Кіріспе
Католик шіркеуінің барлық кардиналдарының жиынтығы – Кардиналдар алқасы, ресми түрде Қасиетті Кардиналдар алқасы деп аталады. Бұл Католик шіркеуінің барлық кардиналдарының жиынтығы. Қазіргі таңдағы Кардиналдар алқасының құрамында кардинал бар, олардың ішінде жаңа папа сайлау үшін конклавта дауыс беруге құқығы бар. Кардиналдарды папа өмір бойына тағайындайды. Өмір күтілу ұзақтығының өзгеруі алқаның тарихи көлемінің ұлғаюына ықпал етеді. Кардиналдар алқасы ерте орта ғасырларда пайда болғаннан бері, оның мөлшері тарихи түрде папалармен, папа бекіткен экуменикалық кеңестермен және тіпті алқаның өзімен шектелді. 1099 жылдан 1986 жылға дейінгі кезеңдегі кардиналдардың жалпы саны шамамен 2900 болды (құжаттастырылмаған 12 ғасыр кардиналдары мен Батыс айырылысы кезінде антипапалар деп есептелетін понтификтер тағайындаған псевдокардиналдарды және басқа да белгісіздік көздерін ескермегенде), олардың шамамен жартысы 1655 жылдан кейін құрылған.
the current membership of the College of Cardinals
The College of Cardinals, more formally called the Sacred College of Cardinals, is the body of all cardinals of the Catholic Church. there are cardinals, of whom are eligible to vote in a conclave to elect a new pope. Cardinals are appointed by the pope for life. Changes in life expectancy partly account for historical increases in the size of the college. Since the emergence of the College of Cardinals in the Early Middle Ages, the size of the body has historically been limited by popes, ecumenical councils ratified by the pope, and even the college itself. The total number of cardinals from 1099 to 1986 has been about 2,900 (excluding possible undocumented 12th century cardinals and pseudocardinals appointed during the Western Schism by pontiffs now considered to be antipopes, and subject to some other sources of uncertainty), nearly half of whom were created after 1655.
Тарих
Кардинал деген сөз латын тіліндегі cardō сөзінен шыққан, яғни "бүгір" дегенді білдіреді. Кардиналдық лауазым, қазіргі кездегідей, Рим дін қызметкерлерінен алғашқы мыңжылдықта бірте-бірте пайда болды. "Либер понтификалисте кардинал деген термин алғаш рет папа Стефан III-тің өмірбаянында кездеседі, 769 жылы Рим Синодында Рим папасы диакондар мен кардинал діни қызметкерлердің арасынан сайлануы керек деп шешілді". 845 жылы Мео-Париж кеңесі "епископтардан өз қалаларында кардинал атақтарын немесе приходтарды құруды және аудандарды белгілеуді талап етті". Сонымен қатар, папалар Римнің кардинал-рухани қызметкерлеріне Римде рәсімдер, синодтар, кеңестер және т.б. рәсімдер мен делегаттар ретінде қызмет етуге, сондай-ақ дипломатиялық миссиялар мен кеңестерде шетелге қызмет етуге қатысты. Соңғы рөлдерге тағайындалғандарға Legatus a latere (Кардинал-Легат) және Missus Specialis (Ерекше Миссиялар) атақтары берілді. Стефан V (816-17 жж.) понтификаты кезінде колледждің бүгінгі үш класы қалыптаса бастады. Степан барлық кардинал епископтардың Сент-Петр базиликасындағы бас құрбандық үстелінде әр жексенбі сайын кезекпен құлшылық етуін бұйырды. Бірінші болып құрылған топ діни қызметкерлердің, содан кейін діни қызметкерлердің, содан кейін епископтардың тікелей теологтық ұрпақтары болды. XIV ғасырдың аяғында тек итальяндық кардиналдар ғана тағайындалатын болды. 14 - 17 ғасырлар аралығында сол кездегі кардиналдар мен билік басындағы папалар арасында колледж үшін көп күрес болды. Рим папасының билігін арттырудың ең тиімді жолы - кардиналдардың санын көбейту, яғни өздерін тағайындағандарды жоғарылату еді. Билік басындағы кардиналдар бұл әрекеттерді өздерінің ықпалын әлсірету үшін жасады. Базель кеңесі (1431-1437 ж. , кейіннен Феррараға, содан кейін Флоренцияға көшірілді) колледждің көлемін 24 адамға дейін шектеді. 1484 (Папа Иннокентий VIII) және 1513 (Папа Лев X) конклавтарының капитуляциялары бірдей шектеуді қамтыды. 1492 жылы папалық конклавтың капитуляциясы жаңа кардиналдарды тағайындау бойынша кейбір шектеулерді қамтығаны белгілі. Латеранның бесінші кеңесі (1512-1517), кардиналдардың өмірін ұзақ реттеп отырғанына қарамастан, колледждің көлемін қарастырмады. 1517 жылы папа Лев X тағы да отыз бір кардиналдарды қосты, сонда олардың саны алпыс беске жетті, сондықтан кардиналдар алқасында оған көпшілік қолдау білдірді. Пауыл IV олардың санын жетпіске жеткізді. Оның тікелей орынбасары Папа Пий IV (1559-1565) бұл шекті жетпіс алтыға көтерді. Фердинанд I, Киелі Рим императоры 26 адамнан тұратын шегін іздеп, колледждің көлемі мен сапасына қатысты Трент кеңесіне өзінің легаттарына шағым жасаса да, кейбір француз қатысушылары 24 адамнан тұратын шегін жақтады, бұл Кеңестің колледждің көлеміне шектеу қойылмады. және Папа Пауль VI бұл кеңейтуді жалғастырды, ол 1969 жылдың сәуірінде үшінші консисториясында 134 -ге жетті.
Сайлаушылардың ең көп саны
Коллегияның жалпы саны 1971 жылдан бастап 80 жасқа толмаған кардиналдарға ғана конклавта дауыс беруге рұқсат еткен Пауыл VI-ның шешімінен кейін маңыздылығын жоғалтты. 1975 жылы Пауыл 80 жасқа толмаған кардиналдардың максималды саны 120-ға дейін бекітілді. 1976 жылғы келесі консисторияда кардинал сайлаушылардың саны толық 120-ға жетті. Пауылдың барлық ізбасарлары кейде максималды 120 санды асып кетті (тек Папа Иоанн Павел I оның өте қысқа понтификаты кезінде ешқандай консистория өткізбеді). Папа Иоанн Павел II 1996 жылы 120 максималды санды қайталады, бірақ оның коллегияға жасаған тағайындамалары оның тоғыз консисториясының төртеуінде 120-дан астам кардинал сайлаушыларға әкелді, 2001 жылдың ақпан айында және 2003 жылдың қазан айында 135-ке жетті. Папа Бенедикт XVI-ның бес консисториясының үшеуі 120-дан астам кардинал сайлаушыларға әкелді, ең жоғары көрсеткіш 2012 жылы 125 болды. Папа Франциск өзінің тоғыз консисториясының барлығында да лимиттен асып, 2023 жылдың қыркүйегінде 137-ге жетті.
Бұйрықтар
XX ғасырда колледжге енгізілген басқа да өзгерістер белгілі бір тәртіптерге әсер етті. 1917 жылғы Канондық құқық кодексі сол кезден бастап кардинал ретінде тек қана дін қызметкерлері немесе епископтар таңдалуы керек деп шешті, осылайша кейбір кардиналдардың тек алғашқы шаш қыру рәсімінен және кіші дәрежеден өткен немесе диакон және субдиаконның үлкен дәрежесін алып, дін қызметкерлігіне толық оралмаған кезеңі ресми түрде аяқталды. 1961 жылы Папа Иоанн XXIII колледж мүшесінің кез келгенін suburbicarian епархиясына және кардинал-епископ дәрежесіне тағайындау құқығын тек Папаға қалдырды. Бұрын тек ең тәжірибелі кардинал-дін қызметкері және ең тәжірибелі кардинал-диакон ғана бос орын туғанда мұндай тағайындауды (jus optionis) сұрауға құқылы болған. 1962 жылы ол барлық кардиналдардың епископ болуын міндеттеді, осылайша кардинал-диакон дәрежесін епископ емес кардиналдармен байланыстыру тоқтатылды. Ол колледждің епископ емес он екі мүшесін өзі қасиеттілендірді. 1965 жылдың ақпан айында Папа Павел VI шығыс шіркеуінің патриархы кардинал болып тағайындалған жағдайда Римдегі титулдық шіркеуге тағайындалмай, өзінің епархиясын сақтап, кардинал-епископтар қатарына қосылатынын шешті, бұл дәреже бұрын suburbicarian епархияларына тағайындалған алты кардиналға ғана берілген. Ол сондай-ақ, қала маңындағы епископтардың колледждің кез келген мүшесін таңдауға мүмкіндік берудің орнына, олардың арасынан біреуін колледждің деканы және вице-деканы етіп сайлауын міндеттеді.
Басқа да өзгерістер
Папа Франциск 2019 жылдың желтоқсанында декандық қызмет туралы ережелерді өзгертті, соның салдарынан декан енді 5 жыл мерзімге тағайындалады, оның мерзімін Папа жаңаруға болады. Деканның орынбасарына қатысты ешқандай өзгеріс енгізілген жоқ. Мүшелердің отставкаға кетуі немесе қызметтен алынуы сирек кездесетін жағдай. 1791 жыл мен 2018 жыл аралығында колледжден тек бір адам ғана – 1791 жылы Этьен Шарль де Ломени де Бриенне – қызметтен алынды, ал бес адам отставкаға кетті: 1798 жылы Томмазо Античи, 1807 жылы Марино Карафа ди Белеведер, 1838 жылы Карло Одескальчи, 1927 жылы Луи Билот және 2018 жылы Теодор Эдгар Маккаррик.
Тарихи деректер
Орта ғасырлар үшін кардиналдар алқасының мөлшері туралы мәліметтер көбінесе папа сайлауы мен конклавтарға қатысты. Конклав – Рим императорының патшалық кеңесінен алынған термин. Алқа сонымен қатар протоколдық шараларға қатысады, мысалы, қасиеттілікке иелену рәсімінде. Папа қайтыс болған немесе отставкаға кеткен жағдайда, оның орнын басу үшін папалық конклав шақырылады, бірақ бұл жағдайда сайлауға жасы жеткен кардиналдар ғана қатыса алады. 1970 жылы Папа Павел VI бұл жас шегін 80 жас деп белгілеген. Алқаның билігі тек паптық тақ бос тұрған (sede vacante) кезеңде ғана болады, тіпті сонда да оның өкілеттіктері қолданыстағы заңның талаптарымен шектеледі. Бұл заң Universi Dominici gregis (1996) апостолдық конституциясында және Ватикан қаласы мемлекетінің негізгі заңында жазылған. Тарихи тұрғыдан алғанда, кардиналдар – Рим қаласындағы шіркеулерге қызмет ететін дін қызметкерлері болған, олардың басшысы – папа. Алқа Генрих IV алты жасында Германия королі және Киелі Рим императоры болып тағайындалғаннан кейін, 1056 жылы Генрих III-нің күтпеген өлімінен соң айрықша маңызға ие болды. Осыған дейін, Римнің аристократиялық отбасылары Киелі Тақ үшін қатыгез күрес жүргізіп, сыртқы секулярлық биліктер папа тағайындалуына елеулі әсер етіп келді, әсіресе Киелі Рим императоры оны тағайындауға ерекше құқыққа ие болды. Бұл маңызды болды, өйткені Киелі Рим императоры мен Шіркеудің мақсаттары мен көзқарастары әрдайым сәйкес келмеді. Грегориандық реформа деп белгілі реформаға қатысқан дін қызметкерлері жаңа корольдің әлсіздігін пайдаланып, 1059 жылы папа сайлау құқығын Римдегі Шіркеу дін қызметкерлеріне берді. Бұл үлкен билік күресінің бір бөлігі болды, ол Инвеституралық дау-мажарасы деп аталды, себебі Шіркеу мен император епископтарды тағайындауды бақылауға тырысып, осылайша олар тағайындалған жерлер мен үкіметтерге көбірек ықпал етуге ұмтылды. Кардиналдарға папа сайлау құқығын беру ерте орта ғасырлық әлемде билік тепе-теңдігінің маңызды өзгеруін білдірді. 12 ғасырдың басынан бастап кардиналдар алқасы кардинал-епископтар, кардинал-пресвитерлер және кардинал-диякондар жеке топтар ретінде әрекет етуді тоқтатқаннан кейін ресми түрде жинала бастады.
Қызметкерлер
Католик шіркеуінде Кардиналдар коллегиясының деканы және Кардинал вице-деканы коллегияның президенті және вице-президенті болып табылады. Екеуі де кардинал-епископтар (жоғарғы дәрежедегі кардиналдар, соның ішінде субрбикарий епархияларын басқаратын кардиналдар) тарапынан сайланады, бірақ сайлау Папаның бекітуін талап етеді. Әкімшілік міндеттерді басқарудан және тапсырудан басқа, олардың кардиналдарға ешқандай билігі жоқ, олар primus inter pares (теңдер арасында бірінші) ретінде әрекет етеді. Рим Куриясының хатшысы, Киелі Рим шіркеуінің Камерленгосы, Римнің бас викарийі және Венеция мен Лиссабон патриархтары көбінесе кардиналдар болып табылады, аздаған, көбінесе уақытша ерекшеліктер бар. Ватикан қаласы мемлекетінің негізгі заңы бойынша, мемлекеттің заң шығару органы – Ватикан қаласының Пап комиссиясына тағайындалатын адамдар кардинал болуы тиіс.
Папаны сайлау
Папа Павел VI-ның 1970 жылғы "Ingravescentem aetatem" атты мотупропиосының талаптарына сәйкес, конклав ашылғанға дейін 80 жасқа толған кардиналдар папа сайлауында дауыс беруге құқығы болмады. Папа Иоанн Павел II 1996 жылғы 22 ақпандағы "Universi Dominici gregis" құжатымен бұл ережені сәл өзгертті, сондықтан тақ бос қалған күніне дейін 80 жасқа толған кардиналдар дауыс беруге құқылы емес. Дегенмен, кардиналдар 1389 жылы Папа Урбан VI қайтыс болғаннан бері (кардинал емес соңғы папа) Рим епископын өздерінің қатарынан тұрақты түрде сайлап келеді. Конклав ережелері Ватикан қаласының шегінен тыс жерде тұратын немесе әлі епископ емес адам сайланған жағдайда орындалуға тиіс процедураларды белгілейді. Папа Бенедикт XVI отставкаға кеткен кезде 80 жасқа толмаған 117 кардиналдың 115-і 2013 жылғы наурызда өткен конклавқа қатысып, оның орнына Папа Францискті сайлады. Қатыспаған екеуі – Джулиус Рияди Дармаатмаджа (денсаулығына байланысты) және Кит О’Брайен (сексуалдық зәбір көрсету туралы айыптауларға байланысты) болды.