Кіріспе
Legio XIII Gemina, ағылшын тілінде 13-ші Жұп Легион (ер немесе әйел егіздер); Рим империясының әскеріндегі легион болды. Бұл Юлий Цезардың Галлиядағы және азамат соғысындағы маңызды бөлімшелерінің бірі болды, және ол 49 жылдың қаңтарында, мүмкін 10-ында Рубикон өзенін кесіп өткен легион еді. Легионның 5-ші ғасырда да бар болғаны көрінеді. Оның символы – арыстан.
Legio XIII Gemina, in English the 13th Twin(s) Legion (either "Female Twin" or "Neuter Twins"); was a legion of the Imperial Roman army. It was one of Julius Caesar's key units in Gaul and in the civil war, and was the legion with which he crossed the Rubicon in January, perhaps the 10th, 49 BC. The legion appears to have still been in existence in the 5th century AD. Its symbol was the lion.
Республиканың соңғы кезеңінде
XIII легионды Юлий Цезарь б.з.д. 57 жылы белгиялықтарға қарсы жорыққа шығар алдында, галлдер арасындағы қақтығыстарға алғашқы араласуларының бірінде құрды. Галлия соғыстары кезінде (б.з.д. 58–51) XIII легион нервиялықтарға қарсы шайқаста және Герговия қамалында болды. Дереккөздерде нақты айтылмағанмен, XIII легион Алезия шайқасында да болған деп есептеуге болады. Галлия соғыстары аяқталғаннан кейін Рим сенаты Цезарьдің екінші консулдығын мойындамады, оған қолбасшылықтан бас тартуды және сотталу үшін Римге оралуды талап етті. Саяси мансабының аяқталуы мен азаматтық соғыс арасында таңдау жасауға мәжбүр болған Цезарь XIII легионын Рубикон өзенінен Италияға әкелді. Легион Цезарь мен консервативті оптиматтар фракциясы арасындағы азаматтық соғыс кезінде Цезарьге адал болды, олардың легиондарына Помпей басшылық етті. XIII легион соғыс бойы белсенділік танытып, Диррахиум (б.з.д. 48) және Фарсал (б.з.д. 48) шайқастарында күш көрсетті. Фарсалда Помпейді жеңгеннен кейін легионды тарату және легионерлерге дәстүрлі жер беру жоспарланған; алайда, легион Тапсус шайқасына (б.з.д. 46) және соңғы Мунда шайқасына (б.з.д. 45) қайта шақырылды. Мунда шайқасынан кейін Цезарь легионды таратып, ардагерлерін зейнеткерлікке шығарды және оларға туған Италиядағы жерлер берді.
Империяның тұсында
Август б.з.б. 41 жылы Сицилияда Секст Помпейдің (Помпейдің ұлы) көтерілісін басу үшін легионды қайта құрды. XIII легион Марк Антонийге қарсы соғыстан және Актиум шайқасынан кейін басқа легиондардың тәжірибелі әскерлерімен күшейтілгеннен кейін «Джемина» («екілік», басқа легиондардың бөліктерінен құрылған легиондарға берілетін жалпы атау) деген атау алды. Август содан кейін легионды Адриатика теңізіндегі Иллириядағы Бурнумға (қазіргі Книн) жіберді. Б.з.б. 16 жылы легион Паннониядағы Эмонаға (қазіргі Любляна) ауыстырылды, онда жергілікті көтерілістерді басты. Б.з. 9 жылы Тейтобург орманы шайқасындағы жеңілістен кейін легион герман тайпаларының шабуылдарын тоқтату үшін Аугуста Винделикорумға (Аугсбург) және одан кейін Виндониссаға (Раэтия) күш ретінде жіберілді. Император Клавдий оларды шамамен 45 жылы Паннонияға қайтарды, және легион Поэтовиумда (қазіргі Птуй, Словения) өзінің легиондық бекінісін салды. Төрт император жылы (69) XIII Джемина алдымен Отонды, содан кейін Вителлиусқа қарсы Веспасианды қолдады, Бедриакм шайқасының екі кезеңінде де шайқасты. Траян тұсында легион екі Дакия соғысына (101–102, 105–106) қатысты, және 106 жылы Траян оны жаңадан бағындырылған Дакия провинциясына (Апулумда, қазіргі Алба-Юлия, Румыния) гарнизон ретінде ауыстырды. XIII Джеминаның вексилляциялары император Галлиеннің басшылығымен Солтүстік Италияда шайқасты. Император легионды құрметтеу және легионның арыстанын бейнелеу үшін легионерлік антониниан шығарды (259–260). Галлия империясының императоры Викториннің әскерінде тағы бір вексилляция болды: бұл император, шындығында, легион мен оның символын бейнелейтін алтын монета шығарды. 271 жылы Дакия провинциясы эвакуацияланғанда легион басқа жерге көшірілді және Дакия Аурелианаға қайта орналастырылды. V ғасырда Notitia Dignitatum мәліметтері бойынша, legio tertiadecima gemina Мысырдағы Вавилонда орналасқан, ол Нилдегі Төменгі Мысыр мен Орта Мысырдың дәстүрлі шекарасындағы стратегиялық бекініс, және Comes limitis Aegypti басшылығында болды.