Кіріспе

Британдық туған немесе британдық текті австралиялықтар – британ аралдарынан, негізінен Англиядан (Корнуоллды қоса), Ирландия, Шотландия және Уэльстен, сондай-ақ Мэн аралы мен Канал аралдарынан толық немесе ішінара шыққан австралиялықтардың ата-тегін анықтайтын топ. Австралия Статистика Бюросының Мәдени және этникалық топтардың Австралиялық стандартты жіктемесінде бұл топ ресми этникалық топ ретінде қарастырылмаса да, британ аралдарынан шыққан австралиялықтардың ұзақ тарихи үстемдігі мен араласуының нәтижесінде, ол бейресми этникалық идентификатор ретінде жиі қолданылады. 2021 жылғы халық санауы бойынша, келесі топтардың тегінің көрсеткіштері жалпы австралиялық халықтың 51,7% құрады: ағылшын австралиялықтары, ирланд австралиялықтары, шотланд австралиялықтары, уэльс австралиялықтары, корнуолл австралиялықтары, британ австралиялықтары (осылай аталған), мэнктік австралиялықтар, Канал аралдары австралиялықтары. 1850 жылы ерікті қоныс аударушыларға қарағанда туған жері бойынша австралиялықтардың саны сәл көп болды. Олардың халықтағы үлесі алтын асығудың нәтижесінде халықтың қарқынды өскен кезеңінде азайды.

Федерациядан кейінгі кезең

Колониялық дәуірдің басынан 20 ғасырдың ортасына дейін Австралияға көшіп келгендердің басым көпшілігі Ұлыбритания мен Ирландиядан болды, ағылшындар ең көп санды топқа жатты, одан кейін ирландтар мен шотландтар келді. Басты тектік топтардың арасында австралиялық, ирландтық және неміс тектік топтарының өсуі, ал ағылшын, шотландтық және уэльстік тектік топтарының азаюы осыған ұқсас көзқарастардың немесе есеп берудегі өзгерістерді көрсетеді. Есеп берудегі бұл өзгерістер, кем дегенде жартылай, халық санағы сұрақтарының форматындағы өзгерістерге, әсіресе 2001 жылы таңдау қорапшасының енгізілуіне байланысты болды. 20 ғасыр бойы Ұлыбританияда туғандар ең ірі шетелдік топ болды. Ғасырдың соңғы тоқсанына дейін Ұлыбритания иммигранттарды іріктеу саясаты бойынша басымдыққа ие болды және 1995-1996 жылдарға дейін жылдық иммиграцияның ең үлкен бөлігін құрады, одан кейін Жаңа Зеландиядан келген иммигранттардың саны оны басып өтті. Дегенмен, олардың жалпы иммигрант халқындағы үлесі азайып келеді. 1901 жылы Ұлыбританияда туғандар шетелде туғандардың жалпы санының 58 пайызын құраса, 1996 жылы бұл көрсеткіш 27 пайызға төмендеді. Ирландияда туғандардың саны одан да көп азайды. 1901 жылы Ирландияда туғандар барлық иммигранттардың 22 пайызын құраса, 1996 жылы олар иммигранттардың жалпы санының 1 пайызын ғана құрады. Англияда туғандар британдық иммигранттардың ең үлкен бөлігін құраса да, Австралия Ирландия, Шотландия және Уэльстен де көптеген иммигранттарды қабылдады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ирландтар иммигранттардың екінші ең ірі тобы болды. 1996, 1999, 2016, 2021 жылдары 1,038,165 адам өзін Ұлыбританияда туған деп атады (Австралия халқының 5,2 пайызы), ал 50,251 адам өзін Ирландияда туған деп атады. Мельбурн мен Сиднейде англо-кельт австралиялықтарының көрсеткіші ең төменгі деңгейде, әсіресе әр қаланың белгілі бір аймақтарында (мысалы, Батыс Сиднейде). Тасманияда англо-кельт текті азаматтардың үлесі ең жоғары болуы мүмкін, шамамен 85 пайызға дейін. Этностық шығу тегінің статистикалық мәліметтеріне сүйенсек, Тасмания Жаңа Зеландиядан да ағылшындырақ болуы мүмкін (онда англо-кельт көпшілігі 75 пайыздан төмендеген).

Британдық және ирландтық халық санағы

Келесі кестеде әр ұлттық австралиялық санақ бойынша Ұлыбритания мен Ирландияда туған халықтың, әр түрлі уақыттардағы шетелдік тұрғындардың жалпы санына қатысты үлесі көрсетілген. Австралияда Ұлыбритания және Ирландияда туған халықтың пайызы, барлық шетелде туғандардың арасында.

| Жыл | Англо-келт / % | Ұлыбританияда туғандардың % (шетелде туғандардың арасында) | Ирландияда туғандардың % (шетелде туғандардың арасында) | Сілтемелер |
|---|---|---|---|---|
| 1881 | 689,642 | - | - | - |
| 1901 | 679,159 | 79.2495 | 21.5 | - |
| 1911 | 590,722 | 78.045 | 18.4 | - |
| 1933 | 712,458 | 78.96 | 8.7 | - |
| 1976 | 1,117,599 | - | - | - |
| 1981 | 1,132,601 | 41.1 | 36.5 | - |
| 1986 | 1,127,196 | 34.7 | - | - |
| 1996 | 1,124,031 | 28.7 | - | - |
| 2001 | 1,086,496 | 25.2 | - | - |
| 2006 | 1,088,416 | 23.5 | - | - |
| 2011 | 1,168,398 | 20.8 | 0.0 | - |
| 2016 | 1,162,654 | 17.7 | - | - |
| 2021 | ТБА | ТБА | ТБА | ТБА |

Ескерту: 1954 жылдан бастап "Солтүстік Ирландия" және "Ольстер" азаматтары "Ирландия" азаматтарынан бөлек тіркелді. 1966 жылғы санақ (Ирландия Республикасы және Ирландия (белгіленбеген)).

Өзін-өзі анықтаған санақ деректері

Келесі кесте 1986 жылдан бастап түрлі англо-кельт тегін көрсетеді, ол тегі туралы сұрақ ретінде қойылған алғашқы санақ болды. Сұрақтың мақсаты – халықтың жалпы этникалық құрамын өлшеу еді. 1986 жылғы санақтан алынған тегтік деректерге көбінесе қолданылмады. Осының салдарынан, тегтік мәліметтер 1991 және 1996 жылғы санақтарға енгізілген жоқ. 1987 мен 1999 жылдар арасында Австралия халқының англо-кельт құрамы 75 пайыздан 70 пайызға дейін төмендеді. 1999 жылы англо-кельттердің Австралия халқындағы үлесі 69,9% деп есептелді. Тегі1986%2001% 2006%2011% Өзгеріс 2006–2011 ағылшын6,607,22842.46,358,88033.96,283,64731.67,238,53336.1% +15.2% ирланд 902,6795.81,919,72710.21,803,7369.12,087,80010.4 +15.7% шотланд740,5224.7540,0462.91,501,2007.61,792,6228.3 +19.4% уэльс дерек жоқ дерек жоқ84,246 дерек жоқ113,2440.6125,5970.6 +10.9% Барлығы8,250,42952.98,902,89947.09,701,82748.911,244,55253.0% – 55.4%

Британдық жер атаулары

Австралияда британдық қоныс жайлаушылар мен саяхатшылардың көп болуына байланысты Ұлыбританиядағы адамдар мен жерлердің аттарымен аталған көптеген жерлер бар; оған қоса, кейбір жерлер британдық патшалық отбасының құрметіне аталған.

Солтүстік территория

Мемлекеттік астанасы Дарвин қаласы. Шотландиялық теңіз офицері бұл аймақты ағылшын табиғаттанушысы Чарльз Дарвиннің құрметіне "Порт-Дарвин" деп атаған.

Квинсленд штаты

Квинсленд – Штат Виктория патшайымның құрметіне аталған, ол 1859 жылдың 6 маусымында Жаңа Оңтүстік Уэльстен колонияны бөліп тұратын Патент хаттарына қол қойды. Брисбен – шотландтық Томас Брисбеннің есімімен аталады.

Оңтүстік Австралия

1836 жылы негізі салынған Аделаида штатының астанасы, Саксен-Майнинген герцогинясы Аделаида, король IV Уильямның жұбайының құрметіне аталған.

Тасмания

Хобарт – 1804 жылы қаланың негізі қаланған кезде Ұлыбританияның соғыс және колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшысы болған, ағылшын саясаткері Роберт Хобарт, 4-ші Букингемшир графының есімімен аталған қала. Лаунсестон – Англияның Корнуолл аймағындағы Лаунсестон қаласында туған, Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы капитан Филипп Гидли Кингтің құрметіне аталған.

Виктория

Виктория – Квинсленд сияқты, 1851 жылы колония құрылған кезде 14 жылдан бері британ тағында отырған королева Викторияның құрметіне аталған. Мельбурн – королева Викторияның бірінші премьер-министрі, 2-ші виконт Уильям Лэмбтің құрметіне аталған, сондықтан да атын тікелей емес, Англияның Дербишир графтығындағы Мельбурн ауылынан алған.

Батыс Австралия

Перт – Қала Шотландиядағы Перт қаласының атымен аталып, сол кездегі Ұлыбританияның соғыс және колониялар министрі сэр Джордж Мюррейдің ықпалымен берілген. Мюррейдің құрметіне.

Сыртқы аумақтар

Норфолк аралы капитан Джеймс Кук оны Норфолк герцогинясы Мэри Говардтың (шамамен 1712 – 1773 жылдары) құрметіне атаған.