Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гарольд Пинтердің пьесасы "Соқыр күзетші" - Гарольд Пинтердің 1957 жылы жазған бір актілік пьесасы.
Play by Harold Pinter
The Dumb Waiter is a one act play by Harold Pinter written in 1957.
Сюжет
Бен мен Гас атты екі жалдамал кісікер жертөледегі бөлмеде тапсырма күтіп отыр. Ойын басталғанда, команданың ересек мүшесі Бен газет оқып жатыр, ал кіші мүшесі Гас аяқ киімін байлап жатыр. Гас жұмысына дайындалып, шай жасауға тырысып, Бенге көптеген сұрақтар қояды. Олар "суды қайнату" және "чайнық қою" сөздерінің мағынасы туралы пікір таластырады. Бен көбінесе газетін оқып отырады, кейде Гасқа оның бір бөлігін оқып береді. Беннің ызасы күшейеді, ал Гастың сұрақтары көбейеді, кейде тіпті түсініксіз болып кетеді. Бөлменің арт жағында тамақ жеткізіп беретін лифт бар. Бұл жағдай екі кейіпкерге де қызық болады, себебі жертөле мейрамхананың ас үйі ретінде жабдықталмаған. Бір кезде Гас әкелген шағын тағамды жоғары жіберіп алады. Бен лифт арқылы "дауыс құбырынан" жоғарыдағыларға тамақ жоқ екенін түсіндіруге мәжбүр болады. Гас ванна бөлмесіне су ішуге кетеді, ал лифттен дауыс құбырының сырылы естіледі (екінші жағындағы адаммен байланыс құруға тырысып жатқанының белгісі). Бен мұқият тыңдайды – оның жауаптарынан олардың құрбаны келгенін және бөлмеге келе жатқанын білеміз. Бен әлі бөлмеден шықпаған Гасты шақырады. Күтілетін мақсат кіретін есік ашылады, Бен дереу қаруын соғып, есікке бұрылады, ал Гас сырт киімін, жилетін, галстугын және қаруынсыз кіреді. Екеуі бір-біріне ұзақ үнсіз қарасып тұрады, содан кейін перде түседі.
Two hit men, Ben and Gus, are waiting in a basement room for their assignment. As the play begins, Ben, the senior member of the team, is reading a newspaper, and Gus, the junior member, is tying his shoes. Gus asks Ben many questions as he gets ready for their job and tries to make tea. They argue over the semantics of "light the kettle" and "put on the kettle". Ben continues reading his paper for most of the time, occasionally reading excerpts of it to Gus. Ben gets increasingly animated, and Gus's questions become more pointed, at times nearly nonsensical. In the back of the room is a dumbwaiter, which delivers occasional food orders. This is mysterious and both characters seem to be puzzled why these orders keep coming; the basement is clearly not outfitted as a restaurant kitchen. At one point they send up some snack food that Gus had brought along. Ben has to explain to the people above via the dumbwaiter's "speaking tube" that there is no food. Gus leaves the room to get a drink of water in the bathroom, and the dumbwaiter's speaking tube whistles (a sign that there is a person on the other end who wishes to communicate). Ben listens carefully—we gather from his replies that their victim has arrived and is on his way to the room. Ben shouts for Gus, who is still out of the room. The door that the target is supposed to enter from flies open, Ben rounds on it with his gun, and Gus enters, stripped of his jacket, waistcoat, tie and gun. There is a long silence as the two stare at each other before the curtain falls.
Атау
Тақырыптағы "ақымақ келіншек" – қарулы адамдарға тапсырыстарды жеткізетін тамақ лифті және қызмет көрсету люгін білдіреді. Бұл сондай-ақ өзінің құрбан болатынын түсінбей күтіп отырған Гасқа, немесе жоғары билікке бағынуы салдарынан серігін жоюға мәжбүр болған Бенге де қатысты болуы мүмкін.
The dumb waiter of the title refers to the serving hatch and food lift that delivers orders to the gunmen. It could also refer to Gus, who fails to realise that he is waiting to be the victim, or even to Ben, whose obedience to a higher authority eventually forces him to eliminate his partner.
Орнату
Терезесіз жертөле Пинтердің декорацияларына тән. "Пинтердің бөлмелері – ауасы тұншыққан, нақты белгілері жоқ текшелер, олардың атмосферасы үнемі тозарып, шиеленісе береді. Перде ашылғанда бұл бөлмелер шынайы көрінеді, яғни көз көргеннен артық емес. Бірақ әр пьесаның соңында олар тым жабық контейнерге, дерлік қабірге айналады".
The windowless basement is characteristic of Pinter's sets. "Pinter's rooms are stuffy, non specific cubes, whose atmosphere grows steadily more stale and more tense. At the opening curtain these rooms look naturalistic, meaning no more than the eye can contain. But, by the end of each play, they become sealed containers, virtual coffins."
Стиль
Пинтердің "Дум сервитер" атты шығармасында "музыкалық залдың әзілдесулері мен қалалық триллердің" үйлесімі бар. Пинтердің айтуынша, "[кейіпкерлер] туралы менің өмірбаяндық мәліметтерінің жетіспеуі мен олардың айтқандарының күңкілдігі арасында зерттеуге ғана емес, зерттеуге міндетті болатын бір аумақ жатыр". Тағы бір түсіндіру бойынша, бұл пьеса – жоғары билік арқылы жеке адамның жойылғанын көрсететін саяси драма. "Гарольд Пинтердің [алғашқы] төрт пьесасының әрқайсысы дерлік жеке тұлғаның құрылуымен аяқталады. Ол адамгершіліктен айырудың ащы драмалары арқылы "адамгершіліктің маңыздылығын" көрсетеді. Дін мен қоғам, дәстүрлі түрде адамның моралін құрастырған, Пинтердің пьесаларында жеке адамды жоятын зұлым күштер болып табылады". Бен газеттен таңдаған оқиғалардың да мақсаты осындай. Ол көшені кесіп өткелі жатқан қарт адамды сипаттайды, ол жүк көлігінің астына тығылып, оны қағып өтеді (бірақ адамның өлгені немесе өлмегені белгісіз). Бен "Не деген ақымақ!" деген жауапты күтеді, бірақ Гас: "Оған мұндай іс жасауға кім кеңес берді?" дейді, бұл жауапкершілікті ауыстырып, қарт адамның өкінішті құрбан болғанын көрсетеді. "Бен мен Гас арасындағы ажырасу пьесаның алғашқы әзілінде-ақ көрінеді. Пьесаның соңына қарай Пинтер бізді әзілдің мазмұнының мағынасыз екенін көруге үйретті: маңыздысы – құрылым, және ол ашатын одақтар мен қайшылықтар". Джейми Гловер: "Дум сервитер – Пинтердің өзі, мағына іздеу, әділетсіздікке қарсы тұру және жекелігімізді нығайту құштарлығын сезінген жазушының мәні".
Pinter's writing in The Dumb Waiter combines "the staccato rhythms of music hall cross talk and the urban thriller". Pinter stated that "between my lack of biographical data about [the characters] and the ambiguity of what they say lies a territory which is not only worthy of exploration but which it is compulsory to explore". Another interpretation is that the play is a political drama showing how the individual is destroyed by a higher power. "Each of Harold Pinter's [first] four plays ends in the virtual annihilation of an individual It is by his bitter dramas of dehumanisation that he implies "the importance of humanity". The religion and society, which have traditionally structured human morality, are, in Pinter's plays, the immoral agents that destroy the individual." The stories Ben picks out from his newspaper have a similar purpose. He describes an old man, wanting to cross the street, who crawls under a lorry and is run over by it (but it is not clear if the man is killed or not). Ben seems to expect the response, "What an idiot!" but Gus replies "Who advised him to do a thing like that?" which shifts responsibility and suggests the old man was a victim to be pitied. "The eventual split between Ben and Gus is foreshadowed in the very first joke By the end of the play, Pinter has trained us to see that the content of the joke exchange is meaningless: what is important is the structure, and the alliances and antagonisms it reveals." Jamie Glover wrote that "The Dumb Waiter is Pinter distilled – the very essence of a writer who tapped into our desire to seek out meaning, confront injustice and assert our individuality."
Франкфурт қаласы
Әлемдік премьерасы 1959 жылдың ақпанында Франкфурт қаласында "Der Stumme Diener" спектаклінде өтті, онда Рудольф Х. Криг Бен рөлін, ал Вернер Берндт Гас рөлін сомдады.
The world premiere was in Frankfurt as Der Stumme Diener in February 1959 with Rudolf H. Krieg as Ben and Werner Berndt as Gus.
Малибу
1979 жылы Малибу орта мектебінде Эмилио Эстевес жас досы және сыныптасы Джефф Лукаспен бір актілік қойылымды сахналады. Джефф Лукас Бен рөлін, ал Эмилио Эстевес Гас рөлін ойнады.
At Malibu Junior High School sometime in 1979 Emilio Estevez staged this one act play with young friend and fellow classmate Jeff Lucas. Jeff Lucas played Ben and Emilio Estevez played Gus.
Лондон
Лондондағы алғашқы қойылым 1960 жылдың қаңтарында Джеймс Руз Эванс режиссерлік еткен Хэмпстед Театр Клубында, Пинтердің "The Room" атты тұңғыш пьесасымен бірге қос қойылым ретінде өтті, онда Бен рөлін Николас Селби, ал Гас рөлін Джордж Тови сомдады. 1960 жылдың наурыз айында қойылым Корольдік Театрға көшірілді. 1989 жылы Театр Корольдік Хеймаркетте Боб Карлтон режиссерлік еткен қайта қойылымда Бен рөлін Питер Хоуит, ал Гас рөлін Тим Хили ойнады. 2007 жылы Трафалгар студиясында Гарри Бертон режиссерлік еткен қайта қойылымда Бен рөлін Джейсон Исаакс, ал Гас рөлін Ли Эванс сомдады. 2013 жылы "Жазу бөлмесінде" Джейми Гловер режиссерлік еткен қайта қойылымда Бен рөлін Клайв Вуд, ал Гас рөлін Джо Армстронг ойнады. 2019 жылы пьеса Харольд Пинтер театрындағы Пинтердің бір актілік пьесаларының маусымының бір бөлігі болды, режиссері Джейми Ллойд, Бен рөлінде Дэни Дайер, ал Гас рөлінде Мартин Фримен ойнады. 2020 жылы Хэмпстед театрында Элис Гамильтон режиссерлік еткен 60 жылдық мерекелік қайта қойылымда Бен рөлін Алек Ньюман, ал Гас рөлін Шейн Заза сомдады, бұл қойылым COVID-19 қауіпсіз жағдайда, көрермендер бетперде киіп, әлеуметтік арақашықтықты сақтап, ұзақ уақыт бойы көрсетілді.
The first performance in London was in January 1960, as part of a double bill with Pinter's first play The Room, at the Hampstead Theatre Club, directed by James Roose Evans, with Nicholas Selby as Ben and George Tovey as Gus. The production transferred to the Royal Court Theatre in March 1960. In 1989 a revival at the Theatre Royal Haymarket was directed by Bob Carlton, with Peter Howitt as Ben and Tim Healy as Gus. In 2007 a revival at the Trafalgar Studios was directed by Harry Burton, with Jason Isaacs as Ben and Lee Evans as Gus. In 2013 a revival at The Print Room was directed by Jamie Glover, with Clive Wood as Ben and Joe Armstrong as Gus. In 2019 the play was part of a season of Pinter's one act plays at the Harold Pinter Theatre, directed by Jamie Lloyd with Danny Dyer as Ben and Martin Freeman as Gus. In 2020 a 60th anniversary revival at the Hampstead Theatre, directed by Alice Hamilton with Alec Newman as Ben and Shane Zaza as Gus, had an extended run in a COVID secure setting with the audience masked and socially distanced.
Оксфорд
2004 жылы Оксфорд Playhouse театры Гарольд Пинтердің «Соқыр официант және басқа туындылар» пьесасын, Дуглас Ходж режиссерлік етіп, Бен рөлінде Джейсон Уоткинс және Гас рөлінде Тоби Джонс қатысқан қойылымды ұсынды.
In 2004 The Oxford Playhouse presented The Dumb Waiter and Other Pieces by Harold Pinter, directed by Douglas Hodge with Jason Watkins as Ben and Toby Jones as Gus.
Ливерпуль
2012 жылы жас Марк Паллистер түпкілікті актер құрамының мүшесі, қазір танымал Ли Эванстың гастрольдік кестесіне байланысты қолжетімсіз болғандықтан, Гас рөлін ойнады. Марк актерлік жолдағы басқа да рөлдерді орындады, бірақ қазір актерлік мансабын жалғастырып жатыр ма, жоқ па, белгісіз.
In 2012 a young Mark Pallister took on the role of Gus as original cast member the now Famous Lee Evans was unavailable due to his touring schedule. Mark went on to take further acting roles however it is not known if he is still pursuing an acting career today.
Теледидар фильмдері мен радио
1959 жылы BBC телеарнасы бұл пьесаны телекөрермендер үшін "тынышсыз" деп санап, қабылдамады. 1987 жылы Роберт Альтман Джон Траволта мен Том Конти қатысқан "Дүмбілдеуші лифт" пьесасының телефильмін Канадада түсірді, ол алғаш рет 1987 жылдың 12 мамырында АҚШ-та WABC телеарнасында Альтманның "Подвалдар" атты екі бөлімдік сериясының бөлігі ретінде көрсетілді. Серияның бірінші бөлімі – Пинтердің алғашқы пьесасы "Бөлме".
1959 – the play was turned down by the BBC, being considered "too obscure" for the TV audience. 1987 – Robert Altman directed a made for TV feature film version of The Dumb Waiter, starring John Travolta and Tom Conti, filmed in Canada and first televised in the United States on WABC TV on 12 May 1987, as part of Altman's two part series entitled Basements; part one is Pinter's first play The Room.
Фильм
In Bruges (2008) - Мартин Макдонагтың режиссерлік және сценарийлік жұмысы, екі жалдамал кісі өлтірушінің соңғы тапсырмасы кезінде жас баланың қазасына себеп болғаннан кейін мафия басшысынан нұсқау күтіп отырған қара комедиялық қылмыс триллері. Олардың екеуі де неліктен Брюггеге жіберілгенін түсінбейді, себебі оларды Ұлыбританияда жасыру оңай болған еді. Кен, басшымен жақын қарым-қатынаста болған үлкені, олардың полициядан жасыру үшін ғана емес, сонымен қатар тағы бір адамды өлтіру үшін де келген болуы мүмкін деп болжайды. Кен сабырлы, олардың бұйрықтарын күтіп, Брюггедегі көрікті жерлерді тамашалауға мүмкіндік алады, ал кішісі, Рей, эмоционалды тұрақсыздыққа ұшырайды, жас баланы атқандығы үшін көңілсіздік пен ауыр кінә сезімі арасында тербеледі. Екі ер адам бұйрық күтіп отырғанда, олар пікір келіспейді және біреуі олардың жағдайларына ашуланып шағымданады. Соңында басшы қоңырау шалып, Кеннен Рейді бөлмеден шығаруды сұрайды, содан кейін Брюггеге жасаған сапардың Рейге қоштасу сыйлығы болғанын, ал енді ол жас баланың өлімі үшін жаза ретінде оны өлтіруі керек екенін хабарлайды.
In Bruges (2008) is a black comedy, crime thriller directed and written by Martin McDonagh which also features two hitmen waiting in confinement for instructions from their mob boss after they accidentally killed a young boy during their last assassination. Neither of them understand why they have been sent to Bruges, since they could easily be kept hidden in the UK — the older man, Ken, who has a close relationship with the boss, speculates that they might be here not just to hide from the police but also to kill another person. Ken is calm and enjoys the opportunity to do some sightseeing in Bruges while waiting for their orders, while the younger man, Ray, is emotionally volatile, swinging between boredom and severe guilt at shooting the young boy. While the two men await their orders they argue and one of them bemoans their circumstances. Eventually the boss calls, asks Ken to send Ray out of the room, and then informs him that the trip to Bruges was intended to be a farewell gift for Ray, who he must now assassinate as justice for killing the young boy.