесі мен Gerrard көшесі арасындағы жерде болған. Бұл үш атау 1682 жылғы Morden мен Lea картасында бар. Уордур көшесі қайта аталды және 1686 жылы құрылыс басталды, бұл туралы Broadwick көшесінің бұрышындағы үйде орналасқан тақташада жазылған. Сэр Эдвард Уордурдың осы аймақта жері болды, ал Эдвард көшесі Roque көрсеткендей, Уордур көшесі мен Berwick көшесі арасындағы Broadwick көшесінің қазіргі бөлігі болды. 1720 жылға қарай көшенің екі жағы да толық салынбаған. Джон Rocque 1746 жылғы үлкен масштабтағы картасында екі жолды да анық көрсетеді. Оксфорд көшесінен оңтүстікке қарай Meard көшесіне дейін бүгінгі Уордур көшесі; содан кейін оңтүстікке қарай Compton көшесіне дейін – Old Soho; содан кейін Coventry көшесіне дейін – Princes көшесі. Leicester алаңының бойында Whicomb көшесі және соңында Hedge Lane, ол қазір James көшесінің орнына Panton көшесінен басталады. 18 ғасырдың соңында Horwood 1799 жылғы үлкен картасында сол атауларды қолданады, бірақ Old Soho мен Hedge Lane атауларын қолданбайды. Бұл жерде тек Уордур, Princes және Whitcomb көшелері қалды. Ол кезде үйлердің жеке нөмірлері болды және олар Horwood картасында егжей-тегжейлі көрсетілген. 1827 жылғы Greenwood картасында атаулар шамамен бірдей, бірақ оңтүстік шетіндегі аймақ қайта құрылған. Жол енді Pall Mall East-те аяқталады, ал Уордур мен Princes көшелері арасындағы шекара солтүстікке қарай сәл жылжуы мүмкін. 1846 жылы Cruchley-дің Лондонның жаңа жоспары оңтүстік шетіндегі өзгерістерді көрсетеді. Уордур, Princes және Whitcomb көшелері өзгеріссіз қалды; алайда Whitcomb көшесі оңтүстік шетінен бірнеше жүз метр жоғалтады, ал James көшесінен Pall Mall-ға дейін енді Dorset Place деп аталады. Виктория дәуірінде Princes көшесі 1871 жылғы Ordnance Survey картасында әлі де көрсетілген. Стэнфордтың 1897 жылғы Орталық Лондон картасында, бір мильге (1:10560) дейін, тек екі атау бар: Уордур көшесі Оксфорд көшесінен Coventry көшесіне дейін және Whitcomb көшесі солтүстіктен оңтүстікке қарай. Бұл жағдай 1896 жылы үй-жайларды нөмірлеудің реттелуіне қарамастан, содан бері сақталған. 19 ғасырдың соңында Уордур көшесі (кейде сәл сапасыз) жиһаз дүкендері, антикварлық дүкендер және суретшілердің құралдарын сатушылармен танымал болды. Райт отбасының мүшелері 1827 және 1919 жылдар аралығында өнер және жиһаз салаларындағы бизнесте болды. Олар 22 (алғашқы және соңғы), сондай-ақ 23, 26, 134 және 144 нөмірлерінде орналасқан, ғасырдың соңындағы кезеңде кем дегенде екі туысқан бизнес жүргізген. Райт кем дегенде 1856 жылдан бастап жаңа Ұлттық галерея үшін сурет жақтауларын жасады, ол кезде олар Паоло Веронезедің "Солтүстік Магияның құлшылық етуі" үшін әлі күнге дейін орнатылған үлкен жаңа жақтау жасады. "Wardour Street English" деген сөз тіркесі әсер ету үшін ескірген сөздерді қолдануды білдіреді, мысалы anent (препозиция, "қатысты" дегенді білдіреді); бұл аймақтағы антикварлық дүкендердің көптігінен туындайды. Парижде туған Жорж Шано III аспап жасаушы No1 үйінде көп жылдар бойы скрипка жасаумен айналысты.
20 ғасыр
Осы кезеңде ол Ұлыбритания киноиндустриясының орталығына айналды, ірі өндіріс және тарату компанияларының кеңселері осы көшеде орналасты. Ғасыр соңына қарай көптеген ірі кинокомпаниялар басқа жерге көшіп кетті, бірақ кейбір шағын тәуелсіз өндіріс орталықтары мен пост-өндіріс компаниялары сол аймақта қалды. 1935 жылдан бастап Айк Хэтч басқарған, қара және геи аудиториясы арасында танымал болған лицензиясы жоқ «Шим Шам» джаз клубы және оның ізбасары «Радуга төбесі» 37 Вардур көшесінде орналасты. «Фламинго» клубы 1957 жылдан 1967 жылға дейін 33-37 нөмірлерде болды. «The Jam» тобының «Вардур көшесіндегі бомба» әнінде 203 Вардур көшесіндегі «Вортекс» клубы еске алынады. 1977 жылы «Крэкерс» дискотекасында «Siouxsie and the Banshees», «The Slits» және «Adam and the Ants» сияқты панк-топтардың алғашқы концерттері өтті. 1964 жылдан 1988 жылға дейін 90 нөмірде «Марки» клубы орналасты, ал 1960 жылдардың соңынан бері 159 нөмірде «Сент-Мориц» түнгі клубының үйі болып табылады. Эрик Гилдер атындағы музыка мектебі 195 Вардур көшесінде орналасқан (оның бастапқы ғимараты қазір бұзылған).
21 ғасыр
Шафтсбери даңғылының солтүстігінде 30-дан астам мейрамхана мен бар орналасқан. Шафтсбери даңғылының оңтүстігінде көптеген танымал қытай мейрамханалары бар, олардың ішінде 41–43 нөмірдегі үлкен Вонг Кей де бар. Вонг Кей мейрамханасының қабырғасында Лондон округінің көк тақтасы орнатылған, ол костюм дизайнері және парик жасаушы Вилли Кларксонды еске салады, оның бизнесі бұл ғимаратта орналасқан болатын. Көше Лизл көшесімен, Джеррард көшесімен, Руперт Кортпен, Дэнси Плейспен, Шафтсбери даңғылымен, Уайнет көшесімен, Тисбери Кортпен, Олд Комптон көшесімен, Брюер көшесімен, Бурчиер көшесімен, Питер көшесімен, Тайлер сотымен, Флаксман сотымен, Бродвик көшесімен, Сент-Аннн сотымен, Шератон көшесімен, Д'Арблей көшесімен, Холлен көшесімен, Ноэль көшесімен және Оксфорд көшесімен қиылысады немесе қатар келеді.