Кіріспе

Ойдан шығарылған кейіпкер

Эзри Дакс (/ɛ//z//r//i// /'/d//æ//k//s/) – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Star Trek: Deep Space Nine»-дың жетінші және соңғы маусымында пайда болатын ойдан шығарылған кейіпкер. Николь де Бур сомдаған рөлінде ол баджорлық «Deep Space Nine» ғарыш станциясында кеңесші болып жұмыс істейді. Кейіпкер трилл түрінің өкілі және «Dax» деп аталатын симбионт пен алыпқарының бірігісінен тұрады. Эзри алдыңғы «Dax» алыпқары Джадзияның (Терри Фаррелл) өлімінен кейін, алтыншы маусымның соңында сериалға енгізілді. Продюсерлер жаңа симбионтты тасымалдаушының әйел болуын қажет деп шешті, осылайша Нана Визитор (Кира Нерис рөлінде) негізгі актер құрамындағы жалғыз әйел мүше болмайды. Кастинг кезінде бастапқы қиындықтар туды, кейіпкердің «қорқынышты» кейіптен бұрынғы тұлғаларымен күресіп, әдеттегі дайындықсыз «Dax» симбионтын қабылдаған кейіпке дейін өзгеруіне әкелді. Де Бурге продюсер Ханс Беймлер аудицияға қатысу үшін видеожазба жіберуді ұсынғанға дейін назар аударылмады, нәтижесінде ол Лос-Анджелесте продюсерлермен кездесіп, кейіннен рөлді алды. Кейіпкер жетінші маусымның бірінші эпизодында, «Құмдағы сурет» атты эпизодта пайда болды. Кейіпкер сериалдың соңғы маусымы бойына пайда болды, соңғы рет «What You Leave Behind» атты финалдық эпизодта көрінді. Оның кейіпкері Джадзияның командада қалдырған орнын толтырды, бірақ бұрынғы қарым-қатынастарды қайта құру және Джадзияның жесірі Ворфпен (Майкл Дорн) арақатынасын жақсарту қажеттігін түсінді. Маусым барысында Эзри командадағы рөліне үдере бастады. Ол «Dax» симбионтынан үйреніп, доктор Джулиан Баширмен (Александр Сиддиг) романтикалық қарым-қатынасқа түседі. Жанкүйерлердің кейіпкерге реакциясы жағымды болды, бірақ «Ezri» орталықтағы бірнеше эпизодтар сынға ұшырады, продюсер Айра Стивен Бехр «Prodigal Daughter» эпизоды үшін де Бурден кешірім сұрады – жазушы Рональд Д. Мур «жарайсыздау» деп сипаттаған эпизод. Кейіпкердің симбионттық табиғатының арқасында, тек алыпқары ғана қайтыс болды, ал «Dax» симбионты тірі қалды, бұл продюсерлерге оны кейін жаңа алыпқарымен қайтадан енгізуге мүмкіндік берді. Жетінші маусымның басталуына дейін продюсерлер «Dax»-ты жаңа алыпқарымен қайтадан таныстыруға тырысты. Олар бірден кейіпкердің әйел болуын қажет деп шешті, әйтпесе Нана Визитор ойнаған Кира Нерис жалғыз әйел басты кейіпкер болар еді. Рөлдің талаптарына сай келетін актрисаны табуда қиындықтар туды; Айра Стивен Бехр: «Біз кастинг процесін бастадық, мен рөлді ойнай алмайтын көптеген адамдарды көрдім. Бұл жарыста ешкім де жоқ еді» деді. Бастапқы кастинг шақыруында «қорқынышты» сапасы бар актриса қажет болды, бірақ лайықты адамды таба алмағаннан кейін, қосымша продюсер Рене Эшеваррия кейіпкердің «Dax»-пен бірігуге дайын болмаған және күтпеген жағдайға байланысты ғана біріккен адам болуын ұсынды. Эшеваррия Бехрге түскі ас кезінде бұл туралы айтты, бірақ ол бастапқыда сенімді емес еді. Олар студияға жеке-жеке оралған кезде, Бехр кейіпкердің жаңа тұжырымдамасына негізделген толық жоспарды жасады. Бехр кейіпкердің шизофрениямен ауыратын сияқты әрекет етуі керектігін айтты, «Біз бұрын бұл идеяны ойнаған жоқпыз, бірақ ол ақылға қонымды болды. Осылай әртүрлі пікірлер мен ойларды есту қандай сезімге бөлейді?» деді, кейін ол сол кезде триллдің не екенін білмейтінін мойындады. Ол кезде де Бур Канадада жұмыс істеген, бірақ АҚШ-та актриса ретінде танымал емес еді. Ол жетінші маусымның ашылу эпизодында, «Құмдағы сурет» эпизодында алғаш рет пайда болды, ол үшін оған жарты күн ғана қажет болды, өйткені ол тек бір сахнада болды. «Мен келдім де бір ғана сөз айттым, мен тіпті Лос-Анджелеске көшіп келген жоқпын, мен тұратын жер таппадым». Де Бур продюсерлердің жетінші маусым бойына Эзриді қатыстырумен жақсы жұмыс істегенін сезінді, бірақ бұл негізгі актер құрамының қалыптасқан мүшелеріне зиян тигізбеді. Алайда, маусымның бір бөлігінде жанкүйерлер «Эзри жүктемесінен» зардап шегеді деп уайымдады.

Өмірбаян

Езри Тиган 2354 жылы дүниеге келді. Ол Трилл планетасының түпкілікті тұрғындарының бірі. Ол "Жұмсақ қыз" эпизодында көрсетілген отбасымен Саппора жүйесінде өсті. 2372 жылы ол Жұлдыздық Флот академиясына медициналық бағдарлама бойынша, психология мамандығын таңдап түсті. Екі жылдан кейін USS Destiny кемесіне көмекші кеңесші болып тағайындалды. Осы сапарда кемеге Дакс симбионтын Deep Space Nine станциясынан Триллге жеткізу міндеті жүктелді, оның иесі Джадзия (Терри Фаррелл) Дукаттың (Марк Алаимо) қолынан қаза тапқаннан кейін. Бірақ Дакс симбионтын жаңа иесіне қосу қажет болды. Ол Джейк Сиско (Сирок Лофтон) және Джозеф Сиско (Брок Питерс)пен бірге Тири планетасына Эмиссардың сферасын іздеуге аттанды. Олар құрылғыны табады; капитан оны ашуға тартынды, бірақ Езридің ынтасымен баджорлық құрт тесігі қалпына келтірілді. Олар бірге Deep Space Nine-ге оралып, Ezri станция экипажымен алғаш рет танысады. Келесі "Afterimage" эпизодында Езри Джадзияның бұрынғы достарының Дакстың оралуына реакциясымен күресуге мәжбүр болады. Джадзияның жесірі Ворф (Майкл Дорн) жағымсыз реакция жасайды, ал Гарак (Эндрю Робинсон) ауыр клаустрофобия белгілерін көрсетуге бастайды. Езри мен Гарак бірлесіп оның мәселесін шешеді, нәтижесінде ол станцияда қала алатынын түсінеді, ал Жұлдыздық Флот оның соңғы оқу кезеңдерін өткізіп, Дакс симбионтының бұрынғы тәжірибесіне сүйене отырып, лейтенант-кіші офицер шеніне көтерілуіне келіседі. "AR 558 қоршауында" Езри өзінің симбионтының бұрынғы тәжірибесіне сүйенуге мәжбүр болады, өйткені ол және Defiant экипажының қалған мүшелері Jem'Hadar-ға қарсы майдан желісінде күреседі. "Жұмсақ қыз" эпизодында Езри Сисконың сұрауымен Майлс О'Брайеннің (Колм Мини) жоғалуын тергеу үшін Саппора жүйесіндегі New Sydney планетасындағы отбасылық үйіне оралады. Ол өзінің отбасы мен олардың пергиум кеніші бизнесі Орион синдикатымен байланысты екенін анықтайды және оның ағасы Норво (Кевин Рахм) О'Брайен іздеген адамды өлтіргенін біледі. Маусымның қалған эпизодтары негізгі ғаламда өтеді, келесі "Өрт алаңы" эпизодында Езри үшінші маусымның "Тепе-теңдік" эпизодында кісі өлтіруші ретінде ашылған Джоран Дакстың (Ли МакКлоски) естеліктерін пайдалануы зерттеледі. Ол осы естеліктерді станциядағы вулкандық серийлі кісі өлтірушінің ізін табу үшін қолданады. Кейін екеуі "Өлім бізді айырмаса дейін" эпизодында тергеуден өтеді, онда ол Ворфқа Джулиан Баширді (Александр Сиддиг) жақсы көретінін айтады. Олар кейіннен Доминионға тапсырылады, өйткені Breen/Dominion альянсы жарияланады. Ворф Вейунды (Джеффри Комбс) өлтіргеннен кейін, олардың өлім жазасы белгіленеді, сол кезде Езри Ворфқа Джадзияның естелігін идеализациялаудың қажеті жоқ екенін түсінуге көмектеседі, ол әйелімен жақындыққа қатысты әртүрлі көзқарастарға ие болғанын қабылдайды. Алайда, Кардассиан одағының басшысы Дамар (Кейси Биггс) жаңа альянстың қандай салдарға әкелуі мүмкін екеніне алаңдайды және Федерация тарапына өтуді қалайды; ол Езри мен Ворфты босатып, Deep Space Nine-ге көмек сұрауға жібереді. Ворф "Желге қарсы" эпизодында Эзримен клингон канцлері Гоуронның (Роберт О'Райли) әрекеттерін талқылайды. Езридің клингон мәдениетінің соңғы құлдырауы туралы прагматикалық көзқарасын естігеннен кейін Ворф канцлермен бетпе-бет кездесіп, оны өлтіреді, генерал Мартокты (Дж.Г.Герцлер) клингондардың жаңа басшысы ретінде тағайындайды, өйткені ол өз халқын абыроймен басқаруға сенетін жалғыз адам. Серияның соңғы эпизоды "Сіз қалдырған нәрсе" Езри мен Башир бір-біріне деген сезімдерін ашады, ал кейіннен Кардассия Прайм құлап, Доминионның берілгенінен кейін олар болашақтарын бірге талқылайды.

Сериядан кейінгі сурет

Pocket Books-тің DS9 қайта іске қосу романдарында Езри Дип Спейс Найнда қалады, бірақ кеңес беруден командалық қызметке ауысады және USS Defiant-тің атқарушы офицері болу үшін лейтенант шеніне көтеріледі. Трилл планетасындағы миссиядан кейін ол және Башир арасындағы роман аяқталады, бірақ жақын достар болып қалуға келіседі. Star Trek: Destiny трилогиясында Дакс, жаңа Vesta класындағы көп мақсатты зерттеуші USS Aventine ғарыш кемесінің екінші офицері болып тағайындалады, содан кейін майдан дауынан капитан және командир болып жоғарылатылады. Ол Боргты толық жеңуде шешуші рөл атқарады. Star Trek: Typhon Pact және Star Trek: The Fall серияларында Дакс Aventine кемесінің капитаны ретінде қызметін жалғастырады. Star Trek: The Next Generation романындағы Takedown шығармасында, жаңадан адмирал болған Уильям Райкер капитан Дакспен бірге Aventine кемесіне орналасады, ал кеме Энтерпрайзпен қудаланады, себебі ол Федерация нысаналарына шабуыл жасап, бірнеше тәртіпсіз кемелерді басқарады. Кейіннен Райкердің бір ғарыштан келген жаратылыспен миы жуылғаны және Aventine-ді олардың жоспарларын күткеннен жылдам орындалатын тапсырмалар арқылы бұзудың құралы ретінде таңдағаны анықталады. Езри "Жұлдыздар жолы: Кода" трилогиясының бірінші бөлігінде қаза табады, себебі уақыттың бұзылуы бүкіл көп қабатты әлемнің тұрақсыздығына әкеледі, нәтижесінде Энтерпрайз романдық әлемнің оқиғаларын жойып, бастапқы шындықты сақтауға мәжбүр болады (бұл "Жұлдыздар жолы: Пикард" және басқа да байланысты шоуларда көрсетілгендей).

Қабылдау және түсініктемелер

Жанкүйерлердің кейіпкерге деген жалпы реакциясы оң болды және жанкүйерлер де Бурдың ойынын бағалады. Бір жағымсыз мәселе – Езриге арналған эпизодтардың санының азаюы, бұл басқа кейіпкерлердің сюжеттік желілерін аяқтауға арналған эпизодтардың санын қысқартты. Де Боер продюсерлік топтың оған арнап көпшіліктен келген хаттарды жинап қойғанын білмеді және ол маусымның үштен екі бөлігінен кейін ғана оларға қол жеткізе алды. TV Guide журналы Езриді «Элли МакТрилл» деп атады, бұл «Элли МакБил» телесериалының басты кейіпкеріне сілтеме еді, де Боер бұл атауды мақтау ретінде қабылдады. Езридің Баширмен және Ворфпен арақатынасы Джадзияның бұрынғы қарым-қатынастарының жалғасы ретінде қарастырылды, нәтижесінде Den of Geek сайты оны 5 «ұлы теледидарлық махаббат үшбұрышының» бірі деп тізімдеді. Алайда, Езри мен Ворф/Баширді қатыстырған бұл романтикалық сюжет желісі DVD Talk сайтының жетінші маусымның DVD нұсқасына жасаған шолуында «мыл операсы» сияқты деп сынға алынды. Сын кейіпкердің кейбір аспектілеріне, сондай-ақ кейіпкердің енгізілуіне бағытталды. Джим Джонсон Смит «Американдық ғылыми-фантастикалық теледидар» бағдарламасында «Өлім бізді айырғанша» атты эпизодта Езри мен Ворфтың Бриндің қолына түсіп қалғандарына қарағанда романтикалық қарым-қатынасына көбірек назар аударғанын мысалға келтірді. Flickering Myth сайты Езриді «жақсы ойланбаған идея, ешқашан сәтті болмаған және DS9 жанкүйерлерін ашуландырған, өйткені олардың сүйікті кейіпкері (Джадзия Дакс) енді жоқ» деп сипаттады. DVD Talk сайтындағы шолуда былай делінген: «DS9-дың үлкен актерлік құрамы болғандықтан, Джадзияның орнын толтырмастан да жақсы жұмыс істей алатын еді. Бірақ оның орнына біз DS9-дың ең қызықсыз және ең жағымсыз кейіпкеріне айналған «Дакстың орнына қойылған» кейіпкерді аламыз». Экипаж оны «Аудра үйге оралады» деп атады, бұл 1960 жылдардағы «The Big Valley» батырлық телешоуына сілтеме.

Айналысты нұсқасы

"Императордың жаңа плащы" эпизодында көрінген Езридің айна нұсқасы Дакс симбионтына біріктірілмеген, сонымен қатар ол жалдамалы сарбаз және лесбиян болған. Бұрын Star Trek гомосексуализмге қатысты мәселелерді көтергенде, жанкүйерлер наразылық білдірген. Мұндай жағдай "Жұлдыздар жолы: Келесі ұрпақ" сериалының бесінші маусымындағы "Шетте қалғандар" эпизодында орын алған, онда командир Уильям Райкер (Джонатан Фрейкс) әдетте жыныс белгісі жоқ және қоғамы жынысқа қатысты идентификацияны ауытқушылық деп санайтын бір ғарыш халқының әйел өкілімен романтикалық қарым-қатынасқа түскен. "Қайта қосылған" эпизодында Джадзия Дакс өзімен бір жынысты адамды сүйіскенде де сынға ұшыраған. Бірақ, әлемдегі өзгерістер, мысалы, бір жынысты жұптарға көбірек қабылдау және телеарналарда гомосексуалды кейіпкерлердің көбеюі, Езридің лесбияндық нұсқасына бұрынғы эпизодтарға қарағанда аз қарсылық болды.