Кіріспе
Құс түрі Сулы рельс (Rallus aquaticus) – рельс тұқымдасына жататын құс. Ол Еуропа, Азия және Солтүстік Африкадағы жақсы өсімдік жамылған сулы-сазды жерлерде көбейеді. Солтүстік және шығыс популяциялары көшпенді, бірақ бұл түр өсіп-өнімді аймағының жылы бөліктерінде тұрақты мекендейді. Ересегінің денесі ұзын, және басқа рельстер сияқты, бүйірден жапырақтаған дене құрылысы бар, бұл оған тіршілік ететін қамыс арасында оңай қозғалуға мүмкіндік береді. Жоғарғы жағы қоңыр, астыңғы жағы көк-сұр түсті, қабырғаларында қара жолақтары, ұзын саусақтары, қысқа құйрығы және қызғылт түсті ұзын мүсігі бар. Жасы кішкентай құстардың түсі ересектерге ұқсас, бірақ көк-сұр түсінің орнына сары-қоңыр түс басым. Барлық рельстердегідей, жаңа туған балапандар қара түсті болады. Бұрынғы R. indicus подвидінің ерекше белгілері және батыс түрлеріндегі шошқа сияқты қысқа дауысынан өзгешеленетін дауысы бар, қазіргі кезде ол жеке түр ретінде – қоңыр жақ рельсі (brown-cheeked rail) деп аталады. Сулы рельс қамыс араларында және биік, тығыз өсімдіктер өсетін батпақты жерлерде көбейеді, ұясын су деңгейінен сәл жоғары, қол жетімді өсімдіктерден салады. Ақ түсті, дақты жұмыртқаларды көбінесе аналық басып шығарады, және 19–22 күннен кейін дамыған балапандар дүниеге келеді. Аналық жұмыртқаларын және балапандарын басқа жануарлардан қорғайды немесе оларды табылған жағдайда басқа жерге көшіреді. Бұл түр өмірінің бірінші жылынан кейін көбейе алады және әдетте әр маусымда екі рет жұмыртқалайды. Сулы рельстер бәсекелес жемшілер, жаз айларында негізінен омыртқасыз жануарлармен, ал қыс айларында жидектермен немесе өсімдік сабақтарымен қоректенеді. Олар көбейгеннен кейін де аумақтық болып қалады және қыс айларында жем алатын жерлерін агрессивті түрде қорғайды. Бұл рельстер су тасқыны немесе қатты қыс жағдайларына, мекендеу ортасының жоғалуына және сүтқоректілер мен ірі құстардың шабуылына ұшырайды. Америкалық норка кейбір аралдық популяцияларды жойды, бірақ жалпы алғанда, түрдің кең таралған ареалы мен көп саны оны қауіпті түрлерге жатқызбайды.
The water rail (Rallus aquaticus) is a bird of the rail family which breeds in well vegetated wetlands across Europe, Asia and North Africa. Northern and eastern populations are migratory, but this species is a permanent resident in the warmer parts of its breeding range. The adult is long, and, like other rails, has a body that is flattened laterally, allowing it easier passage through the reed beds it inhabits. It has mainly brown upperparts and blue grey underparts, black barring on the flanks, long toes, a short tail and a long reddish bill. Immature birds are generally similar in appearance to the adults, but the blue grey in the plumage is replaced by buff. The downy chicks are black, as with all rails. The former subspecies R. indicus, has distinctive markings and a call that is very different from the pig like squeal of the western races, and is now usually split as a separate species, the brown cheeked rail. The water rail breeds in reed beds and other marshy sites with tall, dense vegetation, building its nest a little above the water level from whatever plants are available nearby. The off white, blotched eggs are incubated mainly by the female, and the precocial downy chicks hatch in 19–22 days. The female will defend her eggs and brood against intruders, or move them to another location if they are discovered. This species can breed after its first year, and it normally raises two clutches in each season. Water rails are omnivorous, feeding mainly on invertebrates during summer and berries or plant stems towards winter. They are territorial even after breeding, and will aggressively defend feeding areas in winter. These rails are vulnerable to flooding or freezing conditions, loss of habitat and predation by mammals and large birds. The introduced American mink has exterminated some island populations, but overall the species' huge range and large numbers mean that it is not considered to be threatened.
Таксономия
Рельстер – 150 шамасындағы түрді қамтитын құстар тұқымдасы. Топтың шығу тегі көне заманда жоғалғанмен, түрлердің ең көп саны және ең алғашқы нысандары Ескі әлемде кездеседі, бұл осы тұқымдас сол жерде пайда болған деген жорамалға негіздейді. Дегенмен, су рельсіне жататын қамыс арасындағы ұзын мүңкілікті мамандар тобы – Rallus туысы Жаңа әлемде пайда болған. Оның Ескі әлемдегі мүшелері – су, Африка және Мадагаскар рельстері бір түрге жатады және Атлант мұхитынан жасалған бір шабуылдан пайда болған деп есептеледі. Бұл туралы 1731 жылы Элеазар Альбин жазған. Бұрынғы R. a. indicus подвиді су рельсінен өте ерекше дыбысталады, және ол ерте туындыларда жеке түр ретінде қарастырылған. Памела Расмуссен өзінің «Оңтүстік Азия құстары» (2005) еңбегінде R. indicus толық түр ретінде қайта жаңартылды. Оның бұл тәсілі қабылдауға ие болды және «Малайзия мен Сингапур құстары» (2010) кітабында да қолданылды. 2010 жылы жүргізілген молекулалық филогенездік зерттеу R. indicus-тің түр ретіндегі мәртебесін растады, ол шамамен 534 000 жыл бұрын батыс түрлерінен бөлініп шыққан деп саналады.