Кіріспе

Джаннутри – Италияның Тоскана жағалауындағы Тиррен теңізіндегі шағын арал. Ол Тоскана архипелагының ең оңтүстік аралы және Гросето провинциясындағы Изола-дель-Джильо коммунасының бір бөлігі.

География

Гианутри римдіктер Дианиум, ал гректер Артемисия деп атаған; ол Спальматоио шығанағын құрайтын жарты ай пішініне ие және Изола-дель-Джильо мен Порто-Эркольден оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Аралдың жағалық сызығы шамамен Пунта-дель-Капо-Россодан Пунта-Секкаға (солтүстік-оңтүстікке) және Пунта-Сан-Франческодан Пунта-делла-Сальвеццаға (батыс-шығысқа) дейін созылған. Топырағы әкқайрақтан тұрады және жартасты, тік жағалаулары бар, көбінесе оңтүстік бөлігінде шағын шығанақтар мен үңгірлер кездеседі, олар тек екі жағажаймен – Cala dello Spalmatoio (солтүстік-шығыста) және Cala Maestra (солтүстік-батыста) үзіледі, мұнда кемелер тоқтауға мүмкіндік бар. Аралдың ландшафты үш төбеден тұрады: Poggio del Cannone (83 м) және Монте Марио (78 м) солтүстік бөлігінде, ал ең биігі – Poggio Capel Rosso (93 м) оңтүстікте, онда маяк орналасқан.

Флора

Аралдың флорасы негізінен солтүстік бөлігінде жоғары макиа медитераниясы болып табылады, ал оңтүстігінде гарригке айналады. Аралда арбутус, мирт, фистация лентискусы, жалған ясен, Жерорта теңізінің қара жидесі, финикийлік аршасы және Соммер лимониумы сияқты, тек Изола-дель-Джильо және Монтекристо аралдарында ғана кездесетін өсімдіктер өседі. Жылы климат эуфорбия, пальма және жабайы орхидеялар сияқты өсімдіктердің өсуіне жағдай жасады. Теңіз флорасы губкаларға, мадерропарияларға, қара маржанға және қызыл маржанға бай.

Фауна

Бұл арал, Тоскана архипелагындағы барлық аралдар сияқты, құстардың жылдық қозғалысы кезінде солтүстіктен оңтүстікке қарай көшіп бара жатқанда тоқтау жасау орны. Адуэннің шағаласы, Puffinus yelkouan, батыс қара құлақты торғай, Мармора сойқышы және Еуропалық шағала аралда жиі кездеседі.

Тарих

Джаннури туралы Плиний Ескісі өзінің "Naturalis Historiae" еңбегінде және латын географы Помпонио Мела өзінің "de Chorographia" еңбегінде айтқан. Аралда римдіктер тұрған, оның 2 шілдеде қайта ашылған тамаша римдік вилласының іздері сақталған. Гианнури 3-ші ғасырдан бастап 805 жылға дейін себепсіз тасталды, сол кезде Шарлеман Тре Фонтан аббаттығына, оның ішінде аралды, қайтадан кенобиттік монахтар мен жалғызбастыларға сыйлады. Келесі ғасырларда арал 1269 жылы Совананың Альдобрандески әулетіне, 1410 жылы 15 маусымда Питильяноның Орсинилеріне және 1452 жылы 12 тамызда Папа Николай V жарлығымен Сиенаға берілді. Арал бірнеше рет басшылығын өзгертті: испан, француз және неміс билігінде болды, кейде пираттар мен сарациндердің панасы болды. 1801 жылы Лунневиль шарты бойынша Джаннури Этрурия Корольдығына, ал кейін 1861 жылы Италия бірігуіне дейін Тоскана Ұлы Герцогтығына қарады. 1806 жылы аралға шағын әскери гарнизон жіберілді. Қаржы министрі Квинтино Селла 1865 жылы ферма құру мақсатымен патшалық жарлықпен аралды Джильо коммунасына сыйға берді. 1908 жылы коммуна аралды Руффо делла Скалетта әулетіне сатты, олар Руфо ханзадасы қайтыс болғанға дейін иеленді. 1960 және 1970 жылдары жылжымайтын мүлікке инвестициялар аралды түбірінен өзгертті; қысқа мерзім ішінде Кала-Спальматоиода демалыс орны және аралдың әр жерінде көптеген үйлер салынды. Porto Romano компаниясы банкротқа ұшырады, ал үйлердің көптеген иелері аралды басқару үшін Libero Consorzio Giannutri деп аталатын бірлестік құруға мәжбүр болды. Тұрғын үй ретінде пайдаланылатын бөлмелер мен қалғандары баспалдақпен қол жетімді ең жоғары деңгейде орналастырылды; сол деңгейде Аргентарио жағалауын көруге болатын терраса болды. Тұрғын ауданның артында 8 бөлмеден тұратын ұзын ғимараттың қалдықтары бар, монахтар оны монастырь ретінде пайдаланған болуы мүмкін, содан бері ол Conventaccio деп аталады. Вилла Кала Маэстрамен баспалдақ арқылы байланысты. Қабырғаларынан жылы ауа өткізілетін тіктөртбұрышты бөлмеден тұратын калидарий Вилла мен Кала Маэстраның арасында орналасқан және мрамор мен мозаикалық еденмен әсемделген. Римдіктер Кала Маэстрада шағын порт пен кемежай салып, жартасты кесіп кеңістік жасады. Виллада жаңбыр суын жинауға арналған цистерна болды, себебі аралда бұлақтар жоқ; бүгін тұзсыздандыру қондырғысы өндіретін су сол цистернаға жиналады. 1980 жылдары Пунта-Сан-Франческода қысқа, шөпті ұшу-қону жолағы салынды және қысқа уақыт пайдаланылды, бірақ кейін тасталды.

Ұлттық парк

Арал және оған жақын теңіз аймағы Тоскано архипелагы ұлттық паркі мен теңіздік қасиетті орынның ішінде орналасқан. Аралдың көп бөлігі жеке меншікте, ал кейбір бөліктері Италияның Қоршаған орта министрлігіне тиесілі. Ол Қоршаған орта министрлігі жариялаған Жағалау аймақтарын басқару бағдарламасына қатысады.