Кіріспе
Hallamshire (немесе Hallam) – Англияның Оңтүстік Йоркшир аймағының тарихи атауы, қазіргі Шеффилд қаласының жергілікті әкімшілік аймағымен шамалас. Атаудың шығу тегі белгісіз. Ағылшын жер-атаулар қоғамы «Hallam» сөзі «тастардың үстінде» деген мағына беретін бірлестіктен туындаған деп сипаттайды. Балама теориялар бойынша, ол halgh сөзінен – шекарадағы жер, көне скандинавиялық hallr сөзінен – еңіс немесе төбе, немесе көне ағылшын тіліндегі heall сөзінен – зал немесе үй шыққан болуы мүмкін. Бұл тарихи округтің нақты шекаралары белгісіз, бірақ ол Шеффилд, Экклсфилд және Брэдфилд приходтарын қамтыған деп саналады – бұл аймақ қазіргі Шеффилд қаласының Дон және Шиф өзендерінің батысындағы және ежелгі Йоркшир графтығының шекарасындағы бөліктерімен (кейінгі сипаттамаларда Брайтсайд және Хандсворт приходтары да кіреді) шамалас.
Hallamshire (or Hallam) is the historical name for an area of South Yorkshire, England, approximating to the current City of Sheffield local government area. The origin of the name is uncertain. The English Place Name Society describe "Hallam" originating from a formation meaning "on the rocks". Alternative theories are that it is derived from halgh meaning an area of land at a border, Old Norse hallr meaning a slope or hill, or Old English heall meaning a hall or mansion. The exact boundaries of this historic district are unknown, but it is thought to have covered the parishes of Sheffield, Ecclesfield, and Bradfield—an area roughly equivalent to those parts of the present day borough of the City of Sheffield that lie to the west of the rivers Don and Sheaf that are within the boundaries of the ancient county of Yorkshire (later descriptions also include Brightside and the parish of Handsworth).
Жаулап алу алдындағы Халламшир
Англо-саксон дәуірінде Халламшир Солтүмбрия Корольдігінің ең оңтүстік "кіші графтықтары" немесе аймақтары болды. Халламширдің бас шіркеуі Шеффилдтен солтүстікке қарай бес шақырым жерде, Иклсфилдте орналасқан. Оның атауындағы *eglẽs түбірі – ортақ бриттік немесе ежелгі валлий тілінен алынған "шіркеу" деген мағынаны білдіреді. Бұл Халламширдің тамырлары одан да ертерек екенін және Рим-Британ кезеңінде аймақтың христиан дініне алғаш рет енген кезде аумақтық бірлік ретінде болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. "Домсдей кітабынан" алынған үш бөлек үзінді Хэллэм, Аттерклиф және Шеффилд есімдіктері кітап жазылған кезде және одан кейін үш бөлек және тәуелсіз бірліктер болғандығын көрсетеді. 1086 жылғы "Домсдей кітабында" Халлам ("Халлун") есімдіктерінде он алты шағын елді мекен болғандығы және 1066 жылғы Нормандық Англияны басып алудан бұрын Ханттингдон графы Уолтефқа тиесілі жерлердің бір бөлігі болғандығы айтылады. "Домсдей" мәтінінен Халлам ауылы мен Уолтефтың сарайы тек Халлам есімдігінде орналасқандығы, ал Шеффилд немесе Аттерклиф есімдігінде емес екені анық көрінеді. Дегенмен, Уолтефтың сарайы мен оны қоршаған елді мекен Шеффилд есімдігінде орналасқан болуы мүмкін, себебі Шеффилд есімдігі бұрын Халлам есімдігінің демеснесі немесе ішкі бөлігі болған. Бұл термин осы жағдайда "ішінде орналасқан" дегенді білдіреді. Осыдан "Домсдей кітабындағы" Шеффилд кейіннен Шеффилд паркі деп аталған аймақты қамтыды деген тұжырымға келді, ал тарихи қала мен қамал Халламда орналасқан. Шындығында, 20 ғасырдың басында Шеффилд қамалының орнындағы қазба жұмыстарынан англо-саксондық құрылыс табылды. Алайда, Ривелин аңғарының ішінде және айналасында басқа да орындар ұсынылды. Жергілікті тарихшы Т. Уолтер Холл (1931 ж.), Сидни Аддидің (1893 ж.) ізімен, ауданның алғашқы қонысы Ривелин өзенінің үстінде, Халлам баслығында болған және ол Солтүстіктің қирауы кезінде қираған деп болжады. Дәлел ретінде ол бұл жердің ежелгі Лонг Коузвей жолының жанында орналасқандығын және көршілес Бёрнт Стоунс Комонның атауы оның қирауына сілтеме жасайтынын атап өтті. Халлам бас айналасындағы аймақтың ерте карталарының жинағы (Халлам, 2015 ж., бірнеше көздерден жинаған) Жеңіске дейінгі ядролық қоныстың, әрине, "Домсдей" ауылы Халламның, көне римдік жолдың оңтүстігінде (Редмирес жолы), Шеффилдтен батысқа қарай орналасқандығына сенімді дәлел келтіреді. Географиялық орталығы Том Лэйн мен Карсик Хилл Роудтың қиылысымен сәйкес келеді; бұл екі ежелгі жол 13 ғасырға жататын ортағасырлық жарғыларда айтылған. Халлам 1931 ж. Т. Уолтер Холл анықтаған Халлам ауылының орны Халлам бас жерін анықтау үшін ауылдың жоғарғы шетіне немесе басына жақын орналасқан. Үш жалпы егістік аймағы (Халлам егістігі, Ұлы Халлам егістігі және Халламның жалпы егістік аймағы) 1550 жылдан бастап жалпы жайылымдар аясында жиі аталады. Ядролық елді мекеннің және оған байланысты үш салалық жүйенің көрініс үлгісі Халлам ауылы болмаған жағдайда қаласыз "қала жоспарлау" сияқты болар еді. Т. Уолтер Холл мен Халлам ұсынған аргументтерді Дэвид Хей қабылдамады, ол бұл жерде бұрын-соңды болған ауылдан үлкен елді мекеннің ешқандай дәлелі жоқ екенін және бұл дәлелдер Солтүстіктің қирауы Шеффилд аймағына әсер етпегенін көрсетеді.
Нормандықтар жаулап алғаннан кейін
Бастапқыда Вальтеф I Вильгельмге мойынсұнып, жерлерін сақтауға рұқсат алды. Ол 1069 жылы Данияның Суэйн II мен Эдгар Этелингтің басып кіруін (оның ішінде Йоркке шабуыл жасау) қолдауға арналған сәтсіз көтеріліске қатысты, бірақ кейін тағы да Вильгельмге бағынды және корольдің немересі Ленстің Джудитке үйленді. Алайда 1075 жылы Вильгельмге қарсы құдайындауға қатысқаннан кейін Вальтеф өлім жазасына кесілді. Бастапқыда Джудит өзінің жерлерін (оның ішінде Халламширді) сақтады, бірақ Джудит Норман рыцары Саймон Сент-Лизге екінші некеден бас тартқаннан кейін, Вильгельм оның жерлерінің көп бөлігін тартып алып, оларды үлкен қызы Модқа берді, ол кейін Джудит орнына Сент-Лизге үйленді. Сент-Лиз қайтыс болғаннан кейін, Мод Шотландия тағының мұрагері Дэвидке үйленді, ал Вальтефтің жерлері мен графлығы оған берілді. Мүмкін, Халламшир бұл көшіруден босатылған және Джудиттің қолында қалған. «Domesday Book» кітабында Халам иелігінде Роджер де Бусли «Графня Джудиттің» иелігінде болғандығы жазылған. Джудит пен де Бусли арасындағы келісімнің нақты сипаты белгісіз, алайда мұндай келісімнің бірнеше ғасыр бойы жалғасқаны туралы дәлелдер бар. 1332 жылы Томас де Фурнивалдың өлімінен кейін өткен тергеу оның ата-бабалары Шеффилд иелігін «Шотландия короліне» тиесілі етіп, жыл сайын екі ақ аққұбаны сыйлық ретінде бергенін анықтады. Халламшир терминінің ең ерте кездескен жазбасы 1161 жылға дейін Экклсфилдтегі Сент-Вандрилл үйінің құжатында кездеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, «шир» термині қандай да бір қалаға, қалашыққа немесе қамалға тиесілі ауданды білдіреді және міндетті түрде округке сілтеме жасамайды. Сондықтан, Халламширді «Халлам» деп аталатын қаламен («вилл») байланысты аудан деп есептеуге болады, бірақ мұндай қаланың бар екеніне ешқандай мәлімет жоқ. Осы ерте кезеңде Норман иелігіне арналған Халламшир атауы сақталды. Ол Дон және Шеф өзендерінің қосылған жеріндегі Шеффилд қамалынан басқарылды. Жоғары Брэдфилдте кішкентай қамал салынды. Халламширдің аумақтық бөлінісі 19 ғасырға дейін сақталды, 1822 жылы Шеффилд, Третон, Уистон, Ротерхам, Хандсворт және Экклсфилд приходтары және Норфолк герцогы бас сот орындаушысы ретінде тіркелді.
Робин Гуд аңызына байланысты
Локсли деген шағын ауыл, қазір Батыс Шеффилдтің шағын ауданы, Халламширде орналасқан. 1637 жылы Джон Харрисон жасаған, Арундл графына тиесілі Шеффилд маңындағы жер-мүліктерді қамтитын сараптамада Локсли-Фирттегі Кішкентай Хаггас крофт деген жерде "Робин Гудтың туған үйінің немесе шатырының іргетасы" бар екені көрсетілген. 1819 жылы антиквар ғалымы Джозеф Хантер осы жергілікті дәстүрді қуаттап, Локсли Чейстің "ескі балладалардағы Локсли болуға ең лайықты жер екенін, сол жерде белгілі батыр Робин Гуд дүниеге келген" деп жазды.
Анықтамалар мен ескертулер
Адди, Уолтефтің залы, XXXV тарау. Станнингтон дипломы — Тас вилла — Зал.