Кіріспе

Габриэль Гарсия Маркес жаратқан ойдан шығарылған қала. Макондо – Габриэль Гарсия Маркестің "Жалғыздықтың жүз жылы" романында суреттелген ойдан шығарылған қала. Ол Буэндия әулетінің туған жері.

Аракатака

Макондо көбінесе Гарсия Маркестің балалық шағы өткен Аракатака қаласынан шабыттанған деп есептеледі. Аракатака Колумбияның солтүстік (Кариб теңізі) жағалауында, Санта-Мартадан оңтүстікке қарай 80 шақырым жерде орналасқан. 2006 жылдың маусым айында қаланың атауын Аракатакадан Макондоға өзгерту үшін референдум өткізілді, бірақ сайлауға қатысушылардың аздығынан ол сәтсіз аяқталды.

Этимология

Гарсия Маркес өзінің "Өмірбаянды айту үшін өмір сүру" атты автобиографиясының бірінші тарауында Макондо атауын Аракатаканың жанындағы банан плантациясындағы бір белгіден алғанын мәлімдейді. Ол сондай-ақ Макондоның сол аймақта өсетін Cavanillesia platanifolia ағашының жергілікті атауы екенін де еске салады.

Шығармалық тарих

Қала алғаш рет Гарсия Маркестің "Жабайы дауыл" әңгімесінде пайда болады. Ол "Жалғыздықтың жүз жылы" романының орталық орны болып табылады. Кейіннен ол Макондоны бірнеше басқа әңгімелерде де оқиға орны ретінде пайдаланды. "Жалғыздықтың жүз жылы" романынан бір жыл бұрын жарық көрген "Зұлым сағатта" шығармасында Гарсия Маркес Макондо қаласын атап көрсетеді, онда Әке Анхельдің орнына жүз жасар Антонио Изабель дель Сантисимо Сакраменто дель Альтар Кастаньеда и Монтеро келгені айтылады – бұл алдағы романға нақты сілтеме. "Жалғыздықтың жүз жылы" романындағы оқиға бойынша, қала сыртқы әлеммен дерлік байланысы жоқ кішкентай елді мекеннен бастап, банан плантациясы құрылғанға дейін үлкен және гүлденген орынға айналады. Банан плантациясының құрылуы Макондоның құлдырауына алып келеді, одан кейін қаланы картадан мүлдем өшіріп жіберетін алып дауыл болады. Қаланың өсіп, құлдырауы кезінде Буэндия әулетінің әртүрлі буындары оның дамуына үлкен үлес қосып, маңызды рөл атқарады. Макондоның құлдырауының алғашқы себебі төрт жылға созылған жаңбыр болды, ол қаланың көптеген қорларын және беделін жойды. Жаңбырдан кейінгі жылдары қала, Буэндия үйі сияқты, бос қала бастайды.

Танымал мәдениетте

Макондо қаласы Мексика шығанағындағы Macondo Prospect мұнай және газ кенорнының аты, онда 2010 жылғы сәуір айында Deepwater Horizon мұнай төгілуі басталды. Бұл қолданыстан басқа, төменде танымал мәдениеттегі басқа сілтемелер келтірілген: 1974 жылғы «Қытай ауданы» фильмінің басында Джейк Гиттс ойдан шығарылған «Эль Макондо пәтерлерінде» Холлис Малврэйді бақылайды. Туындырушы режиссер Ричард Сильберт бұл Гарсия Маркестің «Жүз жылдық жалғыздық» романындағы ойдан шығарылған қалаға сілтеме екенін айтады. Ресейлік Bi 2 рок-тобы 2006 жылы «Сүт» (Молоко) альбомына енген «Макондо» («Макондо») әнін шығарды. Қайырман шумағы: «Макондоға жаңбыр жауды, ғасырдың ортасында» («На Макондо падал дождь, в самой середине века»). Bi 2 тобы 2000 жылы Габриэль Гарсия Маркестің «Полковнику никто не пишет» романының атауымен аталатын алғашқы хитімен танымал болды. Қаланың сиқырлы реализммен байланысты екенін ескере отырып, көптеген латын американдықтары күнделікті өмірдегі логикаға сыймайтын немесе абсурдты жаңалықтар мен жағдайларды өздеріне немесе елдеріне Макондоға жақын деп сипаттайды. Сондықтан, кейбір латын американдықтары өздерінің туған қалаларын немесе елдерін «Макондо» деп атайды. Латын Америкасының 1990 жылдардың ортасында пайда болған McOndo құбылысы (осы аттас антологиядан бастау алды), ол сиқырлы реализмге және 60-70 жылдардағы аймақтың әдеби өрлеуіне қарсы реакция болып табылады. Оның аты «Макондо» және «McDonald’s» сөздерінің біріктірілуінен (portmanteau) туындаған. Макондо – Вена қаласының шетіндегі Симеринг муниципалитетінде орналасқан босқындар лагерінің аты, ол Чили босқындары Гарсия Маркестің ойдан шығарылған қаласының құрметіне аталған. 1956 жылғы революциядан кейін венгрлердің көптеп келуінен бастап, одан кейін 1968 жылы чехословакиялықтар мен румындар, вьетнамдық «Кемедегілер» және 1970 жылдардың басында Пиношеттен қашқан чилиліктер келіп қоныстанды. Осы босқындардың көптегені және олардың ұрпақтары әлі де «тұрақты босқындар» ретінде лагерде тұрып жатыр, ал әлемнің түкпір-түкпірінен келіп жатқан Сомали, Ауғанстан, Ирак, Чечня және т.б. соғыстардан келген жаңа толқындар да келіп жатыр. Инди видео ойыны Kentucky Route Zero-дағы Маркес отбасы Макондо көшесінде үйге ие. Луи де Берньердің «Лискеард үстіндегі жарық» романында басты кейіпкердің жақын досы Теодор Питт бұрын Макондо мен Аракатакаға жақын жерде болған.