Томас Роберт Мальтус: Халық және тамақ өндірісі туралы ойлар

Кіріспе

Британдық саяси экономист (1766–1834)

Томас Роберт Мальтус ( /m//æ//l//θ//ə//s/; 13/14 ақпан 1766 – 29 желтоқсан 1834) – ағылшын экономисі, дін қызметкері және саяси экономика мен демография саласындағы ықпалды ғалым. 1798 жылы жарық көрген «Халық санының принципі туралы эссе» атты еңбегінде Мальтус елдің азық-түлік өндірісінің өсуі халықтың әл-ауқатын жақсартатынын, бірақ бұл жақсару уақытша болатынын байқады, себебі ол халық санының өсуіне алып келді, ал бұл өз кезегінде жан басына шаққандағы бастапқы өндіріс деңгейін қалпына келтірді. Яғни, адамдар жоғары тұрмыс деңгейін сақтау емес, халық санын көбейту үшін мүмкіндікті пайдалануға бейім, бұл көзқарас «Мальтустың тұзағы» немесе «Мальтустың көлеңкесі» деп белгілі. Халық саны төменгі топтың қиындықтарға, мұқтаждыққа және соғысқа, ашаршылыққа және ауруларға ұшырауына дейін өсе беретін еді, бұл көзқарас кейде «Мальтустың апаты» деп аталады. Мальтус 18 ғасырдағы Еуропадағы қоғамның жақсарып, принципті түрде жетілдірілуге болатындығы туралы кең таралған пікірге қарсы шықты. Мальтус жағдай жақсарған сайын халық санының өсуі сөзсіз болатынын, осылайша утопиялық қоғамға нақты прогресс жасау мүмкін еместігін есептеді: «Халықтың күші адам баласына күнкөріс табу үшін Жер бетіндегі күштен әлдеқайда зор». Англикан дін қызметкері ретінде ол бұл жағдайды құдайдан келген, ізгілікке тәрбиелеу мақсатындағы жаза ретінде қарастырды. Мальтус «халықтың өсуі міндетті түрде күнкөріспен шектеледі», «халық саны күнкөріс құралдары өскенде әрдайым артады» және «халықтың басым күші моральдық ұстаным, жамандық және қайырсыздық арқылы тежеледі» деп жазды. Мальтус кедейлердің әл-ауқатын жақсартудың орнына инфляцияға әкелетін кедейлер заңдарын сынады. Ол астық импортына салық салуды (Астық заңдарын) қолдады. Оның көзқарастары экономикалық, саяси, әлеуметтік және ғылыми ой-пікірлерде ықпалды және даулы болды. Эволюциялық биологияның негізін қалаушылары, атап айтқанда Чарльз Дарвин мен Альфред Рассел Уоллес оны оқыды. Мальтустың өнеркәсіптік революцияны болжаудағы сәтсіздігі оның теорияларына жиі сын болды. Мальтус «шамамен екі ғасыр бойы ғылыми және идеологиялық тұрғыдан жаһандық ашаршылық пен аштық туралы пікірталасқа үстемдік еткен дәстүрлі көзқарастың теориялық негізін қалады». Ол бүгінгі күнге дейін көп талқыланатын автор болып табылады.

Thomas Robert Malthus ('/m//æ//l//θ//ə//s/; 13/14 February 1766 – 29 December 1834) was an English economist, cleric, and scholar influential in the fields of political economy and demography. In his 1798 book An Essay on the Principle of Population, Malthus observed that an increase in a nation's food production improved the well being of the population, but the improvement was temporary because it led to population growth, which in turn restored the original per capita production level. In other words, humans had a propensity to use abundance for population growth rather than for maintaining a high standard of living, a view that has become known as the "Malthusian trap" or the "Malthusian spectre". Populations had a tendency to grow until the lower class suffered hardship, want and greater susceptibility to war, famine, and disease, a pessimistic view that is sometimes referred to as a Malthusian catastrophe. Malthus wrote in opposition to the popular view in 18th century Europe that saw society as improving and in principle as perfectible. Malthus considered population growth as inevitable whenever conditions improved, thereby precluding real progress towards a utopian society: "The power of population is indefinitely greater than the power in the earth to produce subsistence for man." As an Anglican cleric, he saw this situation as divinely imposed to teach virtuous behavior. Malthus wrote that "the increase of population is necessarily limited by subsistence", "population does invariably increase when the means of subsistence increase", and "the superior power of population repress by moral restraint, vice, and misery." Malthus criticized the Poor Laws for leading to inflation rather than improving the well being of the poor. He supported taxes on grain imports (the Corn Laws). His views became influential and controversial across economic, political, social and scientific thought. Pioneers of evolutionary biology read him, notably Charles Darwin and Alfred Russel Wallace. Malthus's failure to predict the Industrial Revolution was a frequent criticism of his theories. Malthus laid the " theoretical foundation of the conventional wisdom that has dominated the debate, both scientifically and ideologically, on global hunger and famines for almost two centuries." He remains a much debated writer.

Ерте өмір және білім

Томас Роберт Мальтус жеті баланың алтыншысы болды. Мальтус Суррейдегі Доркингке жақын Весткоттағы "кішкентай сәнді үй" деп аталатын, сол кезде "Шертгейт фермасы" деп аталған және оның әкесі сатып алып, "әдемі орынға" айналдырған жерде дүниеге келді. Отбасы 1768 жылы оны сатып, "Гилдфордтан алыс емес Альберидегі шағын қонысқа" көшіп кетті. Мальтустың ерін және таңдайында жарық болған, бұл оның сөйлеуіне әсер еткен; мұндай туа біткен кемшіліктер оның отбасының бұрынғы буындарында да кездескен. Оның досы, есту қабілеті нашар әлеуметтанушы Харриет Мартино, оның дауысының күштілігіне байланысты құлақ трубкасынсыз оны жақсы еститін жалғыз адам екенін айтты. Уильям Петерсен мен Джон Мейнард Кейнс Даниэль Мальтусты "жақсы отбасы және тәуелсіз қаражаты бар адам [ ] [ және] Дэвид Юм мен Жан-Жак Руссоның досы" деп сипаттады. Даниэль Мальтус – Канцелярия кеңсесінің қызметкері және Оңтүстік теңіз компаниясының директоры болған Сиденхэм Мальтустың ұлы; ол сондай-ақ "Үй округтері мен Кембриджширдегі бірнеше жерлердің иесі" болды. Сиденхэм Мальтустың әкесі, Даниэль, Вильгельм патшаның, кейіннен Анна патшайымының дәріханашысы болған; Даниэльдің әкесі, пастор Роберт Мальтус, корольді өлтіруші Кромвельдің кезінде Нортхолт, Миддлсекс (қазіргі Батыс Лондон) шіркеуінің викариы болып тағайындалды, бірақ "қайта орналасу кезінде қызметтен алынды"; ол "ежелгі дін қызметкері, мықты ой-өрісі бар, Киелі кітаптарда білгір, сөзді шешен және құлшыныспен айтатын, бірақ сөйлеуде кемшіліктері бар" деп сипатталды, себебі "оның сөйлеуіне үлкен кедергі" болды, бұл оның таңдайында жарық болғандығын көрсетеді. Жас Мальтус 1782 жылдан бастап Уоррингтон академиясында білім алды, онда оны Гилберт Уэйкфилд оқытты. Уоррингтон 1783 жылы жабылған, балама діни академия болды. Мальтус Уэйкфилдтің Ноттингемширдегі Брамкоттағы үйінде оқытуын бірнеше уақытқа жалғастырды. 1784 жылы Мальтус Кембридждегі Иса колледжіне түсті. Ол жерде ағылшын тіліндегі деklamация, латын және грек тілдерінде жүлде алды және математикадан тоғызыншы "Вранглер" атағын алып, құрметпен бітірді. Оның тәлімгері Уильям Френд болды. 1791 жылы ол магистратураны бітіріп, екі жылдан кейін Иса колледжінің мүшесі болып сайланды. 1789 жылы ол Англия шіркеуінде діни қызметке қабылданды және Суррейдегі Уоттон еншігіндегі Оукуд шіркеуінің (кейде Оукуд деп те аталады) пасторы болды.

Thomas Robert Malthus was the sixth of seven children Malthus was born at The Rookery, a "small elegant mansion" at Westcott, near Dorking in Surrey, which his father had bought—at that time called Chertgate Farm—and converted into "a gentleman's seat"; the family sold it in 1768 and moved to "a less extensive establishment at Albury, not far from Guildford". Malthus had a cleft lip and palate which affected his speech; such birth defects had occurred in previous generations of his family. His friend, the social theorist Harriet Martineau, who was hard of hearing, nevertheless stated that due to his sonorous voice he was the only person she could hear well without her ear trumpet. William Petersen and John Maynard Keynes describe Daniel Malthus as "a gentleman of good family and independent means [ ] [and] a friend of David Hume and Jean Jacques Rousseau". Daniel Malthus was son of Sydenham Malthus, who was a clerk of Chancery and director of the South Sea Company; he was also "proprietor of several landed properties in the Home Counties and Cambridgeshire". Sydenham Malthus's father, Daniel, had been apothecary to King William and later to Queen Anne; Daniel's father, Rev. Robert Malthus, was appointed vicar of Northolt, Middlesex (now West London) under the regicide Cromwell, but "evicted at the Restoration"; he was described as "an ancient divine, a man of strong reason, and mighty in the Scriptures, of great eloquence and fervour, though defective in elocution", due to "a very great impediment in his utterance" which has been concluded to be likely to have been a cleft palate. The young Malthus received his education at the Warrington Academy from 1782, where he was taught by Gilbert Wakefield. Warrington was a dissenting academy, which closed in 1783. Malthus continued for a period to be tutored by Wakefield at the latter's home in Bramcote, Nottinghamshire. Malthus entered Jesus College, Cambridge, in 1784. While there, he took prizes in English declamation, Latin and Greek, and graduated with honours, Ninth Wrangler in mathematics. His tutor was William Frend. He took the MA degree in 1791, and was elected a Fellow of Jesus College two years later. In 1789, he took orders in the Church of England, and became a curate at Oakwood Chapel (also Okewood) in the parish of Wotton, Surrey.

Халық санының өсуі

Мальтус 1798 жылы жарық көрген «Халық санының принципі туралы эссе» атты еңбегімен танымал болды. Ол бұл еңбекті әкесі мен оның пікіртастастарының (әсіресе Жан Жак Руссоның) қоғамның болашақта жақсаратынына қатыстығы оптимизміне жауап ретінде жазды. Сондай-ақ, ол өз тұжырымын Уильям Годвиннің (1756–1836) және Маркиз де Кондорсенің (1743–1794) жазбаларына нақты жауап ретінде құрды. Оның бұл пікірлері сұрақтар мен сын тудырды, сондықтан 1798 мен 1826 жылдар аралығында «Халық санының принципі туралы эссе» атты тағы алты нұсқасын жариялады. Әр нұсқаны жаңа материалдарды қосу, сынға жауап беру және тақырып бойынша өз көзқарасының өзгеруін жеткізу үшін жаңартты. Эссе жарық көргеннен кейінгі онжылдықтарда туған мальтузиандық даулар туу және неке деңгейіне назар аударуға бағытталды. Көп жылдар өткен соң туған нео-мальтузиандық даулар да балалардың туу санына ұқсас орталық мән берді. Мальтустың теориясының мақсаты – халық саны мен азық-түлік өндірісінің қалай өсіп жатқанын түсіндіру, сонда азық-түлік өндірісі арифметикалық өсімді, ал халық саны экспоненциалды өсімді бастан кешіреді. Алайда, дау қазіргі әлемдегі мальтузиандық теорияның маңыздылығына қатысты. Бұл гипотеза бірнеше себеппен қолданылмайды. Біріншіден, технологиялық прогреске назар аудармау салдарынан бұл гипотеза мәнсіз болып табылады. Өйткені, гендік модификацияланған организмдер (ГМО) сияқты технологиялық жетістіктердің арқасында азық-түлік өндірісі артты. Екіншіден, гипотезаны құру үшін қолданылған математикалық модель дұрыс емес, себебі ол Англияның нақты жағдайымен шектелген. Егер модельдеуге Австралия сияқты кеңінен таралған аймақтар қолданылса, азық-түлік өндірісінің халық санының өсуінен асып түсуі сияқты басқа да нәтижелер расталуы мүмкін. Мальтустың гипотезасы отбасы мөлшерінің әлеуметтік өзгерісімен де шектелген, себебі адамдар экономикалық шектеулерге байланысты басқарылатын отбасыны қалайды. Өнеркәсіптік революцияның нәтижесінде азық-түлік өндірісі халық санының өсуінен асып түседі. Бұл теорияның тағы бір шектеуі – жалпы табыстың халық денсаулығының маңызды факторы екендігіне сенім, яғни бай елдерде халық санының тез өсуіне әртүрлі шешімдер табылады. Халық санының өсуін азық-түлік өндірісін арттыру үшін қол жетімді адамдық потенциалдың артуы деп қарастыруға болады. Мальтустың гипотезасының статикалық тұрғысы, төмендеуші өнімділіктің заңына негізделгендігі оның қолданылуын шектейді. Соңында, Мальтустың теориясы туу көрсеткішінің өлім-жітім көрсеткішімен сәйкес келіп-келмейтінін анықтауға қабілетсіздігі оның қолданылуына кедергі келтірді, себебі халық саны өлім-жітімнің болуына байланысты азық-түлік өндірісі сияқты тез өспеуі мүмкін еді.

Malthus came to prominence for his 1798 publication, An Essay on the Principle of Population. He wrote the original text in reaction to the optimism of his father and his father's associates (notably Jean Jacques Rousseau) regarding the future improvement of society. He also constructed his case as a specific response to writings of William Godwin (1756–1836) and of the Marquis de Condorcet (1743–1794). His assertions evoked questions and criticism, and between 1798 and 1826 he published six more versions of An Essay on the Principle of Population, updating each edition to incorporate new material, to address criticism, and to convey changes in his own perspectives on the subject. The Malthusian controversy to which the Essay gave rise in the decades following its publication tended to focus attention on the birth rate and marriage rates. The neo Malthusian controversy, comprising related debates of many years later, has seen a similar central role assigned to the numbers of children born. The goal of Malthusian theory is to explain how population and food production expand, with the latter experiencing arithmetic growth and the former experiencing exponential growth. The controversy, however, concerns the relevance of Malthusian theory in the present world. This hypothesis is inapplicable in a number of ways. First, the hypothesis is rendered irrelevant, due to a disregard for technological advancement. This is because food production has increased as a result of technological advancements such as genetically modified organisms (GMOs). Second, the mathematical model employed to formulate the hypothesis is incorrect since it was constrained to England's specific situation. Other findings, such as food production exceeding population increase, may be borne out if the modeling could employ wide locations like Australia. The Malthusian hypothesis is also limited by social change about family size, as individuals tend to prefer a manageable family owing to economic restrictions. Food production can also outpace population expansion, due to the industrial revolution. Another limitation of this theory is the belief that overall income is a key factor of population health, implying that wealthy countries will have various solutions for their rapidly rising populations. An expanding population can be considered as an increase of available human capacity for increasing food production. The static aspect of the Malthusian hypothesis, which is based on the rule of decreasing returns, limits its applicability. Finally, Malthusian Theory's failure to determine whether birth rates match death rates hampered its application, because it was possible that the population was not rising as fast as food production due to the presence of deaths.

Саяхат және мансап

1799 жылы Мальтус колледждің жақын досы Уильям Оттермен бірге Еуропаға сапар шегіп, Германия, Скандинавия және Ресейді аралады, саяхатының бір бөлігін Эдвард Дэниел Кларк пен Джон Мартен Крипппен бірге өткізді. Мальтус бұл сапарды халық саны туралы деректер жинау үшін пайдаланды. Кейіннен Оттер, Мальтустың "Саяси экономика принциптері" кітабының екінші (1836) басылымы үшін "Мальтус туралы естеліктер" атты еңбек жазды. 1802 жылы Амиен бейбітшілігі кезінде ол Франция мен Швейцарияға, туысы және болашақ әйелі Гарриеттің қатысқан тобымен бірге сапар жасады. 1803 жылы Линкольнширдегі Уэльсби қаласының пасторы болды. Студенттері оны сүйіспеншілікпен "Поп", "Халық" немесе "желкен аяқ" Мальтус деп атады. 1817 жылдың соңында колледжге Грейвс Шампни Хофтонды тағайындау Рэндл Джексон мен Джозеф Хьюмге оны жабуға тырысу үшін сылтау болды. Мальтус колледжді қорғап, памфлет жазды, нәтижесінде 1817 жылы Шығыс Үндістан компаниясы колледжге кешірім берді. 1818 жылы Мальтус Корольдік қоғамның мүшесі атанды.

Мальтус-Рикардо саяси экономика туралы пікірталасы

1820 жылдары саяси экономиканың өкілдері арасында өткізілген маңызды интеллектуалдық пікір-таластар болды, бұл пікір-таластар көбінесе басшы тұлғалары Мальтус және еркін сауда теориясының маманы Дэвид Рикардоның есімдерімен аталатын Мальтус-Рикардо дебаты ретінде танылды. Екеуі де «Саяси экономиканың қағидалары» деген тақырыпта еңбек жазған болатын. Пікір-таласта саяси экономиканың мәні мен әдістері зерттелді, сонымен бірге оған басқалар қарсылық көрсетіп жатты. Дебаттың бастауы алдыңғы онжылдыққа дейін барады. 1815 жылы жарық көрген «Жалға берудің мәні» еңбегінде Мальтус классикалық экономиканың маңызды ұғымы – экономикалық жалға беру туралы мәселені көтерді. Рикардо өзінің «Саяси экономика және салық салу қағидалары» (1817) еңбегінде жалға беру теориясын анықтады: ол жалға беруді нақты өндірістен артық құн ретінде қарастырды – бұл еркін сауда емес, меншік құқығынан туындайтын нәрсе. Сондықтан жалға беру – жердің сирек болуы арқасында жер иелері өндірістен алатын теріс ақшаның бір түрі. Осы тұжырымға қарсы Мальтус жалға беруді экономикалық артықшылықтың бір түрі деп ұсынды. Пікір-таластар жалпы толыққандық (жалпы молшылық) туралы экономикалық концепция және Сэй заңының күшін жоғалту мүмкіндігіне байланысты дамыды. Мальтус экономикалық даму мен тепе-теңдіксіздіктің сақталуына ерекше мән берді. Аталған оқиғаның тұрғысынан қарағанда, бұл соғыстан кейінгі экономикалық дағдарыс кезеңі болды. Мальтустың қолдаушысы Уильям Блейк болды, ол капиталдың жинақталуының (жинақтау) мұндай жағдайда әрқашан жақсы емес екенін жоққа шығарды, ал Джон Стюарт Милл дебаттың шетінде Блейкке қарсылық көрсетті. Рикардо 1817 жылдан бастап Мальтуспен оның «Қағидалары» туралы хат алмасып тұрды. Мальтустың ойларының ықпалымен ол саяси экономиканы шектеулі мағынада қарастырудан ауып, оны заңнамаға және оның көптеген мақсаттарына бейімдеуге ұмтылды. «Саяси экономиканың қағидалары» (1820) және басқа да еңбектерінде Мальтус саяси экономиканың тар көзқарасы мен кең моральдық-саяси жазықтық арасындағы керістікке, тіпті қақтығысқа назар аударды. Лесли Стивен былай деп жазды: Егер Мальтус пен Рикардоның пікірлері ерекшеленсе, онда бұл бірдей бастапқы қағидаларды қабылдаған адамдардың ерекшелігі еді. Олар екеуі де Адам Смитты нағыз пайғамбар деп түсіндірді және әртүрлі секталардан гөрі әртүрлі пікірлерді ұсынды. Қазіргі таңда Мальтус пен Рикардоның саяси экономикаға қатысты мақсаттарының өзгешелігі олардың техникалық пікір-таластарын әсер еткенін және үйлесімді анықтамалардың болмауына себеп болғанын есептейді. Мемлекеттік саясат тұрғысынан Мальтус Наполеон соғыстары аяқталғаннан бастап протекционистік астық заңдарын қолдады. Ол импортталған астыққа баж салығын қолдаған жалғыз белгілі экономист ретінде танылды. Мальтус отандық өндірісті ынталандыру арқылы астық заңдары британдықтардың азық-түлікпен өзін-өзі қамтамасыз етуіне кепілдік береді деп мәлімдеді.

During the 1820s, a setpiece intellectual discussion took place among the exponents of political economy, often called the Malthus–Ricardo debate after its leading figures, Malthus and theorist of free trade David Ricardo, both of whom had written books with the title Principles of Political Economy. Under examination were the nature and methods of political economy itself, while it was simultaneously under attack from others. The roots of the debate were in the previous decade. In The Nature of Rent (1815), Malthus had dealt with economic rent, a major concept in classical economics. Ricardo defined a theory of rent in his Principles of Political Economy and Taxation (1817): he regarded rent as value in excess of real production—something caused by ownership rather than by free trade. Rent therefore represented a kind of negative money that landlords could pull out of the production of the land, by means of its scarcity. Contrary to this concept, Malthus proposed rent to be a kind of economic surplus. The debate developed over the economic concept of a general glut, and the possibility of failure of Say's Law. Malthus laid importance on economic development and the persistence of disequilibrium. The context was the post war depression; Malthus had a supporter in William Blake, in denying that capital accumulation (saving) was always good in such circumstances, and John Stuart Mill attacked Blake on the fringes of the debate. Ricardo corresponded with Malthus from 1817 about his Principles. He was drawn into considering political economy in a less restricted sense, which might be adapted to legislation and its multiple objectives, by the thought of Malthus. In Principles of Political Economy (1820) and elsewhere, Malthus addressed the tension, amounting to conflict he saw between a narrow view of political economy and the broader moral and political plane. Leslie Stephen wrote:

If Malthus and Ricardo differed, it was a difference of men who accepted the same first principles. They both professed to interpret Adam Smith as the true prophet, and represented different shades of opinion rather than diverging sects. It is now considered that the different purposes seen by Malthus and Ricardo for political economy affected their technical discussion, and contributed to the lack of compatible definitions. In terms of public policy, Malthus was a supporter of the protectionist Corn Laws from the end of the Napoleonic Wars. He emerged as the only economist of note to support duties on imported grain. By encouraging domestic production, Malthus argued, the Corn Laws would guarantee British self sufficiency in food.

Кейінгі өмірі

Мальтус 1821 жылы Саяси экономика клубының негізін қалаушы мүшесі болды, онда Джон Казенов Рикардо мен Миллге қарсы оның одақтасы болды. 1824 жылдың басында ол Корольдік әдебиет қоғамының он патшалық серігінің бірі ретінде сайланды. Сондай-ақ ол 1834 жылдың наурызында құрылған Статистикалық қоғамның алғашқы мүшелерінің бірі болды. 1827 жылы ол Парламенттің эмиграция жөніндегі комитетіне куәлік берді. 1827 жылы ол «Саяси экономикадағы терминдерді анықтау және қолдану ережелері» атты еңбегін жариялады. Бірінші тарауында «Саяси экономикадағы терминдерді анықтау және қолдану ережелері» деген қағидалар келтірілді. 10-тарауда, соңғы алдындағы тарауда, ол 60 нөмірленген абзацтан тұратын, осы ережелерге сәйкес саяси экономиканы талқылау кезінде қолданылуы тиіс терминдер мен олардың анықтамаларын ұсынды. Бұл терминдер мен анықтамалар жинағы екі себеппен ерекшеленеді: бірінші, Мальтус терминдерін анықтап, жүйелеп, жариялаған алғашқы экономист болды, олар анықталған терминдердің біртұтас сөздігін құрады; екінші, оның анықтамалары көбінесе дұрыс қалыптасқан анықтамалық мәлімдемелер болды. Осы тараулардың арасында ол Жан Батист Сей, Дэвид Рикардо, Джеймс Милл, Джон Рамзи МакКаллок және Сэмюэл Бейли сияқты бірнеше замандас экономистерді техникалық терминдерін таңдаудағы, мағына берудегі және қолданудағы шалаңдықтары үшін сынады. МакКаллок «Эдинбургтің шотландшысы» газетінің редакторы болды және 1827 жылдың наурыз айында газетінің бірінші бетіне жариялаған сын-пікірінде қатал жауап берді. Ол Мальтустың басқа экономистерге терминдер мен теорияларды диктаттап беруге тырысқанын айтты. МакКаллок өзінің беделіне нұқсан келгенін анық сезінді, ал оның «Анықтамаларға» берген жауабы негізінен өзінің «Саяси экономика принциптерінің» ащы қорғанысы болды, ал оның қарсы шабуылы «оның беделіне көп пайда әкелмеді», көбінесе Мальтустың «жеке өміріне шабуылға» ұшырады. Мальтустың «Анықтамаларының» мақсаты терминологиялық нақтылық болды, ал Мальтус тиісті терминдерді, олардың анықтамаларын және оларды өзі мен замандастарының қолдануын талқылады. МакКаллок Мальтустың жұмысының бұл мотивациясын ескермеді, ол «анықтамаларды сынаудан және сөздердің мағынасы туралы талас-тартыс тудырудан ештеңе шықпайды» деп жауап берді. Осы мәлімдемені ескере отырып, МакКаллоктың шолуы 1-тараудың ережелерін қарастырмағаны және 10-тараудың анықтамаларын талқыламағаны таңқаларлық емес; сонымен қатар ол Мальтустың басқа авторларды сынағандарын да айтпады. Екінші жағынан, Мальтустың қолдаушылары болды, олардың ішінде Томас Чалмерс, Ориелдің кейбір ноэтиктері, Ричард Джонс және Кембриджден Уильям Уивелл болды. Мальтус 1834 жылдың 23 желтоқсанында қайын атасының үйінде жүрек ауруынан кенеттен қайтыс болды. Ол Бат аббаттығында жерленді. Замандастарының сипаттамалары оны бойы ұзын, келбетті, бірақ ерін және таңдайы жарылған адам ретінде көрсетеді.

Malthus was a founding member in 1821 of the Political Economy Club, where John Cazenove tended to be his ally against Ricardo and Mill. He was elected in the beginning of 1824 as one of the ten royal associates of the Royal Society of Literature. He was also one of the first fellows of the Statistical Society, founded in March 1834. In 1827 he gave evidence to a committee of the House of Commons on emigration. In 1827, he published Definitions in Political Economy The first chapter put forth "Rules for the Definition and Application of Terms in Political Economy". In chapter 10, the penultimate chapter, he presented 60 numbered paragraphs putting forth terms and their definitions that he proposed should be used in discussing political economy following those rules. This collection of terms and definitions is remarkable for two reasons: first, Malthus was the first economist to explicitly organize, define, and publish his terms as a coherent glossary of defined terms; and second, his definitions were for the most part well formed definitional statements. Between these chapters, he criticized several contemporary economists—Jean Baptiste Say, David Ricardo, James Mill, John Ramsay McCulloch, and Samuel Bailey—for sloppiness in choosing, attaching meaning to, and using their technical terms. McCulloch was the editor of The Scotsman of Edinburgh and replied cuttingly in a review printed on the front page of his newspaper in March 1827. He implied that Malthus wanted to dictate terms and theories to other economists. McCulloch clearly felt his ox gored, and his review of Definitions is largely a bitter defence of his own Principles of Political Economy, and his counter attack "does little credit to his reputation", being largely "personal derogation" of Malthus. The purpose of Malthus's Definitions was terminological clarity, and Malthus discussed appropriate terms, their definitions, and their use by himself and his contemporaries. This motivation of Malthus's work was disregarded by McCulloch, who responded that there was nothing to be gained "by carping at definitions, and quibbling about the meaning to be attached to" words. Given that statement, it is not surprising that McCulloch's review failed to address the rules of chapter 1 and did not discuss the definitions of chapter 10; he also barely mentioned Malthus's critiques of other writers. On the other hand, Malthus did have supporters, including Thomas Chalmers, some of the Oriel Noetics, Richard Jones and William Whewell from Cambridge. Malthus died suddenly of heart disease on 23 December 1834 at his father in law's house. He was buried in Bath Abbey. and descriptions by contemporaries, present him as tall and good looking, but with a cleft lip and palate.

Отбасы

1804 жылғы 13 наурызда Томас Мальтус Бат қаласына жақын жерде тұратын бірінші туыстары Джон мен Кэтрин Эккерсалдың үлкен қызы Харриет Эккерсалға үйленді. Харриет Хейлибери колледжінде көрнекті ғалымдардың бас қосуларын ұйымдастырғаны үшін танымал болды; Томастан он бір жас кіші, ол одан отыз жылға артық өмір сүрді және оның қайтыс болғаннан кейін қайтадан тұрмысқа шықты. Олардың Генри есімді ұлы және Эмили мен Люсиль есімді екі қызы болды. Генри, үлкені, 1835 жылы Суррейдегі Эффингемнің, ал 1837 жылы Суссекстегі Доннингтонның викарі болды; ол епископ Уильям Оттердің қызы София Оттерге (1807–1889) үйленді және 1882 жылы 76 жасында қайтыс болды. Ортаншы қызы Эмили 1885 жылы ата-анасы мен бауырларынан кейін дүние салды. Кіші қызы Люсиль 1825 жылы 17 жасында үйленбеген күйінде, баласыз қайтыс болды.

Басылымдар мен нұсқалар

1798: "Халық санының принципі туралы эссе, оның қоғамның болашақ дамуына қалай әсер ететіні туралы", Г. Годвин, М. Кондорсе және басқа авторлардың болжамдарына қатысты ескертулер. Анонимді түрде жарияланды. 1803: Екінші, күрт кеңейтілген басылым: "Халық санының принципі туралы эссе"; немесе, оның адам бақытына бұрынғы және қазіргі уақыттағы әсері, сондай-ақ оның болашақта жойылмасы немесе жеңілдетілмесі мүмкін зияндарды азайту мүмкіндігі туралы зерттеу. Авторлық ашық жарияланды. 1806, 1807, 1816 және 1826: 3–6-шы басылымдар, екінші басылымнан салыстырмалы түрде шамалы өзгерістермен. 1823: Мальтус "Британ энциклопедиясының" қосымшасына "Халық саны" тақырыбында мақала жазды. 1830: Мальтус 1823 жылғы мақаласынан алынған үлкен бөлігін "Халық санының принципі туралы қысқаша шолу" деп қайта басып шығарды.

1800: Қамтамасыз етудің қазіргі жоғары бағасы

Бұл еңбегінде, өзінің алғашқы жарияланған памфлетінде, Мальтус өзінің аймағында кең таралған, еңбек құралдарын пайдаланатындардың ашкөздігі азық-түлік бағасын қымбаттатуға себеп болады деген пікірге қарсы тұрады. Оның орнына, Мальтус жоғары бағаның себебі кедейлерге көмек көрсету заңдары екенін айтады, олар "жүгері бағасына пропорционалды түрде аудандық жәрдемақыны арттырады". Демек, шектеулі көлемде, кедейлерге көмек көрсету заңдары күнделікті қажеттіліктердің бағасын көтереді. Алайда, ол тарықшылық кезінде мұндай заңдар жүгері бағасын теңдеу арқылы жақсы нәтиже береді деп қорытындылайды.

1814: Астық заңдарының әсеріне қатысты ескертулер

Британия үкіметі астық бағасын реттегенімен, "Дән заңдары" 1815 жылы қабылданды. Сол жылы Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін парламент, ішкі астықтың бағасы 80 шиллингке жеткенше шетелдік астық импортын тыйым салатын заң шығарды. Бұл бағаның өсуіне және қалалардағы жұмысшы табының қиын жағдайға түсуіне әкеп соқты. Осыған байланысты Лондонда ірі көтеріліс болды, ал 1819 жылы Манчестерде Питерлу трагедиясы орын алды. Парламенттік талқылау кезінде басылған осы кітапшада Малтус еркін сауданы жақтаушыларды сақтықпен қолдады. Ол британдық астық өсірудің құны артып келе жатқанын ескерсек, оны арзан шетелдік көздерден толықтырудың пайдасы бар екенін айтты.

1820: Саяси экономиканың қағидаттары

1820 жылы Мальтус "Саяси экономиканың принциптері" атты еңбегін жариялады. (Екінші басылымы 1836 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрді.) Мальтус бұл еңбегімен Рикардоның 1817 жылғы "Принциптерімен" бәсекелесуді көздеген. Ол, сондай-ақ оның 1827 жылғы "Саяси экономикадағы анықтамалары" еңбегі Сэй заңының орнына Сесмондидің "жалпы толығу" туралы пікірлерін қорғады, ал Сэй заңының мәні – "жалпы толығу болуы мүмкін емес" дегенді білдіреді.

Басқа басылымдар

1807 жыл. Сэмюэл Уитбрейдке, эск. жазылған хат, кедейлер заңын түзету жөніндегі ұсынысы туралы. Джонсон мен Хэтчард, Лондон. 1808 жыл. Спенс, «Сауда туралы». Эдинбург шолуы 11, қаңтар, 429–448. 1808 жыл. Ньюнехам және басқалар, Ирландияның жағдайы туралы. Эдинбург шолуы 12, шілде, 336–355. 1809 жыл. Ньюнехам, Ирландияның жағдайы туралы. Эдинбург шолуы 14, сәуір, 151–170. 1811 жыл. Қағаз валютаның құнсыздануы. Эдинбург шолуы 17, ақпан, 340–372. 1812 жыл. Алтын-көміртегі мәселесі бойынша памфлеттер. Эдинбург шолуы 18, тамыз, 448–470. 1813 жыл. Рт. Ардақты Лорд Гренвиллге хат. Джонсон, Лондон. 1817 жыл. Шығыс Үндістан колледжі жөніндегі мәлімдеме. Мюррей, Лондон. 1821 жыл. Годвин, Мальтус туралы. Эдинбург шолуы 35, шілде, 362–377. 1823 жыл. Құнның өлшемі, айтылған және суреттелген. 1823 жыл. Тук – Жоғары және төмен бағалар туралы. Тоқсандық шолу, 29 (57), сәуір, 214–239. 1824 жыл. Саяси экономика. Тоқсандық шолу 30 (60), қаңтар, 297–334. 1829 жыл. Тауарлармен жабдықтау үшін қажетті жағдайлардың өлшемі туралы. Ұлыбритания әдебиеттік корольдік қоғамының еңбектері. 1, 171–180. Джон Мюррей, Лондон. 1829 жыл. Тауар құны терминіне ең көп және дұрыс бекітілген мағына туралы. Ұлыбритания әдебиеттік корольдік қоғамының еңбектері. 2, 74–81. Джон Мюррей.

Қабылдау және ықпал

Мальтус сұраныс пен ұсыныстың аракатынас бұзылуы туралы теорияны жасады, ол "артық өнім" деп аталды. Бұл теория сол кезде ескерілмегенімен, кейін Мальтустың ізбасары болған Джон Мейнард Кейнстің жұмысын болжады. Дегенмен, Мальтус туралы жасалған көптеген түсіндірмелер XIX ғасырдың басындағы "Мальтус дауын" одан әрі дамытуға және кеңейтуге бағытталған. 1817 жылы Рикардоға жазған хатында Мальтус Ирландия үшін "елдің табиғи ресурстарын толыққанды пайдалану үшін халықтың көп бөлігі жерден алып, ірі өндірістік және сауда қалаларына көшірілуі керек" деген пікір білдірген. Осыған қатысты алғашқы еңбектердің бірі – 1821 жылы көп салалы ғалым және дәрігер Уайтли Стокс жазған "Ирландия халқы мен ресурстарына қатысты байқаулар" еңбегі болды. Стокс Мальтустың есептеулері мен салыстыруларындағы кемшіліктерді көрсетіп, "Америкадағы адам санының болу мүмкіндігі" мен "Ұлыбританиядағы [тағам] өндірісінің болу мүмкіндігін" салыстырды. Сонымен қатар, "жетілдірілген өнеркәсіп, жетілдірілген көлік, мораль, үкімет және дін" адамзатқа қандай пайда әкелетінін баса көрсетіп, Ирландияның қиындықтары оның "санында" емес, тиімсіз үкіметте жатқанын дәлелдеді.

Танымал мәдениетте

Чарльз Диккенстің "Рождестволық ән" романындағы Эбенезер Скрудж Мальтустың қабылданатын идеяларын бейнелейді, оның кедейлер мен мұқтаждарға қайырымдылық жасаудан неге бас тартқанын түсіндіреді: "Егер олар өлгенді қаласа, солай жасағандары жөн, артық халықты азайтады". Жалпы, Диккенстің Мальтусқа қатысты алаңдаушылықтары болды (Оливер Твист, Қиын уақыттар және басқа да романдарда көрінеді), және ол утилитаризмге және оның көптеген жақтастарына, мысалы Джереми Бентамға, оны Мальтуспен бірге әділетсіз және адамгершіліксіз деп есептеді, шабуылдарын шоғырландырды. Алдос Хакслидің "Жаңа әлем" романында, репродукцияны бақылайтын әлемдік мемлекеттегі антиутопиялық роман, әйелдер "контрацепцияның қалыпты мөлшерін" қамтитын "Мальтус белбеуін" киеді. Грег Котис пен Марк Холлманның "Уринатаун" мюзиклінде кейіпкерлер несеп тастау үшін ақы төлеу керек қоғамда өмір сүреді, себебі құрғақшылық суды өте сирек етеді. Революция "тегін зәр тастау" ұранымен басталады. Шоудың соңында революция жеңіске жетеді, бірақ кейіпкерлер суды үнемдемегендіктен өледі, бұл "зәр ақысы" болған кездегіден өзгеше. Соңғы алдындағы жол: "Мальтусқа салауат болсын!" "Көшіктер: шексіз соғыс" фильмінде Танос атымен танылатын басты жаман адам халық санының өсуі туралы Мальтус көзқарастарымен жетекшілікке алғандай көрінеді және "Блип" деп аталатын ғаламдық жаппай геноцидке барады. Xenoblade Chronicles 2 ойынындағы ойын антагонистерінің бірі - Амалтус Мальтустан шабыттанды. Пенелопа Скотттың "Rät" әнінде Мальтусқа "Мен алманы шақтым, өйткені саған сендім, бірақ оның дәмі Томас Мальтусқа ұқсайды" деген жолдарда сілтеме жасалған.