Рэндлф Черчилль: Британ саяхатшысының өмірі мен қызметі
Lord Randolph Churchill
Лорд Рэндолф Черчилль (1849-1895): британдық саяхатшы, «тори демократиясы» терминін енгізген, консервативтік партияны құруға қатысқан, Үндістан хатшысы және Қаржы министрі болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саясаткер (1849–1895)
British politician (1849–1895)
Лорд Рэндольф Генри Спенсер Черчилль (13 ақпан 1849 – 24 қаңтар 1895) – британдық аристократ және саясаткер. Черчилль торилік радикал болды және «торилік демократия» терминін қалыптастырды. Ол Консервативтік партияның Ұлттық одағының құрылысына қатысты. Ол Үндістанның мемлекеттік хатшысы, содан кейін Қаржы министрі болды. Қаржы министрі ретінде ол саяси спектрдің барлық бөліктерінен мақтау мен сынға ілікті. Сыншылардың кейбіреулері оның өз партиясынан, тіпті достарынан шықты. Ақырында, ол қарулы күштерге жұмсалатын қаражат мәселесіндегі өз позициясын бекіту үшін Қаржы министрі лауазымынан тактикалық түрде кетуге батылды. Бірақ премьер-министр лорд Солсбери оның отставкасын қабылдап, оның орнына басқа адамды тағайындады. Бұл Черчилльтің мансабының «көтерілісінің бастауы» болды. Оның үлкен ұлы – Уинстон Черчилль, ол 1906 жылы оның өмірбаянын жазды.
Lord Randolph Henry Spencer Churchill (13 February 1849 – 24 January 1895) was a British aristocrat and politician. Churchill was a Tory radical and coined the term 'Tory democracy'. He participated in the creation of the National Union of the Conservative Party. He became Secretary of State for India, and later was Chancellor of the Exchequer. As Chancellor, he attracted both admiration and criticism across the political spectrum. Some critics were from his own party, including some of his friends. Eventually, he risked a tactical resignation as Chancellor to try to secure his position on armed forces expenditure, but the Prime Minister, Lord Salisbury, accepted his resignation and replaced him. This was the "beginning of the end" of Churchill's career. His elder son was Winston Churchill, who wrote a biography of him in 1906.
Ерте өмір
3 Уилтон Террасасында, Белгравияда, Лондонда туған Рэндольф Спенсер – Джон Спенсер Черчилльдің, Бландфорд маркизі мен оның әйелі, Бландфорд маркизасының (туған аты Леди Фрэнсис Вэйн) үшінші ұлы болды. Джонның әкесі 1857 жылы қайтыс болғаннан кейін, олар Марлбороның (7-ші) герцогы және герцогинясы атағын алды. Маркиздің кіші ұлы болғандықтан, Рэндольфқа Лорд Рэндольф Черчилль деген құрметті атақ берілді; қарапайым азамат ретінде ол Халықтар палатасында отыруға құқылы болды. Черчилль Тейбордың Чеймдегі дайындық мектебінде оқыды, содан кейін 1863 жылдан бастап Итон колледжіне түсті, онда 1865 жылға дейін білім алды. Рэндольф жиі мас болу, академиялық киімде темекі тарту және Рэндольф қонақ үйінің терезелерін сындыру сияқты тәртіпсіздіктері үшін университет басшылығымен келіспеушіліктерге түсті. Оның шалқасынан мінез-құлқы жұқпалы болды, достары мен құрдастарына әсер етті; ол «enfant terrible» ретінде танымал болды. Ол аң аулауды ұнатты, сонымен қатар білімді тарихшы да болды. 1870 жылы құқықтану және заманауи тарихтан екінші дәрежелі диплом алды. Ол Дисраэлидің ерте достасы және жақтасы болғанына ешқашан өкінген емес. Алайда, оның мінез-құлқы кейіннен салқын, оқшауланған және тәртіпті Солсберимен қарым-қатынастарында шиеленіс тудырды. 1871 жылы Черчилль мен оның ағасы Джордж, кейіннен оның ұлы Уинстон сияқты, масондыққа қабылданды. 1874 жылғы жалпы сайлауда Черчилль Мертон колледжінің мүшесі Джордж Бродрикті жеңіп, отбасылық резиденциясы Бленхайм сарайына жақын Вудсток округінен консерватор депутаты ретінде Парламентке сайланды. Оның алғашқы сессияда сөйлеген алғашқы сөзі Уильям Харкорт пен Бенджамин Дизраэлиден мақтау алды, олар Черчилльдің «энергиясы мен табиғи сөйлеу шеберлігі» туралы патшайымға хат жазды.
Born at 3 Wilton Terrace, Belgravia, London, Randolph Spencer was the third son of John Spencer Churchill, Marquess of Blandford and his wife the Marchioness of Blandford (née Lady Frances Vane) who became the (7th) Duke of Marlborough and the Duchess of Marlborough upon the death of John's father in 1857. As the younger son of a Marquess, Randolph had a courtesy title as Lord Randolph Churchill; as a commoner, he could sit in the House of Commons. Churchill attended Tabor's Preparatory School, Cheam, then from 1863 Eton College, where he remained until 1865. Randolph was frequently in trouble with the university authorities for drunkenness, smoking in academic dress, and smashing windows at the Randolph Hotel. His rowdy behaviour was infectious, rubbing off on friends and contemporaries; he gained a reputation as an enfant terrible. He had a liking for hunting, but was also a well read historian. He took a second in jurisprudence and modern history in 1870. He never regretted being an early friend and admirer of the Disraelis. His behaviour was, however, the later cause of dissension in his relations with a colder, more aloof, disciplinarian Salisbury. In 1871 Churchill and his elder brother George were initiated into the rites of Freemasonry, as later his son Winston would be. At the general election of 1874 Churchill was elected to Parliament as Conservative member for Woodstock, near the family seat of Blenheim Palace, defeating George Brodrick, a Fellow of Merton. His maiden speech, delivered in his first session, prompted compliments from William Harcourt and Benjamin Disraeli, who wrote to the Queen of Churchill's "energy and natural flow".
"Төртінші топ"
1878 жылға дейін ол тәуелсіз консерватизмнің жақтаушысы ретінде көпшілік назарына ілікпеді. Ол сер Стаффорд Норткотт, Р. А. Кросс және "ескі топтың" басқа да көрнекті мүшелеріне қатысты бірқатар күшті шабуылдар жасады. Жергілікті басқару жөніндегі кеңестің төрағасы Джордж Склейтер Бут (кейіннен 1-ші Барон Бейсинг) нақты нысанаға алынды, ал министрдің округтік басқару туралы заң жобасы "торилік қағидаларға жасалған ең үлкен намыс" және "саяси адалдықтың ең жоғары бұзушылығы" деп қатты сыналып, айыпталды. Лорд Рэндольфтің ұстанымы мен оның өсек айтудың шешендігі, 1874 жылғы парламент таратылғанға дейін оны парламенттік маңызды тұлғаға айналдырды, бірақ оның жоғары перделі, гистериялық күлкісіне байланысты ол әлі толыққанды қабылданып, бағаланбады. 1880 жылғы жаңа парламентте ол тез арада көзге түсетін рөл атқара бастады. Генри Драммонд Вольф, Джон Горст және кейде Артур Балфурмен бірге ол либералдық әкімшіліктің батыл қарсыласы және консерваторлардың алдыңғы қатарын аяусыз сынаушы ретінде танылды. "Төртінші партия", деп оны лақап атады, бастапқыда үкіметке көп зиян тигізбеді, бірақ оппозицияны ұйқысынан оятты; Черчилль Нортгемптон округінен сайланған Чарльз Брэдлоуға қарсылық көрсету арқылы консерваторларды қоздырды, өйткені ол ашық түрде атеист немесе агностик болғандықтан, парламенттік антты тек наразылық білдіре отырып ғана қабылдауға дайын еді. Төменгі палатадағы консерваторлардың жетекшісі Стаффорд Норткотт төртінші партияның белсенділігіне байланысты осы қиын мәселеде қатаң ұстаным қабылдауға мәжбүр болды. Брэдлоудың мандатына қатысты дау Лорд Рэндольф Черчилльдің парламенттік чемпион екенін көрсетті, ол өзінің батылдығына тактикалық шеберлік пен ептілікті қосты. Ол 1880–85 жылдардағы парламентте Уильям Эварт Гладстонды және консерваторлардың алдыңғы қатарын нысанаға алып, олардың кейбір мүшелерін, әсіресе сэр Ричард Кросс пен Уильям Генри Смитті, әскери шығындарды қысқарту туралы ұсыныстарға қарсы шыққанда шабуылға ұшыратты. Бұл оның отставкаға кетуіне себеп болды, өйткені Солсбери кабинеттегі канцлерін қолдамады. Олар тори дәстүріне қайшы келетін 'үнемдеу' саясатын қолдамады, бұл Рэндольфтің кабинет отырыстарын жек көруіне әкелді. Египет дағдарысының басынан бастап Лорд Рэндольф үкіметтің қабылдаған барлық қадамдарына қарсы болды. Ол Ураби пашаның көтерілісін басуды қателік деп, ал хадифтің билігін қалпына келтіруді қылмыс деп мәлімдеді. Ол Гладстонды Африкада қан төгілген "Мидлотияның Молохы" деп атады. Ол әкімшіліктің ішкі саясатына да бірдей қатаң сын айтты, әсіресе Килменхэм келісімі мен Гладстондықтар мен Парнеллиттер арасындағы жақындасуды сынады.
It was not until 1878 that he came to public notice as the exponent of independent Conservatism. He made a series of furious attacks on Sir Stafford Northcote, R. A. Cross, and other prominent members of the "old gang". George Sclater Booth (afterwards 1st Baron Basing), President of the Local Government Board, was a specific target, and the minister's County Government Bill was fiercely denounced as the "crowning dishonour to Tory principles", and the "supreme violation of political honesty". Lord Randolph's attitude, and the vituperative fluency of his invective, made him a parliamentary figure of some importance before the dissolution of the 1874 parliament, though he was not yet taken quite seriously, owing to his high pitched hysterical laugh. In the new parliament of 1880 he speedily began to play a more notable role. Along with Henry Drummond Wolff, John Gorst and occasionally Arthur Balfour, he made himself known as the audacious opponent of the Liberal administration and the unsparing critic of the Conservative front bench. The "fourth party", as it was nicknamed, at first did little damage to the government, but awakened the opposition from its apathy; Churchill roused the Conservatives by leading resistance to Charles Bradlaugh, the member for Northampton, who as an avowed atheist or agnostic, was prepared to take the parliamentary oath only under protest. Stafford Northcote, the Conservative leader in the Lower House, was forced to take a strong line on this difficult question by the energy of the fourth party. The controversy over Bradlaugh's seat showed that Lord Randolph Churchill was a parliamentary champion who added to his audacity much tactical skill and shrewdness. He continued to play a conspicuous part throughout the parliament of 1880–85, targeting William Ewart Gladstone as well as the Conservative front bench, some of whose members, particularly Sir Richard Cross and William Henry Smith, he singled out for attack when they opposed the reduced Army estimates. This would be the ostensible cause for his resignation because Salisbury failed to support his Chancellor in cabinet. They opposed his unionist politics of 'economising' by Tory tradition, making Randolph grow to hate cabinet meetings. From the beginning of the Egyptian imbroglio Lord Randolph was emphatically opposed to almost every step taken by the government. He declared that the suppression of Urabi Pasha's rebellion was an error, and the restoration of the khedive's authority a crime. He called Gladstone the "Moloch of Midlothian", for whom torrents of blood had been shed in Africa. He was equally severe on the domestic policy of the administration, and was particularly bitter in his criticism of the Kilmainham Treaty and the rapprochement between the Gladstonians and the Parnellites.
Тори демократиясы
1885 жылға қарай ол "Тори демократиясы" деп белгілі болған прогрессивті консерватизм саясатын қалыптастырды. Консерваторлардың халықтық реформаларды қарсы алудың орнына қабылдауы керек екенін, либералдардың халықтың қорғаушысы ретінде танылуына күшпен қарсы тұруы керек екенін ол жариялады. Оның көзқарастары 1884 жылғы Гладстонның Халықты өкілдік ету туралы заңына ресми консервативті лидерлер тарапынан көбінесе қабылдалды. Лорд Рэндольф оппозиция заң жобасының принципін қабылдауы керектігін, ал қарсылықтың бағыты үкіметтің қайта бөлу жоспарымен біріктіруден бас тартуына шолушы болуы керек екенін талап етті. Оның осы мәселелер бойынша өткен пікірсайыстардағы көрнекті, көбінесе салмақты және сәтті рөлі, консерваторлардың сайлау округтеріндегі қатардағы өкілдеріне оның ықпалын одан әрі арттырды. Сонымен қатар, ол демократиялық торизмді насилдауды бірнеше платформалық науқандар арқылы белсенді түрде жүргізді. 1883 және 1884 жылдары ол радикалды бекініс саналатын Бірмингем қаласына сапар шекті, ал соңғы жылы Астон маңындағы консерваторлардың бағында болды, онда оның қарсыластары оған күрделі тәртіпсіздік ұйымдастыру арқылы құрмет көрсетті. Ол 1880 жылдан бері айтарлықтай тәртіпсіздікке ұшыраған партия ұйымына үнемі назар аударды және өзінің "төртінші партия" әріптестерінің бірінен шабыт алған "Примроуз лигасының" белсенді жақтаушысы болды.
By 1885 he had formulated the policy of progressive Conservatism which was known as "Tory Democracy". He declared that the Conservatives ought to adopt, rather than oppose, popular reforms, and to challenge the claims of the Liberals to pose as champions of the masses. His views were largely accepted by the official Conservative leaders in the treatment of the Gladstonian Representation of the People Act 1884. Lord Randolph insisted that the principle of the bill should be accepted by the opposition, and that resistance should be focused on the refusal of the government to combine with it a scheme of redistribution. The prominent, and on the whole judicious and successful, part he played in the debates on these questions, still further increased his influence with the rank and file of the Conservatives in the constituencies. At the same time he was actively spreading his gospel of democratic Toryism in a series of platform campaigns. In 1883 and 1884 he went to the radical stronghold of Birmingham, and in the latter year took part in a Conservative garden party at Aston Manor, at which his opponents paid him the compliment of raising a serious riot. He gave constant attention to the party organisation, which had fallen into considerable disorder after 1880, and was an active promoter of the Primrose League, which owed its origin to the inspiration of one of his own “fourth party” colleagues.
Орталық кеңсе және Ұлттық одақ
1884 жылы прогрессивті торизм жеңіске жетті. Ұлттық консервативтік қауымдастықтар одағының конференциясында Лорд Рэндольф парламенттік жетекшілердің қарсылығына қарамастан төрағалыққа ұсынылды. Лорд Рэндольфтың өз еркімен отставкаға кетуі арқасында жарылыс болдырмалды, ол осыны жасау үшін бар күшін салды; бірақ осы оқиға оның тори қатарындағы жетекші орынға лайықты екенін растады. Ол қалаларда тори демократиясын құрды, қалалық орта таптың партиядағы рөлін күшейтіп, сонымен бірге жұмысшы табының өкілдерін де қосты. Партия басшылығына талпынуы сәтсіз аяқталғанымен, бұл Ұлттық одақтың партия ұйымын бақылауға жасаған әрекетінің бір бөлігі болды. Ол бастапқыда тори лордтары тарапынан жұмысшылардың дауыстарын тарту, тіркеу, үміткерлерді іріктеу және сайлау науқандарын жүргізу мақсатында құрылған болатын; қауымдастықтар провинциялық одақтармен байланысты болды. Лорд Рэндольф бұл жобаның бастамашысы болмаса да, оның 1884 жылғы науқаны жетекшілерді өз жоспарларын жетілдіруге ынталандырды. 1832 жылдан бері алғаш рет консерваторлар 1885 жылдың қараша айында ағылшын округтерінің көпшілігінде жеңіске жетті. Бұл 1885 жылы либералдық үкімет құлауына дейін болған оқиғалардағы оның белсенді рөлімен нығайтылды; Хью Чайлдерстің бюджеттік шешімдері консерваторлар тарапынан, Парнеллиттердің шамамен жартысының көмегімен жеңіліске ұшырағанда, Лорд Рэндольф Черчилльдің жақтастары оны «жеңістің ұйымдастырушысы» деп мойындады.
In 1884 progressive Toryism won. At the conference of the National Union of Conservative Associations, Lord Randolph was nominated chairman, despite the opposition of the parliamentary leaders. A split was averted by Lord Randolph's voluntary resignation which he had done his best to engineer; but the episode had confirmed his title to a leading place in the Tory ranks. He built up Tory Democracy in the towns reinforcing the urban middle classes' part in the party, while simultaneously including a working class element. His unsuccessful bid for the party leadership was inextricably part of the National Union's attempt to control the party organization. It had originally been founded by Tory peers to organize propaganda to attract working men's votes, registration, choose candidates, conduct elections; associations were linked to provincial unions. Lord Randolph was not the originator but his campaign of 1884 encouraged the leadership to improve on their designs. For the first time since 1832 the Conservatives won in the majority of English boroughs in November 1885. It was strengthened by the prominent part he played in the events immediately preceding the fall of the Liberal government in 1885; and when Hugh Childers's budget resolutions were defeated by the Conservatives, aided by about half the Parnellites, Lord Randolph Churchill's admirers were justified in proclaiming him to have been the "organiser of victory".
Үндістанның мемлекеттік хатшысы
Лорд Солсберидің 1885 жылғы "уақытша" кабинетінде Черчилль 1885 жылғы 24 маусымда Үндістан мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды, қызметке кірісті. Ол Сэр Стаффорд Норткотты, консерваторлардың жетекшісі болғанына қарамастан, парламенттен шығаруды талап етті. Солсбери бұған келісім берді, ал Норткотт лордтар палатасына Иддлсли графы ретінде өтті. Үндістанға қатысты прогрессивті көзқарастарымен танылғанмен, тарихшы және биограф Р.Ф. Фостердің сөзімен айтқанда, Черчилльдің қызметі "дәстүрлі түрде реакциялық" болды, және оның көптеген саясаты Үндістанды дамыту емес, пайдалануға бағытталған. Ол британдық импортты, үнді тауарларынан артық көретін сауда саясатын ынтамен қолдады; теміржолдар, жолдар және суару жүйелері сияқты халыққа қажетті жұмыстар есебінен Үндістан армиясына жұмсалатын қаражатты арттырды (оның хатшылығы кезінде бәрі күрт қысқартылды); және болашақта аштықпен күресуге арналған қаражатты өзінің бюджетін теңгерлеуге жұмсады. Оның үнді халқына деген көзқарасы да либералды болмады. Ол үндістердің мемлекеттік қызметте және армиядағы өкілдігін арттыратын реформаларға рұқсат бермеді, ал Бірмингемде сөйлеген сөзінде Н.Г. Чандаваркар басқаратын үш үнді саясаткерінің Ұлыбританияға сапарлаған делегациясын "үш бенгалдық бабу" деп атады. Алайда, Черчилльдің Үндістан кеңсесіндегі ең танымал әрекеті – үшінші ағылшын-бирма соғысында Бирманы басып алу және аннексиялаудағы рөлі болды. Британдық коммерциялық (әсіресе мақта) және әскери мүдделерді қолдап, алдағы жалпы сайлауда консерваторлардың үмітін арттыруды көздеген Черчилль 1885 жылғы қарашада вице-король лорд Дафферинге Верхняя Бирманы басып алуға бұйрық берді. Одан кейін Черчилль бирмалық патшалықты қосып алды, оны 1886 жылғы Жаңа жыл күні Виктория патшайымына "жаңа жылдық сыйлық" ретінде Үндістанның жаңа провинциясы ретінде ұсынды. Соғыс өзі ғана емес, ашық империализмнің бір бөлігі деп есептеледі, сонымен қатар, жалғасқан партизандық соғыс 1880-ші жылдардың соңына дейін жалғасты, және үнді салық төлеушілеріне Черчилльдің бастапқы қаржылық есебінен он есе қымбатқа түсті. 1885 жылғы күзгі сайлауда ол Джон Брайтке қарсы Бірмингем Орталық округінен сайлануға түсті, жеңіліске ұшырады, бірақ сол уақытта Оңтүстік Паддингтон округінен үлкен көпшілік дауысымен сайланды. Уильям Эварт Гладстонның "Үй билігі" заң жобасы бойынша туындаған дауларда Лорд Рэндольф та белсенді рөл атқарды, ал сайлау кампаниясында оның белсенділігі либералдық одақтастардың, Лорд Хартингтон, Джордж Гошен және Джозеф Чемберленнің белсенділігінен кейін екінші орында болды. Ол енді төменгі палатадағы консерваторлардың жетекшісі болды, ал 1886 жылғы жалпы сайлаудан кейін екінші Солсбери үкіметі құрылғанда Казначействоның канцлері және парламенттің басшысы болды.
In Lord Salisbury's "caretaker" cabinet of 1885, Churchill was appointed Secretary of State for India, assuming office on 24June 1885. As the price of entry he demanded that Sir Stafford Northcote be removed from the Commons, despite being the Conservative leader there. Salisbury was more than willing to concede this, and Northcote went to the Lords as the Earl of Iddlesleigh. Despite entering office with a reputation for progressive views on India, Churchill 's tenure was, in the words of the historian and biographer R. F. Foster, 'traditionally reactionary', and many of his policies focused on exploiting, not developing India. He enthusiastically supported a trade policy which favoured British imports over Indian goods; increased spending on the Indian Army at the expense of public works such as railways, roads and irrigation (all sharply reduced under his secretaryship); and re directed money which had been set aside for future famine relief to help balance his budget. His attitude towards the native Indians was similarly illiberal. He refused to allow reforms which would have increased Indian representation within the civil service and army, and, in a public speech at Birmingham, he infamously described a deputation to Britain by three Indian politicians, led by N. G. Chandavarkar, as the 'three Bengalee baboos'. However, Churchill's most well known act during his time at the India Office was his role in the invasion and annexation of Burma in the Third Anglo Burmese War. Siding with British commercial (especially cotton) and military interests, and hoping to boost Conservative fortunes in the upcoming general election, Churchill directed the Viceroy, Lord Dufferin, to invade Upper Burma in November 1885. With little discussion, Churchill then decided to annex the Burmese kingdom, adding it as a new province of the Indian Raj as a "New Year present" for Queen Victoria on New Year's Day 1886. Not only is the war itself widely regarded as a piece of blatant imperialism, but the continuing guerrilla war lasted into the later 1880s and cost the Indian taxpayer ten times Churchill's original financial estimates. In the autumn election of 1885 he contested Birmingham Central against John Bright, and though defeated here, was at the same time returned by a very large majority for South Paddington. In the contest which arose over William Ewart Gladstone's Home Rule bill, Lord Randolph again bore a conspicuous part, and in the electioneering campaign his activity was only second to that of some of the Liberal Unionists, Lord Hartington, George Goschen and Joseph Chamberlain. He was now the recognised Conservative champion in the Lower Chamber, and when the second Salisbury administration was formed after the general election of 1886 he became Chancellor of the Exchequer and Leader of the House of Commons.
Қаржы министрі
Саяси мансабының соңында ол қаржы министрі болды. Алайда, ол кабинетте салыстырмалы түрде оқшауланған тұлғаға айналды және өзінің қолдаушыларымен кеңеспеді, сондай-ақ Парламентте өзіне база құруға тырыспады; керісінше, ол ішкі және сыртқы саясаттағы өз ұстанымдарын премьер-министрге жүргізу үшін халықтың қолдауын пайдалануға шешім қабылдады. Ол консерваторлардың бюджеттік мәселелерде Гладстон сияқты үнемді бола алатынын жұртшылыққа көрсетуді көздеді. Ол шығындарды қысқартуды көздейтін бюджет ұсынды, бұл консервативті депутаттарды таңқалдырып, ашуландырды. Олар келісімге келуге дайын болды, бірақ ол әскери және теңіз күштеріне қосымша кесімдер енгізуді талап етті, бұл әскери министрлерді алаңдатты. Черчилль отставкаға кететінін мәлімдеуге тырысты, бірақ бұл британдық саяси тарихындағы ең ірі қателердің біріне айналды. Өзінің отставка туралы хатында ол канцлер ретінде қарулы күштерді қолдауға мүмкіндігінің болмағандығын жазды. Ол өзінің отставкасына байланысты кабинеттің толық бас иесін күтті және өзінің талаптары бойынша лауазымға қайта орналасуды үміттенеді. Черчилльдің таңғалуына орай, премьер-министр Солсбери оның отставкасын қабылдады, ал Черчилль назарынан тыс қалды. Гошен оны қаржы министрі лауазымында алмастырды. Келесі бірнеше жыл бойы саясатқа оралу мүмкіндігі туралы әңгімелер болды, бірақ Черчилльдің мансабы аяқталды. Дегенмен, оның үнемдеу идеялары 1886 жылдың қыркүйегіндегі «Дартфорд бағдарламасында» сақталды.
At the end of his political career he was Chancellor of the Exchequer. However, he became a relatively isolated figure in the cabinet and did consult his supporters and building a base in Commons; instead, he decided to use public support to impose his positions on the Prime Minister in both domestic and foreign affairs. He decided to demonstrate to the public that the Conservatives could be as economical in budgetary matters as Gladstone had been. He proposed a budget with expenditure reductions that surprised and annoyed the Conservative MPs. They were willing to compromise, but he insisted on additional cuts in the Army and Navy that alarmed the service ministers. Churchill decided to threaten resignation but it proved to be one of the great blunders in British political history. In his resignation letter he stated that it was because he was unable as Chancellor to support the armed services. He expected his resignation to be followed by the unconditional surrender of the cabinet, and his restoration to office on his own terms. To Churchill's surprise, Prime Minister Salisbury accepted the resignation, and Churchill was out in the cold. Goschen replaced him as Chancellor. For the next few years there was some speculation about a return to front line politics, but Churchill's own career was over. Even so, his economising ideas survived yet in the "Dartford Programme" of September 1886.
Канцлер есімімен
Лорд Рэндольф парламентте отыруын жалғастырды, оның денсаулығы 1890 жылдары күрт нашарлады. Ол жылқы жарыстарының ынталы қолдаушысы болды; 1889 жылы оның аты Л'Аббсе де Жуаре "Оукс" жарысында жеңіске жетті. 1891 жылы ол денсаулығын жақсарту және демалыс үшін Оңтүстік Африкаға сапарлады. Ол Кейп колониясы, Трансвааль және Родезия арқылы бірнеше ай бойы саяхаттап, елдердің саясаты мен экономикасы туралы жазбалар жасады, арыстан атып, Лондон газетіне жазған хаттарындағы әсерлерін баяндады. Бұл хаттар кейін "Оңтүстік Африкадағы адамдар, кеніштер және жануарлар" деген атпен қайта жарияланды. Ол Гладстонның Ирландияға арналған екінші Өзін-өзі басқару заңына қарсы күшпен шабуыл жасады және Ирландияда Одақ жақтастарына ынталы сөздер айтты. Өзін-өзі басқару заңының қабылдану мүмкіндігін атап өткен Черчилль: "Егер Гладстон Өзін-өзі басқару заңы жобасын ұсынса, басқа жағдайлар да қолайлы болса, конституциялық шектеулерден асып, Ольстерді қарсылыққа шығаруға еш тартынбас едім" деді. Осы кезде ол "Ольстер шайқасады, Ольстер дұрыс болады" деген фразаны айтты, бұл оның бұрынғы пікірін қайталады – Ирландияның Өзін-өзі басқаруына қарсы тұруда "қызғылт картаны ойнау керек". Бірақ көп ұзамай Черчилльдің күші 45 жасында өмірін алып кеткен аурудың салдарынан әлсірегені анық болды. 1893 жылғы сессия аяқталған сайын, оның сөздері бұрынғы әсерін жоғалтты. Оның палатадағы соңғы сөзі 1894 жылғы маусымда Шығыс Африка жобасы туралы пікірсайыста айтылды және сәтсіз аяқталды.
Lord Randolph continued to sit in Parliament, his health was in serious decline throughout the 1890s. He was an ardent patron of horse racing; in 1889, his horse, L'Abbesse de Jouarre, won The Oaks. In 1891 he went to South Africa, in search both of health and relaxation. He travelled for some months through Cape Colony, the Transvaal and Rhodesia, making notes on the politics and economics of the countries, shooting lions, and recording his impressions in letters to a London newspaper, which were afterwards republished under the title of Men, Mines and Animals in South Africa. He attacked Gladstone's Second Home Rule Bill for Ireland with energy, and gave fiery pro Union speeches in Ireland. Referring to the possibility of a Home Rule Bill, Churchill stated that: " if Gladstone introduced a Home Rule Bill, I should not hesitate, if other circumstances were favourable, to agitate Ulster even to resistance beyond constitutional limits " During this time he coined the phrase "Ulster will fight, and Ulster will be right", echoing his earlier remark that in opposing Irish Home Rule "the Orange card would be the one to play". It was soon apparent that Churchill's powers had been undermined by the illness which was to take his life at the age of 45. As the session of 1893 wore on, his speeches lost their old effectiveness. His last speech in the House was delivered in the debate on the East African Scheme in June 1894, and was a painful failure.
Өлім
Лорд Рэндольф 1874 жылы үйленгеннен кейін көп ұзамай Бленхайм сарайындағы отбасылық үйіндегі қызметші қызбен сифилис жұқтырған деп айтылады. Лорд Рэндольфтың аристократ ер адамдардың әйел қызметкерлерге өздерін таңуын ешкімге мән бермегені белгілі: Лорд және леди Черчилльдің достарының бірінің некесі күйеуінің әйел қызметкерлерге қатысты мінез-құлқынан бұзыла бастағанда, Лорд Рэндольф таңғалып: «Бір аспаз немесе үй қызметшісінің не қадірі бар?» деп сұрады. Әлемді аралап саяхаттау Лорд Рэндольфтың денсаулығын жақсартуға көмектеспеді. Ол 1894 жылдың күзінде әйелімен бірге саяхатын бастады, бірақ денсаулығы тез нашарлап, оны Каирден жедел түрде қайтаруға тура келді. Ол Рождествоға дейін Англияға келді және келесі айда Вестминстерде қайтыс болды. Оның жеке мүлкінің жалпы сомасы Probate Registry-ге £75,971 деп тіркелді (1895 жылғы 75971,0 сомасы қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең). Ол әйелі мен ұлдарының қасына Оксфордширдегі Вудсток қаласына жақын Бладон ауылындағы Сент-Мартин шіркеуіне жерленді. Оның жесірі, леди Рэндольф Черчилль, 1900 жылы Джордж Корнуоллис Уэстке тұрмысқа шығып, миссис Джордж Корнуоллис Уэст деп аталды. Бұл неке бұзылғаннан кейін ол бұрынғы некелік атын, леди Рэндольф Черчилльді қайта алды. (Лорд Рэндольф – күйеуінің герцогтың кіші ұлы болғандықтан алған құрметті атағы, ағылшын заңы бойынша ол өздігінен ақсүйек атағына жатпайды). Лорд Рэндольфтың ұлы, сэр Уинстон Черчилль, 1965 жылдың 24 қаңтарында 90 жасында, әкесінің қайтыс болған күнінен тура 70 жыл өткен соң, екі есе ұзақ өмір сүрді.
Lord Randolph is said to have contracted syphilis from a chambermaid at the family seat of Blenheim Palace shortly after his marriage in 1874. Lord Randolph is known to have thought nothing of aristocratic men imposing themselves upon female members of staff: when the marriage of some friends of Lord and Lady Churchill was breaking up over the husband’s behaviour with female staff, Lord Randolph expressed amazement, asking: “What does one occasional cook or housemaid matter?”. An attempted round the world journey failed to cure Lord Randolph of his debilitating illness. He started in the autumn of 1894, accompanied by his wife, but his health soon became so feeble that he was brought back hurriedly from Cairo. He reached England shortly before Christmas, and died in Westminster the next month. The gross value of his personal estate was entered in the Probate Registry at £75,971 (75971.0 in 1895 is equivalent to about <calculated amount> in recent years). He is buried near his wife and sons at St Martin's Church, Bladon, near Woodstock, Oxfordshire. His widow, Lady Randolph Churchill, married George Cornwallis West in 1900, when she became known as Mrs. George Cornwallis West. After that marriage was dissolved, she resumed by deed poll her prior married name, Lady Randolph Churchill. (Lord Randolph was her husband's courtesy title as the younger son of a duke and in English law does not qualify as a noble title in its own right). Lord Randolph's son, Sir Winston Churchill, died on 24 January 1965, aged 90, exactly 70 years after the death of his father, having lived twice as long.
Кино, теледидар және әдеби бейнелеулер
ITV-дің тарихи драмалық сериалы «Едвард жетіншіде» Лорд Рэндольф (Дерек Фаулдс ойнады) – табиғи мінезді, Альберт Эдвард, Уэльс ханзадасы және оның басқа достарына ұқсас кейіпкер ретінде бейнеленеді. Оның құлдырауы Уэльс ханшайымы Александрамен бетпе-бет кездескенде және одан ханшайымның ханзадаға әсерін пайдаланып, Лорд Айлсфордты әйелі, леди Айлсфордтан ажырасудан тоқтатуды талап еткенде көрсетіледі. Ол ханзаданың леди Айлсфордқа жазған, егер жарияланса, «Уэльс ханзадасы Англия тағына отырмас еді» дейтіндей, өте жанжалды хаттарын жариялаумен қорқытады. Ашуға мініп, ханшайым патшайымға барады, ол да наразылық білдіреді. Премьер-министр Бенджамин Дизраэли ханзадаға хабарлайды, ол қатты ашуланып, Лорд Рэндольфты Францияның оңтүстігінде дуэльге шақырады. Ақырында, Лорд Айлсфорд әйелінен ажырасуға тырыспайды, ал Лорд Блэндфорд леди Айлсфордпен қашып кетпейді. Лорд Рэндольф ханзадаға кешірім сұраған хат жібереді, бірақ ол тек қана қабылданады. Абыройын жоғалтқан Лорд Рэндольф әйелімен Америкаға кетеді. Басқа да ерекше рөлдері: «Жас Уинстон» фильмінде Роберт Шоу ойнаған рөлі және «Дженни: Леди Рэндольф Черчилль» мини-сериалында Рональд Пикап ойнаған, өте бай американдық жылжымайтын мүліктерді дамытушының қызына ғашық болған ағылшын аристократы. Сэр Уинстон өзінің әкесінің мансабы туралы «Англия тілінде сөйлейтін халықтар тарихы» кітабының соңғы тарауларында айтқан. Бұл кітап Уинстонның соғыс аралық жылдарында, яғни ол министрлікке қайта шақырылғанға дейін «жабайы далаларда» өткен кезінде жазылған.
In the ITV historical drama series Edward the Seventh, Lord Randolph (played by Derek Fowlds) is featured as a more natural character, sociably similar to Albert Edward, Prince of Wales and his other friends. His downfall is represented when he confronts Alexandra, Princess of Wales and demands she use her influence with the Prince to stop Lord Aylesford proceeding with a divorce from his wife, Lady Aylesford, after she had planned to elope with Lord Randolph's elder brother, the Marquess of Blandford. He threatens to expose letters from the Prince to Lady Aylesford, so scandalous, so he says, that if they were to be exposed, "the Prince of Wales would never sit on the throne of England." Outraged, the Princess goes to see the Queen, who is equally indignant. Prime Minister Benjamin Disraeli informs the Prince, who is so angry that he challenges Lord Randolph to a duel in the South of France. Eventually, Lord Aylesford does not attempt to seek a divorce from his wife, and Lord Blandford does not elope with Lady Aylesford. Lord Randolph sends a note of apology to the Prince, which is merely acknowledged. Disgraced, Lord Randolph and his wife leave for America. Other notable appearances include the film Young Winston, in which he was portrayed by Robert Shaw, and the miniseries Jennie: Lady Randolph Churchill, in which he was portrayed by actor Ronald Pickup, as the English aristocrat who falls in love with the daughter of a very wealthy American property developer. Sir Winston referred to his father's career in several of the last chapters of A History of the English Speaking Peoples, written in Winston's 'wilderness years' in the inter war years before he was recalled to the cabinet.
Көркем әдебиет
Эд Томастың "Бейісіп, дұрыс болыңыз" романында Черчилльдің саяси карьерасының одан әрі дамуы көрсетіледі. Оқиғада оның ағасы, Блэндфорд маркизі, Уэльс ханзадасы мен леди Айлсфорд арасындағы қарылыс хатты жоғалтып алады. Бұл олардың әкесі, Марлборо герцогының Ирландияның лорд-лейтенанты лауазымына тағайындалмауына себеп болады, ал Рэндолф бұл даудан арылып, партиялық сатыдан өсіп, премьер-министр болады.
The alternate history novel Fight and Be Right (by Ed Thomas), traces Churchill's further political rise in a world where his brother, the Marquess of Blandford, loses the scandalous letter between the Prince of Wales and Lady Aylesford, resulting in their father, the Duke of Marlborough, not being promoted to Lord Lieutenant of Ireland, and Randolph free of the scandal from the affair to rise further through the party ranks and become Prime Minister.
Негізгі дереккөздер
І том толық мәтіні Archive.org сайтында.
ІІ том толық мәтіні Archive.org сайтында.
Volume I Full text at Archive. org
Volume II Full text at Archive. org
Екіншілік көздер
Джеймс, Роберт Роудс. "Лорд Рэндольф Черчилль" Тарих бүгін (1955 ж. наурыз) 5(3) 145–153 беттер, қысқаша өмірбаян.
James, Robert Rhodes. "Lord Randolph Churchill" History Today (Mar 1955) 5#3 pp 145–153, short biography.