Кіріспе

Британдық мемлекет қайраткері және дипломат, 20 және 21 ғасырлардың Лорд әділеті

Гранвилл Джордж Левесон Гоуэр, 2-ші граф Гранвилл (11 мамыр 1815 – 31 наурыз 1891), 1846 жылға дейін Левесон лорды деп аталған, Левесон Гоуэр әулетінен шыққан британдық либерал мемлекет қайраткері және дипломат болды. Ол Сыртқы істер министрі қызметін атқарғанымен ең көп есте қалады. Оның сыртқы саясаты Ұлыбританияны еуропалық соғыстардан сақтап, Америка Азамат соғысы кезіндегі шиеленістен кейін Америка Құрама Штаттарымен қарым-қатынасты жақсартты.

Өмірбаян және білім

Левесон Гоуэр Лондонда Гранвилл Левесон Гоуэрдің, 1-ші граф Гранвилл мен Леди Харриет Кавендиштің, леди Джорджиана Спенсер мен Девонширдің 5-ші герцогы Уильям Кавендиштің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Гранвилл Левесон Гоуэрдің, Стаффордтың 1-ші маркизі мен оның үшінші әйелінің ұлы еді; ал оның екінші әйелінен (Бриджвотердің 1-ші герцогының қызынан) туған үлкен ұлы Стаффордтың 2-ші маркизі болды. Сонымен қатар, 18-ші Сазерленд графының қызы және мұрагерімен (өз құқығымен Сазерленд графинесі) некелесуі Гауэр мен Стаффорд титулдарының 1833 жылы құрылған Сазерленд герцогтерінде бірігуіне әкелді, олар осы әулеттің ең көне тармағын білдіреді. Ол Итон және Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде білім алды.

Саяси мансап

Левесон Гоуэр әкесімен бірге қысқа мерзімге Парижге барып, 1836 жылы Морпеттен виг партиясынан Парламент депутаты болып сайланды. 1840-1 жылдары Лорд Мельбурн үкіметінде Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары қызметін атқарды. 1841 жылдан әкесі 1846 жылы қайтыс болғанға дейін Личфилдтен депутат болып сайланды. Лордтар палатасында ол еркін сауданы қолдаушы ретінде көзге түсті, ал 1846 жылы Лорд Джон Рассел үкімет құрғанда оны Баххундтардың басшысы етіп тағайындады. 1848 жылы Сауда кеңесінің вице-президенті болды және 1851 жылғы Ұлы көрмені ұйымдастыруға белсенді қатысты. 1851 жылдың соңы мен 1852 жылдың басында екі айға жуық Палмерстонның орнына Сыртқы істер министрі болды, бірақ 1852 жылы Рассел жеңіліске ұшырады. 1852 жылдың соңында Лорд Абердин коалициялық үкімет құрғанда Гранвилл Кеңестің Лорд-президенті, кейін 1854 жылы Ланкастер герцогдығының канцлері болды. 1855 жылы Лорд Палмерстон үкіметінде ол қайтадан Кеңес президенті болды. Білім саласына деген қызығушылығы (осы лауазыммен байланысты мәселе) оны 1856 жылы Лондон университетінің канцлері болып сайлауға алып келді, ол осы қызметті отыз бес жыл бойы атқарды; сонымен қатар ол әйелдерді қабылдау және қазіргі заманғы тілдерді оқыту қозғалысының белсенді жақтаушысы болды. 1855 жылдан бастап Лорд Гранвилл Жоғарғы палатадағы либералдарды басқарды, үкіметте де, 1858 жылы Палмерстон отставкаға кеткеннен кейін оппозицияда да. 1856 жылы ол Ресей императоры Александр II-нің Мәскеудегі тәж кию рәсіміне британдық миссияның басшысы болды. 1859 жылдың маусым айында Виктория патшайымы оған министрлік құруды ұсынды, бірақ ол одан бас тартты, содан кейін Палмерстон қайтадан премьер-министр болды, Рассел Сыртқы істер министрі, ал Гранвилл тағы да Кеңес президенті болды. 1865 жылы Палмерстон қайтыс болғаннан кейін, Лорд Рассел (қазір лорд) премьер-министр болып, Лордтар палатасының басшылығын қабылдады. Гранвилл, қазір либералдық партияның белгілі көшбасшысы, Синк Порттарының лорд-қақпашысы болып тағайындалды. Ол 1864 жылы Кембридж университетінен құрметті диплом алды.

Әскери мансап

Ол штаттағы Стаффордшир атты әскерінде қызмет етті, 1848 жылдың 12 желтоқсанында майор болып кірісті, ал 1854 жылдың 3 шілдесінде подполковник болып жоғарылатылды. Ол 1860 жылдардың басына дейін полкте қызметін жалғастырды. Лорд-Уорден ретінде ол 1866 жылдың 23 сәуірінде 1-ші Синке Портс артиллериялық еріктілерінің құрметті полковнигі болып тағайындалды.

Өнеркәсіптік мансап

Лорд Гранвилл Стoк-он-Трентте көмір және темір кен орындарына ие болды және Shelton Iron & Steel Co компаниясының басты акционері еді. 1873 жылы компания 8 домна пеші және 97 гартов пешімен жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Lilleshall компаниясының акцияларын да ұстады.

Сыртқы саясат

Америка Азамат соғысы кезінде Гранвилл, Палмерстон кабинетінің көпшілігі сияқты, араласпау саясатын ұстанды. 1862 жылдың қыркүйегіндегі оның араласуға қарсы меморандумы премьер-министр Палмерстонның назарын аударды. Бұл құжат Палмерстонның араласудан бас тартуына және Британияның Солтүстікпен қарым-қатынасының, шиеленіске қарамастан, соғыстың соңына дейін негізінен тұрақты болып қалуына ықпал етті. 1866-1868 жылдары оппозицияда болса, 1868 жылдың желтоқсанында Гладстонның бірінші үкіметінде Отарлар жөніндегі хатшы болып тағайындалды. Оның саяси шеберлігі Ирландия шіркеуі мен жер реформаларына қатысты заңдарды Лордтар палатасынан өткізуде үкіметке зор көмек берді. 1870 жылдың 27 маусымында Лорд Кларендонның қайтысынан кейін ол Сыртқы істер министрі болды. Еуропада соғыс қаупі туған кезде Гранвилл америкалық дауларды бейбіт жолмен шешу үшін алдын ала келіссөздер жүргізуге және АҚШ-қа британдық жоғары комиссарын жіберіп, Вашингтондағы американдық комиссиямен бірге англо-американдық қатынастар тарихындағы ең маңызды келісімге қол жеткізуге жұмыстанды. Лорд Гранвиллдің есімі ең алдымен Сыртқы істер министрі ретіндегі қызметімен (1870-1874 және 1880-1885) байланысты. Оның сабырлылық, бейбітшілік және одақтар құрмау принципіне негізделген Гладстондық сыртқы саясаты Британияны еуропалық соғыстардан сақтап қалды. Ол АҚШ-пен қарым-қатынасты жақсартты және 1872 жылы халықаралық арбитраж арқылы британдық-американдық балық шаруашылығы және Азамат соғысы кезіндегі дауларды, соның ішінде Британияда салынған конфедераттық крейсерлерге (мысалы, "Алабама") қатысты мәселелерді шешуге инновациялық көзқарас ұсынды. Мысалы, 1846 жылғы Орегон келісімінде екіұшты қалдырылған Пьюгет саундтағы Сан-Хуан аралының су шекарасы туралы ұзақ жылдар бойына шешілмей келген дау 1872 жылы неміс императорының төрелігімен шешілді. Британия мен Америка арасындағы қарым-қатынасты дауларды бейбіт жолмен шешудің үлгісі ретінде әлемге таныту арқылы Гранвилл халықаралық қатынастардағы жаңа үлгіні қалыптастыруға септігін тигізді. 1870 жылғы Франко-прусс соғысы Лорд Гранвиллдің Лордтар палатасында (1870 жылдың 11 шілдесі) тұрақты хатшы (Эдмунд Хаммонд) пікірін келтіргеннен кейін бірнеше күн өткен соң басталды. Ресей бұл жағдайды пайдаланып, Париж шартының Қара теңізге қатысты тармақтарын жоққа шығарды, бірақ Лорд Гранвиллтің наразылығы тиімсіз болды. 1871 жылы ол мен Шувалов арасында Азиялық Ресей мен Ауғанстан арасындағы бейтарап аймақ туралы келісімге қол қойылды. Бірақ 1873 жылы Ресей бейтарап аймақтағы Хива хандығын басып алды, және Лорд Гранвилл бұл агрессияны қабылдауға мәжбүр болды ("Ұлы ойын" деп те қараңыз). Консерваторлардың 1874 жылы билікке келуімен ол келесі алты жыл бойы Дизраэлидің "әрекетке толы" сыртқы саясатын сынап, өзінің икемді әдістерін қорғады. 1880 жылы ол Сыртқы істер министрлігіне қайта оралды, бірақ неміс саясатында антибритандық көзқарас күшейгенін байқады, оған либералды көшбасшылардың уақытша шараларымен күресу мүмкін емес еді. Лорд Гранвилл 1883-1884 жылдардағы Ангра-Пекена мәселесінің маңыздылығын уақтылы түсінбеді және Бисмаркқа мойынсынуға мәжбүр болды. Соңында, Гладстон Ирландия үшін өз билігін кеңейтуді қолға алғанда, жаңа идеяларға бейім болған Лорд Гранвилл өзінің басшысына (1886) адалдығын сақтап, сыртқы істер министрлігіне Розбери тағайындалғанда оған жол берді. Либералдылар Лорд Гранвиллдің осы лауазымда отыруынан елде қолдауын жоғалтқанын түсінді. Ол алты ай бойы Отарлар жөніндегі кеңседе жұмыс істеді және 1886 жылдың шілдесінде қоғамдық қызметтен зейнеткерлікке шықты.

Өлім

Гранвилл 1891 жылдың 31 наурызында Лондонда қайтыс болды, ал оның үлкен ұлы оның титулдарына иегер болды және 3-ші граф атанды. Ол Стаффордшир графтығындағы Стоун қаласындағы Сент-Майкл және Сент-Вулфад шіркеуінің қорымдағы отбасылық мазарда жерленді.