Кіріспе

Португалияның ақсүйектер тізіміндегі мұрагерлік атақ – Браганса герцогы (Duque de Bragança) атағы Браганса әулетіндегі Португалияның ең маңызды атақтарының бірі. 1640 жылдан бастап, Браганса әулеті Португалия тағына отырған кезде, Португалия тағының ер адам мұрагері Браганса герцогы, сонымен қатар Бейра принці немесе (1645 жылдан 1816 жылға дейін) Бразилия принці деп аталды. Португалия Республикасы 1910 жылдың 5 қазанында құрылғаннан кейін, таққа талапкерлер таққа мұрагердің Браганса герцогы атағын қайта жаңғырту дәстүрін қолданды.

Феодалдық герцогтар

Браганса герцогы Португалиядағы ең маңызды герцогтіктердің біріне ие, қараңыз Браганса герцогтығы (Bragança). 1442 жылы Португалия королі Афонсу V Барселос графы Афонсоға (Португалия королі I Жоаоның заңды емес ұлы) бұл құқықты берді. Бұл Португалиядағы ең көне феодалдық иеліктердің бірі. Брагансаның бесінші герцогы (Теодосиу I, т.ж. 1510 ж.) халықаралық сауда тарихшылары үшін ерекше маңызды, себебі ол 1563 жылы қайтыс болғанда, Вила-Викосадағы отбасының басты сарайының барлық мүлігі толыққанды тізімделді. Португалия герцог қайтыс болған кезде алпыс жылдан астам уақыттан бері әлемдік сауда желісін құрғандықтан және әскери, діни және коммерциялық беделін орнату үстінде болғандықтан, теңізшілер, саудагерлер, дін қызметкерлері мен патшалық шенеуніктер әлемдік тауарларға қатысты күрделі, құрлықтарды қамтитын сауда тәжірибесін дамытты. Осы тізім өнер тарихшылары үшін құнды дереккөз болып табылады, себебі ол Мозамбик, Үндістанның батыс жағалауы, Малакка, Қытай, Жапония, Марокко және Бразилиядан әкелінген артефактілерді қамтиды. Тізімге құлдар да енген; герцогтың құлы болған, өте талантты суретші, тізімдегі ең қымбат 100 заттың ішінде болды. 1640 жылы Португалия испандық Габсбургтердің билігіне қарсы көтеріліс күшіне енді, сондықтан жаңа португал королін табу қажет болды. Таңдау Португалия тағына әжесі Гвимараэстің Екатеринасы арқылы, король I Мануэльдің заңды немересі, сондай-ақ, король I Мануэльдің шөбересі, Брагансаның 4-ші герцогы арқылы құқығы бар 8-ші герцог Жоаоға түсті. Жоао тәжге ерекше құштарлығы жоқ, қарапайым адам болды. Аңыз бойынша, оның әйелі Луиза Гусман оған: «Мен өмір бойы герцогиня болғанымнан гөрі бір күндік патшайым болғанымды қалаймын» деп, ұсынысты қабылдауға ынталандырды. Ол Испанияға қарсы көтерілістің жетекшісі болды, ол сәтті аяқталды және 1640 жылдың 1 желтоқсанында Португалия королі IV Жоао деп жарияланды.

Браганса монархиясындағы герцогтік

1640 жылы испандық Габсбургтардың Филиппин әулетінен кейін Браганса әулеті португал тағына отырғанда, Браганса герцогтығы тәжбен байланысты болды. «Браганса герцогы» португал тағының мұрагерінің дәстүрлі атағы болды, «Бейраның ханзадасы» атағымен бірге немесе онымен алмаса отырып, Ұлыбританиядағы «Уэльс ханзадасы» сияқты. 8-ші герцог патша тағына отырғаннан кейін, ол 1645 жылы ұлы және мұрагері Теодосионы жаңадан құрылған Бразилияның ханзадасы дәрежесіне көтерді, бірақ Браганса герцогтығын 1649 жылы испан тұтқындағында қайтыс болған інісі Инфанте Дуартеге берді. Кейін бұл билік корольдің екінші ұлы, болашақ Португалия королі Афонсу VI-ға берілді. Осы уақыттан бастап «Браганса герцогы» атағы тақтың тікелей мұрагері үшін сақталды. «Бразилияның ханзадасы» деген тағы бір атақ кейде тіпті әйел мұрагерлерге де берілсе, Браганса герцогтығы 1683 және 1711 жылдары болған екі ерекше жағдайдан басқа, әрқашан еркек мұрагерге ғана берілді. Кейбір заңгерлер осы екі жағдайды жарамсыз деп санайды, сондықтан герцогтарды Португалияның соңғы монархиясы кезеңіндегі Брагансаның соңғы герцогы Луис Филипе 21-ші герцог ретінде есептеледі. Осы тізімде ол 21-ші герцог ретінде көрсетілген. 1831 жылы Бразилия императоры Педро I тақтан бас тарғанда, ол Браганса герцогы атағын алды. 1908 жылдың 1 ақпанында Португалия королі Карл I және оның үлкен ұлы, мұрагері Луис Филипе қаза тапты – монархия кезеңінде осы атақты соңғы рет алған адамдар олар еді. Карл I-ге Мануэль II Португалияның тағына отырды, бірақ ол аз ғана уақытқа созылды: 1910 жылдың 5 қазанында республика жарияланды, ал король жер аударылды. Король Мануэль II кейін Англияға қоныстанды.

Монархиядан кейінгі дәуірдегі герцогтар

1910 жылы Португалия Республикасы құрылғаннан кейін, тақ мұрагерінің Браганса герцогы аталуының дәстүрі, таққа өздерінің құқығын көрсету үшін әртүрлі үміткерлер тарапынан қайта жаңғыртылды. Португалияның құлатылған королі Мануэль II-нің өмірінің соңғы жылдарында Браганса герцогтігіне, Австрия империясында тұратын, қуғынға ұшыраған Португалия королі Мигель I-нің ұлы Мигель Януарио Браганса талап етті. Оның Браганса әулетінің тармағы 1932 жылы Мануэль II баласыз қайтыс болған кезде тәждің мұрагері деп есептелді. Осы Браганзалар 1950 жылы елге ресми түрде оралуға рұқсат алды және содан бері осы жерде тұрып келеді. Қазіргі таңда Браганса герцогы және Португалия мұрагері деп Дуарте Пио Браганса (1945 жылы туған) мойындалады. Өз жерлерінде бұрынғы патшалық үйлердің болуын қабылдамайтын басқа еуропалық республикалардан (мысалы, Грекиядан) өзгеше, республикалық Португалия мен оның таққа үміткерлері ұзақ жылдар бойы келісімге келді, бұл факт Дуарте Пионың үйлену тойында Португалия Республикасының Президенті мен ел Премьер-министрінің қатысуында көрінді. Дуарте Пио мен оның отбасының талабына қарамастан, Мария Пиа Саксен-Кобург және Гота Браганса 1932 жылдан бері Браганса герцогинясы және Португалия королевасы лауазымына құқығын жариялап келеді.

Португалия Республикасындағы атақтарды қолдану

1910 жылы португал монархиясының жойылуымен португал дворяндығының барлық атақтары бастапқыда таратылды. Дегенмен, 1910 жылдан бері дворяндық мәртебесі заңмен мойындалмаса да, заңды дворяндық атақтары (1910 жылғы 5 қазанға дейін биліктегі монарх бергендері) Португалия Конституциясының 26-бабымен, Азаматтық кодекстің 70 және 72-баптарымен сәйкес, Португалия Жоғарғы Әділет Сотының 2014 жылғы шешімімен заңды түрде мойындалып, қорғалады.