Кіріспе

Көне рим билерінің қауіпсіздік күзетшісі және жеке қызметкері. Ликтор (латын тіліндегі "ligare" сөзінен, яғни "байлау" мағынасында) – империум билігіне ие болған магистраттың күзетшісі және жеке қызметкері болған римдік мемлекеттік қызметкер. Римдік деректер ликторлардың Рим патшалығынан бері бар екенін көрсетеді және олардың этрускілерден шыққан болуы мүмкін.

Шығу тегі

Ликторлар Римнің алғашқы патшасы Ромулмен құрылған, ол онымен бірге жүру үшін он екі ликторды тағайындады. Ливий Ромултың осы санды ликторлар таңдауының себебіне қатысты екі түрлі баяндаманы келтіреді. Бірінші баяндама бойынша, он екі – Ромулға патшалықты болжай білдірген құстардың саны. Екінші баяндама, Ливий ұнататыны, ликторлардың саны этрус патшаларынан алынған, олардың әрқайсысы он екі мемлекетінен бір ликтор тағайындаған.

Құқықтық негіздеме

Бастапқыда ликторлар плебейлерден таңдалып алынған, бірақ Рим тарихының көп бөлігінде олар босатылған құлдар болған сияқты. Легиондағы жүзбасылар да әскерден зейнетке шыққаннан кейін ликтор болуға автоматты түрде құқылы болды. Дегенмен, олардың римдік азамат екені сөзсіз, себебі Рим қаласының ішінде тога киген. Ликтор міндетті түрде денелі, жұмыс істеуге қабілетті болуы керек еді. Ликторлар әскери қызметтен босатылып, белгілі бір жалақы (Империяның басында 600 сестерций) алып, корпорация ретінде ұйымдастырылған. Көбінесе оларды қызмет етуге тиіс магистрат жеке таңдайтын, бірақ олардың бұйыртпа бойынша тағайындалуы да мүмкін еді. Ликторлар comitia curiata-мен байланысты болды, өйткені оның кейінгі түрінде отыз курияның әрқайсысы бір ликтормен өкілдік етілген.

Ликтор куриат

Ликтор-куриат (ликтора куриата) – ерекше ликтор, ол таяқ немесе фасция (таяқшалармен байланысқан шоғыр) ұстамайтын және негізгі міндеттері діни сипатта болған. Олардың саны шамамен отызға жуық болды, Римнің бас жұбысы – pontifex maximus – қарамағында қызмет еткен. Олар құрбандық шалу рәсімдерінде құрбандыққа арналған жануарларды алтарға алып жүрген немесе жетектеген. Вестальдық дін қыздары, фламиндер және басқа да жоғары дәрежелі жұбыстар ликтор-куриаттың сүйемелдеуімен және қорғауымен құқылы болған. Империя кезеңінде императорлық отбасының әйелдеріне көбінесе осы типтегі екі ликтор ілесіп жүрген. Ликтор-куриаттар Комиция Куриатаны шақыруға және оның мәжілістері кезінде тәртіпті сақтауға да жауапты болған.