Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қырғызстанның музыкалық дәстүрлері
Musical traditions of Kyrgyzstan
Қырғыз музыкасы көшпелі және ауылдық сипатта болып, түркімен және қазақ халық музыкасына жақын. Қырғыз халық музыкасының ерекшелігі – ұзақ, созылған дыбыстардың қолданылуы, сонымен қатар орыс музыкасының да елеулі ықпалы байқалады.
Kyrgyz music is nomadic and rural, and is closely related to Turkmen and Kazakh folk forms. Kyrgyz folk music is characterized by the use of long, sustained pitches, with Russian elements also prominent.
Дәстүрлі музыка
Манас деп аталатын саяхатшы музыканттар мен шамандар ән айту және комуз ойнау арқылы танымал. Олардың музыкасы көбінесе батырлық эпостардан тұрады, мысалы, ең танымал Манас эпосы (Гомердің «Одиссеясынан» 20 есе ұзақ), ол Манас есімді батырдың және оның ұрпақтарының қытайлармен күресін баяндайтын патриоттық әңгіме. Қазіргі кезде Манас жырларын оқитын Рысбек Жұмабаев және Саяқбай Қаралаев сияқты танымал оқырмандар бар. Комузбен қатар, қырғыз халық аспаптарына екі ішекті тік доғалы аспап (скрипкаға ұқсас), сыбызғы, чопо-чоор және темір ооз комузы (кейбір елдерде жақ арфа деп те аталады) жатады. Комуз – Қырғызстанның ұлттық аспабы. Бұл қыллы аспап. Дегенмен, қыл-қияқ та қырғыздың маңызды символы болып табылады. Бұл моңғол морин-хуурына ұқсас, аттармен байланысты және қырғыз мәдениетінде аттардың маңызды рөліне арналған. Саламат Садикова – күшті дауысы бар, ұзаққа созылған ноталарды ұстай алатын танымал қазақ әншісі. Оның репертуарында заманауи халық стиліндегі шығармалармен қатар халық әндері де бар.
Travelling musicians and shamans called manaschi are popular for their singing and komuz playing. Their music is typically heroic epics, such as the most famous story, the Manas epic (20 times longer than Homer's Odyssey), which is the patriotic tale of a warrior named Manas, and his descendants, who fight with the Chinese. There are modern reciters of the Manas who are very popular, such as Rysbek Jumabaev and Sayaqbay Karalaev. Aside from the komuz, Kyrgyz folk instruments include the kyl kiak (qyl qyiyak), a two stringed upright bow instrument (cf. fiddle), sybyzgy, a side blown flute, chopo choor and the temir ooz komuz (mouth komuz), also known as jaw harp in some countries. The komuz is the national instrument of Kyrgyzstan. It is a plucked string instrument. The kyl kiak, however, is also an important symbol of Kyrgyz identity. It is a string instrument, related to the Mongolian morin khuur, and is associated with horses and the vital role they play in Kyrgyz culture. Salamat Sadikova is a popular traditional Kyrgyz singer with a strong voice, who is capable of holding notes for a remarkably long duration. Her repertoire includes contemporary folk style compositions as well as folk songs.
Батыс классикалық музыкасы
Кеңес үкіметі тұсында қазақ музыкасы мен сахна өнеріне көптеген батыс үлгілері мен ықпалдары енді. А. Малдыбаев атындағы Қырғыз опера және балет театры 1926 жылы құрылды. Қырғыз композиторлары көптеген опералар мен балет спектакльдеріне арналған музыка жазды.
During the Soviet rule, Kyrgyz music and performance arts has incorporated many Western genres and influences. The Кыргызский театр оперы и балета имени А. Малдыбаева was established in 1926. Kyrgyz composers created numerous operas and music for ballet performances.
Қазіргі заманғы музыка
Қырғызстанда рок және метал музыкасы танымал. Darkestrah – қазір Германияда орналасқан, Бішкектен шыққан белгілі металл тобы. Олардың музыкасы дәстүрлі қырғыз халық музыкасын және блэк-метал жанрын үйлестіреді. 2010 жылдардан бері қырғыз және орыс тілдеріндегі жергілікті әртістердің рэп музыкасы едәуір танымал болып келеді. 2020 жылдары Қырғызстан астанасында наразылық әндерінің толқыны көтерілді, ең әйгілісі – рэпер Бегиштің қырғыз саясатындағы жемқорлықты қатты сынаған «Саясат» әні. Басқа да саяси мақсаттағы рэп әндері Бішкектегі ауаның өте ластануы сияқты экологиялық мәселелерді қамтиды. Сонымен қатар, K-Pop және батыс поп музыкасының ықпалымен пайда болған Z Pop деп аталатын жаңа поп жанры да бар.
Rock and metal music is popular in Kyrgyzstan. Darkestrah is a well known metal band from Bishkek, now based in Germany. Their music combines traditional Kyrgyz folk music with black metal. Since the 2010s rap music by local artists in both Kyrgyz and Russian has significantly gained popularity. In the 2020s the capital of Kyrgyzstan witnessed a wave of protest rap songs, most famously the song Sayasat ("Politics"), in which the rapper Begish unleashed a scathing critique against corruption in Kyrgyz politics. Other politically motivated rap songs deal with environmental issues such as the extreme air pollution in Bishkek. There is also a new pop genre called Z Pop which influenced mainly by K Pop and western pop music.