Кіріспе
Француз кинорежиссері, сценарист және продюсер Луи Мари Мальль (lwi mal; 30 қазан 1932 – 23 қараша 1995) – француз киносы мен Голливудта жұмыс істеген француз кинорежиссері, сценарист және продюсер. "Көпжанрлы" және "анықтау қиын фильм жасаушы" деп сипатталған Маль деректі фильмдер, романтикалық фильмдер, тарихи драмалар және триллерлер түсірді. Ол көбінесе қоздыратын немесе даулы тақырыптарды бейнеледі. Маллдың ең танымал туындылары: қылмыс триллері "Дарға ілінуге тізілгендер" (1958), романтикалық драма "Махаббат" (1958), Екінші дүниежүзілік соғыс драмасы "Лакомб, Люсьен" (1974), тарихи драма "Сүйкімді бала" (1978), романтикалық қылмыс фильмі "Атлантик-Сити" (1980), драмалық комедия "Андремен кешкі асым" (1981) және автобиографиялық "Қайырлы сау болыңыз, балалар" (1987). Ол сонымен қатар Жак Кустомен бірлесіп су астындағы "Үнсіз әлем" деректі фильмінің режиссері болды, ол 1956 жылы "Алтын пальма" және 1957 жылы "Үздік деректі фильм" үшін "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Маль – екі рет "Алтын арыстан" жүлдесіне ие болған төрт режиссердің бірі. Оның басқа да марапаттары: үш "Сезар", екі "БАФТА" және үш "Оскар" номинациясы. 1991 жылы Британдық кино және телеарна академиясының құрметті мүшесі атанды.
Louis Marie Malle (lwi mal; 30 October 1932 – 23 November 1995) was a French film director, screenwriter, and producer who worked in both French cinema and Hollywood. Described as "eclectic" and "a filmmaker difficult to pin down", Malle made documentaries, romances, period dramas, and thrillers. He often depicted provocative or controversial subject matter. Malle's most famous works include the crime thriller Elevator to the Gallows (1958), the romantic drama The Lovers (1958), the World War II drama Lacombe, Lucien (1974), the period drama Pretty Baby (1978), the romantic crime film Atlantic City (1980), the dramedy My Dinner with Andre (1981), and the autobiographical Au revoir les enfants (1987). He also co directed the landmark underwater documentary The Silent World with Jacques Cousteau, which won the 1956 Palme d'Or and the 1957 Academy Award for Best Documentary. Malle is one of only four directors to have won the Golden Lion twice. His other accolades include three Césars, two BAFTAs, and three Oscar nominations. He was made a Fellow of the British Academy of Film and Television Arts in 1991.
Ерте өмір
Маль Францияның Норд аймағындағы Тюмери қаласында Франсуаза (Бегин) мен Пьер Мальдің ұлы болып, бай өнеркәсіпші отбасында дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Маль Фонтенбло маңындағы католик интернатына оқуға түсті. 11 жасында ол мектепке гестапоның шабуылын көрді, сол кезде оның жақын досы және еврей ұстазы бар үш еврей оқушысы ұсталды және Аушвицке депортацияланды. Мектеп директоры, Пьер Жак, оларды жасырғаны үшін тұтқындалды және Маутхаузен концлагеріне жіберілді. Маль осы оқиғаларды өзінің "Қайырлы сау болыңыз, балалар" (1987) атты автобиографиялық фильмінде бейнеледі. Жастығында Маль 1950-1952 жылдары Sciences Po-да саяси ғылымдарды оқыды (кейбір дереккөздер оның Сорбоннада оқығанын дұрыс емес деп көрсетеді), содан кейін IDHEC кино институтына ауысты.
Мансап
Маль Жак Кустомен бірге 1956 жылы Оскар және «Алтын пальма» жүлделерін жеңіп алған «Сымсыз әлем» (1956) деректі фильмінде режиссер және оператор ретінде жұмыс істеді. Ол Роберт Брессонға «Адам қашып құтылды» (Un condamné à mort s'est échappé ou Le vent souffle où il veut, 1956) фильмінде көмектесті, содан кейін 1957 жылы өзінің алғашқы көркем фильмін – «Лифтқа жол» (Ascenseur pour l'échafaud) (Ұлыбританияда «Scaffold-қа көтерілу», ал АҚШ-та бастапқыда «Frantic», кейін «Darға көтерілу») түсірді. Майлс Дэвистің авторлық музыкасы бар «Лифтқа жол» фильмі Жанна Мороны халықаралық киножұлдызға айналдырды, ол сол кезде Comédie Française сахнасының жетекші актрисасы болған. Маль 24 жаста еді. Мороның басты рөлде ойнаған Мальдің «Махаббаттастар» (Les Amants, 1958) фильміндегі жыныстық мазмұны үлкен дау тудырып, АҚШ Жоғарғы Сотында әдепсіздіктің заңды анықтамасы туралы сот ісіне әкелді. «Якобеллис Огайо штатына қарсы» ісінде театр иесіне әдепсіздік үшін 2500 доллар айыппұл салынды. Жоғарғы Сот бұл шешімді жоққа шығарып, фильм әдепсіз емес екенін және конституциялық түрде қорғалатынын анықтады. Бірақ сот «әдепсіздік» анықтамасы бойынша келісе алмады, судья Поттер Стюарт атақты түрде: «Мен оны көргенде білемін» деді. Маль кейде «Жаңа толқынмен» байланыстырылады, бірақ оның туындылары Жан-Люк Годар, Франсуа Трюффо, Клод Шаброл, Эрик Ромер және басқалардың туындыларына қатысты авторлық теорияларға тікелей сәйкес келмейді және оның «Cahiers du cinéma» журналымен ешқандай байланысы болған жоқ. Дегенмен, Мальдің жұмысы қозғалыстың кейбір ерекшеліктерін көрсетеді, мысалы, табиғи жарықтан пайдалану және түсірілімдерді нақты орында жүргізу, ал оның «Метродағы Зази» (Zazie dans le Métro, 1960, Реймонд Квеноның романы бойынша түсірілген) фильмі Трюффоны Мальға құлшыныспен хат жазуға шабыттандырды. Басқа фильмдер де тыйым салынған тақырыптарды қамтыды: «Іштен шыққан от» өзін-өзі өлтіруге дайын тұрған адам туралы, «Жүректегі дем» (Le souffle au cœur, 1971) ана мен ұл арасындағы инцест қарым-қатынасы туралы, ал «Лусьен Лакомб» (Lacombe, Lucien, 1974) Патрик Модианомен бірлесіп жазылған, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Виши Франциясындағы нацистермен ынтымақтастық туралы. Соңғысы Мальге «Фактылық материалға немесе бұрын жарияланбаған немесе өндірілмеген материалға негізделген үздік жазу, оқиға және сценарий» номинациясы бойынша алғашқы (үштен) Оскарға ұсынуын әкелді.
Үндістан туралы деректі фильм
1968 жылы Маль Үндістанға сапар шекті және жеті бөлімді "L'Inde fantôme: Reflexions sur un voyage" деректі фильмдер сериясын, сондай-ақ кинотеатрларда көрсетілген "Калкутта" деректі фильмін жасады. Нағыз Үндістанға, оның дәстүрлері мен тойларына ден қойған Маль Үндістан үкіметінің наразылығына түсті, себебі ол елді көріністен алған бейнесі оларға ұнамады, ол елдің ежелгі дәуірге деген құштарлығын көрсеткендіктен, нәтижесінде Бі-Би-Сиге бірнеше жылға Үндістанда түсіруге тыйым салынды. Кейін Маль Үндістан туралы түсірген деректі фильмін өзінің ең сүйікті фильмі деп атады. 1977 жылдың ортасынан 1980 жылдың басына дейін ол Сьюзан Сарандонмен қарым-қатынаста болды. 1980 жылы актриса Кэндис Бергенге үйленді. 1985 жылдың 8 қарашасында олардың Хлоя Франсуаза Малле есімді қызы дүниеге келді. 1995 жылдың 23 қарашасында Маль лимфомадан 63 жасында Беверли-Хиллстегі (Калифорния штаты) үйінде қайтыс болды.