Кіріспе
Американдық автор және сценарист Эван Хантер (туған Salvatore Albert Lombino; 15 қазан 1926 – 6 шілде 2005) – американдық қылмыс және детектив жанрындағы көркем әдебиет авторы. Ол Эд МакБэйн псевдонімімен жарық көрген «87-ші учаске» романдарының авторы ретінде ең жақсы танымал, бұл романдар полициялық процедуралық жанрдың классикасы саналады. Оның басқа да маңызды туындыларының бірі – қиын жағдайдағы қалалық мектептегі өмір туралы жартылай автобиографиялық роман «Қара тақтаның джунглилері», ол 1955 жылы сол атпен сәтті фильмге бейімделді. Сондай-ақ ол Дафне дю Мориердің әңгімесі негізінде Альфред Хичкоктың 1963 жылғы «Құстар» фильміне сценарий жазды. Хантер 1952 жылы заңды түрде осы есімді қабылдады, сонымен қатар Джон Эбботт, Курт Кэннон, Хант Коллинз, Езра Ханнон және Ричард Марстен сияқты псевдонимдерді де пайдаланды.
Evan Hunter (born Salvatore Albert Lombino; October 15, 1926 – July 6, 2005) was an American author of crime and mystery fiction. He is best known as the author of 87th Precinct novels, published under the pen name Ed McBain, which are considered staples of police procedural genre. His other notable works include The Blackboard Jungle, a semi autobiographical novel about life in a troubled inner city school, which was adapted into a hit 1955 film of the same name. He also wrote the screenplay for Alfred Hitchcock’s 1963 film The Birds, based on the Daphne du Maurier short story. Hunter, who legally adopted that name in 1952, also used the pen names John Abbott, Curt Cannon, Hunt Collins, Ezra Hannon and Richard Marsten, among others.
Ерте өмір
Сальваторе Ломбино Нью-Йорк қаласында туып өсті. Ол 12 жасқа дейін Шығыс Гарлемде тұрды, содан кейін отбасы Бронкске көшті. Ол Олинвилл орта мектебінде (кейін Ричард Р. Грин орта мектебі №113 болып өзгертілді), содан кейін Эвандер Чайлдс орта мектебінде (қазір Эвандер Чайлдс білім беру кампусы) оқыды. Одан кейін ол Нью-Йорк өнер студенттері лигасының стипендиясын жеңіп алды, ал кейін Купер Юнионға суретші ретінде қабылданды. Ломбино Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті және Тынық мұхитындағы эсминецте болғанда бірнеше қысқа әңгімелер жазды. Бірақ, осы әңгімелердің ешқайсысы 1950-ші жылдары автор ретінде танымал болғаннан кейін ғана жарияланбады. Соғыстан кейін Ломбино Нью-Йоркке оралып, Хантер колледжіне түсті, онда ол ағылшын тілі мен психология мамандықтарын алды, сонымен қатар драма және білім беру бойынша қосымша пәндерді оқып, 1950 жылы Фи Бета Каппадан үздік бітіруші ретінде атанды. Ол Хантер колледжі газетінде "S. A. Lombino" деген атпен апталық бағана жариялады. 1981 жылы Ломбино Хантер колледжінің Даңқ залына енгізілді, онда ол кәсіби жетістіктері үшін марапатталды. Жазушылық мансабын бастауға тырысқан Ломбино түрлі жұмыстар істеді, соның ішінде 1950 жылдың қыркүйегінде Бронкс кәсіптік орта мектебінде 17 күн оқытушы болып жұмыс істеді. Осы тәжірибесі кейіннен оның Эван Хантер псевдонімімен жазылған "Қара тақта орманы" (1954) романының негізі болды, ол "Қара тақта орманы" (1955) фильміне бейімделді. 1951 жылы Ломбино Скотт Мередит әдеби агенттігінде атқарушы редактор болып жұмысқа орналасты, онда Пауль Андерсон, Артур Кларк, Лестер дель Рей, Ричард С. Пратер және П. Г. Вудхаус сияқты авторлармен жұмыс істеді. Ол сол жылы өзінің алғашқы кәсіби қысқа әңгімесін сатты, ол "Қош келдіңіз, марсиандар!" деп аталатын ғылыми-фантастикалық туынды болды және S. A. Lombino авторлығында жазылған.
Аты-жөні мен псевдонимдері
Алғашқы сатылымынан кейін көп ұзамай, Ломбино Эван Хантер және Хант Коллинз аттарымен әңгімелер сатты. Эван Хантер есімінің ол бітірген екі мектептен – Эвандер Чайлдс орта мектебі мен Хантер колледжінен алынған деген болжам бар, бірақ автор өзі мұны ешқашан растамады. (Ол Хант Коллинстің Хантер колледжінен шыққандығын растады.) Ломбино 1952 жылдың мамырында заңды түрде өзінің атын Эван Хантер деп өзгертті, себебі бір редактор оның жазған романы Эван Хантер есімімен шықса, S. A. Lombino есімімен шығудан гөрі көбірек сатылатынын айтқан. Содан бері ол Эван Хантер есімін жеке және кәсіби өмірінде пайдаланды. Эван Хантер ретінде ол 1954 жылы жасөсперімдердің қылмысы мен Нью-Йорк қаласының мемлекеттік мектеп жүйесін қамтыған «Тақтадағы орта» романымен танылды. 1955 жылы осы романның фильмге түсірілімі шықты. Осы кезеңде Хантер көптеген жанрлық көркем әдебиеттер жазды. Оның агенттері Хантер есімімен тым көп көркем әдебиет шығарудың немесе Эван Хантер ретінде қылмыстық әдебиеттерді жариялаудың оның әдеби беделін әлсіретуі мүмкін екенін кеңес берді. Осының салдарынан 1950-ші жылдары Хантер өзінің қылмыстық әңгімелерінің көп бөлігі үшін Курт Кэннон, Хант Коллинз және Ричард Марстен псевдонимдерін қолданды. Әр түрлі жанрдағы өнімді автор Хантер 1951 және 1956 жылдар аралығында шамамен екі ондаған ғылыми-фантастикалық әңгімелер мен төрт ғылыми-фантастикалық роман жариялады. Оның ең танымал псевдонимі – Эд МакБэйн, ол алғаш рет 1956 жылы шыққан «Cop Hater» романында қолданылды, бұл «87-ші полиция бөлімі» қылмыстық сериясының бірінші романы болды. Хантер 1958 жылы өзінің МакБэйн екенін ашты, бірақ ондаған жылдар бойы, әсіресе «87-ші полиция бөлімі» сериясы мен Мэтью Хоуп детектив сериясы үшін псевдонимді пайдалануды жалғастырды. Ол 1960 жылы Адамс, Кэннон, Коллинз, Марстен және Тейне псевдонимдерін тоқтатты. Содан бері қылмыстық романдар көбінесе МакБэйнге, ал басқа да көркем әдебиеттер Хантерге жатқызылды. 1950 жылдары басқа псевдонимдермен жазылған қылмыстық әңгімелер мен романдардың қайта басылымдары МакБэйн есімімен қайта шығарылды. Хантер есімдердің бөлінуі оқырмандарға не күтуге болатынын білуге мүмкіндік берді: МакБэйн романдары біркелкі стильде жазылған, ал Хантер романдары көбірек әртүрлі болды. Хантер есімімен 1960-шы, 1970-ші жылдар мен 1980-ші жылдардың басында «Қыс келді» (1973) және «Лиззи» (1984) сияқты романдар жарық көрді. Хантер кино және теледидар сценарийлерін жазуда да табысқа жетті. Ол Альфред Хичкоктың 1963 жылғы «Құстар» фильміне сценарий жазды, ол Дафни дю Мориердің 1952 жылғы аттас повесінен алынған. «Құстар» фильмінен кейін Хантер Хичкоктан «Марни» романын экрандау бойынша аяқталмаған сценарийді аяқтау үшін қайтадан шақырылды. Алайда Хантер мен режиссер романның зорлау көрінісін қалай бейнелеу керектігі туралы келіспеді, нәтижесінде жазушы жұмыстан босатылды. Хантердің басқа сценарийлері 1960 жылғы «Кездескенде жаттар», ол 1958 жылғы өзінің романына негізделген, және 1972 жылғы «Fuzz», ол 1968 жылғы «87-ші полиция бөлімі» романына негізделген, оны Эд МакБэйн ретінде жазған. 1956 жылдан 1960 жылға дейін жарық көрген он үш «87-ші полиция бөлімі» романынан кейін, оның өліміне дейін жыл сайын шамамен бір роман жарық көрді. Сонымен қатар, NBC 1961–1962 жылдар маусымында МакБэйннің туындыларына негізделген «87-ші полиция бөлімі» атты полициялық драмасын көрсетті. 1978 жылдан 1998 жылға дейін МакБэйн адвокат Мэтью Хоуп туралы серия жариялады; бұл сериядағы кітаптар бір-екі жылда бір рет жарық көрді және әдетте танымал балалар әңгімелерінен алынған атаулары болды. 1984 жылдан 1994 жылға дейін шамамен он жыл бойы Хантер өзінің атымен ешқандай көркем әдебиет жарияламады. 2000 жылы Хантер мен МакБэйнге бірдей жатқызылған «Кәмпиленд» атты роман жарық көрді. Екі бөлімді роман Хантердің психологиялық негізделген баяндау стилімен басталып, кейін МакБэйннің әдеттегі полициялық процедуралық стиліне ауысты. МакБэйннен басқа, Хантер 1960 жылдан кейін өзінің көркем әдебиеттері үшін кем дегенде екі басқа псевдонимді қолданды: «Doors» (1975), бұл бастапқыда Эзра Ханнонға жатқызылған, бірақ кейін МакБэйннің туындысы ретінде қайта шығарылды, және «Scimitar» (1992), бұл Джон Эбботтқа жатқызылды. Хантер өзінің мақаласында «Жазуды бастап, аяқтау туралы кеңес: шығармашылық жазушыдан (Ed McBain) ақымақтық кеңес жоқ» деп басқа авторларға кеңес берді. Онда ол авторларға «өз дауыстарын табуға» кеңес берді, «себебі бұл кез-келген романдағы ең маңызды нәрсе».
Диан Хадсонның дау-дамайлары
Хантер Уильям Хамлингтің баспаханалары үшін Дин Хадсон атымен белгісіз көлемде порнографиялық романдар жазды деген қауесет көптен бері тарады. Хантер өмірінің соңына дейін Хадсон ретінде ешқандай кітап жазбағанын қатаң түрде жоққа шығарды. Дегенмен, оның агенті Скотт Мередит Хамлинг компаниясына Хантердің туындылары ретінде кітаптар сатқан (автор ретінде "Дин Хадсон" деп көрсетіліп) және осы кітаптар үшін қолма-қол ақша алған көрінеді. Бұл нақты дәлел емес: Мередит, әрине, Хамлингке көптеген авторлардың романдарын жіберген, оларды Хантердің романдары деп айту арқылы сатуды көздеген болуы мүмкін. 1961 жылдан 1969 жылға дейін Хадсон атымен 93 роман жарық көрді, тіпті Хантердің Хадсон екенін жақтаушылардың өзі барлық 93 романның авторы Хантер деп сенбейді.
Жеке өмір
Оның үш ұлы болды: Ричард Хантер, автор, спикер, бизнес құндылығы және тәуекел мәселелері бойынша бас ақпараттық директорларға кеңес беретін адам, сонымен қатар гармоникада ойнайтын; Марк Хантер, ғалым, педагог, зерттеуші журналист және автор; және Тед Хантер, суретші, ол 2006 жылы қайтыс болды.
Өлім
Онжылдар бойы темекі шеккен Хантер бірнеше жыл ішінде үш рет жүрек ұстамасына түсті (біріншісі 1987 жылы) және оған жүрек операциясы қажет болды. 1992 жылы оның көмекейінде қатерлі ісікке дейінгі өзгеріс анықталды. Ол алынып тасталды, бірақ рак кейін қайта оралды. 2005 жылы Хантер Коннектикут штатының Уэстон қаласында көмекей рагынан қайтыс болды. Ол 78 жаста болған.
Романдар
Жыл Атауы Кредит Автор Сериясы Ескертпелер1952 Қауырсынды жыланды табыңыз Эван Хантер Жастар романы1952 Жаман ұйқы! Эван Хантер 1956 жылы Ричард Марстен атымен «Мұндай жалаңаш, мұндай өлген» деп қайта басылды1953 Маған тығыздық қылма Эван Хантер 1953 Қауіп: Динозаврлар! Ричард Марстен Жастар романы1953 Айға зымыра Ричард Марстен Жастар романы1954 Қара тақтадағы джунгли Эван Хантер 1954 Қашқан қара Ричард Марстен Кейінірек Эд МакБэйн деп көрсетілді1954 Мені кесіңдер Хант Коллинз Кейінірек «Ұсыныс» деп қайта басылды1955 Теңіздегі кісі өлтіру Ричард Марстен Кейінірек Эд МакБэйн «Меирдің өлімі» деп қайта басылды1956 Екінші соң Эван Хантер 1956 Полицияға қарсы Эд МакБэйн 87-ші округ1956 Тонаушы Эд МакБэйн 87-ші округ1956 Таратушы Эд МакБэйн 87-ші округ 1960 ж. фильмге бейімделді «Таратушы»1956 Ертеңгі әлем Хант Коллинз Кейінірек Хант Коллинз «Ертең және ертең» деп, ал Эд МакБэйн «Сфера» деп қайта басылды1957 Алаяқ Эд МакБэйн 87-ші округ1957 Қатілдің таңдауы Эд МакБэйн 87-ші округ1957 Жоғалып бара жатқан әйелдер Ричард Марстен Кейінірек Эд МакБэйн деп қайта басылды1957 Тіке тік өкше Ричард Марстен 1958 Біз кездескенде жаттар Эван Хантер 1958 Сәуір айындағы құбыжықтар Крейг Райс және Эд МакБэйн Хантер Райс бастаған осы романды МакБэйн псевдонимімен аяқтады.1958 Қатілдің төлемі Эд МакБэйн 87-ші округ1958 Әйел қатылы Эд МакБэйн 87-ші округ1958 Жамандардың тірісі Ричард Марстен Кейінірек Эд МакБэйн деп қайта басылды1958 Мен Канонмын - жалдамалы Керт Каннон Кейінірек Эд МакБэйн «Арық және қабір» деп қайта жаңартылып, қайта басылды1959 Наныстың мәселесі Эван Хантер 1959 Тамаша Гарри Эван Хантер Балалар кітабы1959 Үлкен адам Ричард Марстен Кейінірек Эд МакБэйн деп қайта басылды1959 Қатілдің қисыны Эд МакБэйн 87-ші округ1959 Өлімге дейін Эд МакБэйн 87-ші округ1959 Корольдің құны Эд МакБэйн 87-ші округ1960 Балаларға үлкен қол соғыңыз Эд МакБэйн 87-ші округ1960 Қайыршы Эд МакБэйн 87-ші округ1960 Оларды өлгендей көріңіз Эд МакБэйн 87-ші округ1961 Мырза, мырза, мен істедім! Эд МакБэйн 87-ші округ1961 Аналар мен қыздар Эван Хантер1961 Тамаша түйме Эван Хантер Балалар кітабы1962 Махаббат сияқты Эд МакБэйн 87-ші округ1963 Он плюс біреу Эд МакБэйн 87-ші округ1964 Будвинг Эван Хантер1964 Оське Эд МакБэйн 87-ші округ1964 Тергеліп тұрғандар Эд МакБэйн 87-ші округ1965 Құыршақ Эд МакБэйн 87-ші округ1965 Сақшылар Эд МакБэйн1965 Мен және мырза Стеннер Эван Хантер Балалар кітабы1965 Жаңа жыл құтты болсын, Герби Эван Хантер1966 Қағаз бағыры Эван Хантер1966 80 миллион көз Эд МакБэйн 87-ші округ1967 Жылқының басы Эван Хантер1968 Өткен жаз Эван Хантер1968 Фuzz Эд МакБэйн 87-ші округ1969 Ұлдар Эван Хантер1969 Оқпана Эд МакБэйн 87-ші округ1970 Жігзав Эд МакБэйн 87-ші округ Осы роман 1994 жылы «Жасырын» Коломбо эпизоды ретінде бейімделді.1971 Ешкім олардың онда екенін білмеді Эван Хантер1971 Сәлем, сәлем, банданың бәрі осында Эд МакБэйн 87-ші округ1972 Әрбір кішкентай ұры мен күтім Эван Хантер1972 Соқыр адам үшін жарайды Эд МакБэйн 87-ші округ1972 Жеті Эван Хантер1972 Сэди өлгенде Эд МакБэйн 87-ші округ1973 Қыс келгенде Эван Хантер1973 Басқарушыға сәлем Эд МакБэйн 87-ші округ1974 Алтын көшелер Эван Хантер1974 Нан Эд МакБэйн 87-ші округ1975 Түтін болған жерде Эд МакБэйн1975 Қанды туыстар Эд МакБэйн 87-ші округ1975 Есіктер Эзра Хэннон Кейінірек Эд МакБэйн деп қайта басылды1976 Сендер екеуі тірі болғанша Эд МакБэйн 87-ші округ Осы роман 1992 жылы «Өлуге уақыт жоқ» Коломбо эпизоды ретінде бейімделді.1976 Чишолмдар Эван Хантер1976 Оружье Эд МакБэйн1977 Ұзақ уақыт көрмедік Эд МакБэйн 87-ші округ1977 Алтыншаш Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1979 Мақтанышпен жүр Эван Хантер1979 Каліпсо Эд МакБэйн 87-ші округ1980 Аруақтар Эд МакБэйн 87-ші округ1981 Махаббат, әке Эван Хантер1981 Ыстық Эд МакБэйн 87-ші округ1981 Ремпелштильцхен Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1982 Әдемі және аң Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1983 Теңізден алыс Эван Хантер1983 Мұз Эд МакБэйн 87-ші округ1984 Лиззи Эван Хантер1984 Шаңбас Эд МакБэйн 87-ші округ1984 Жек және бұршақ Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1984 Үйдің ішіндегі барлық нәрсе Эд МакБэйн 87-ші округ Ұзақ басылыммен шығарылған, иллюстрациялармен жабдықталған. 1994 жылы қайта басылды.1985 Сегіз қара жылқы Эд МакБэйн 87-ші округ1985 Ақ қар және қызыл гүл Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1986 Қаланың басқа бөлігі Эд МакБэйн1986 Күнделікті Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1987 У Эд МакБэйн 87-ші округ1987 Алакөздер Эд МакБэйн 87-ші округ1987 Мысық етікшесі Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1988 Жек салған үй Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1989 Жұбату Эд МакБэйн 87-ші округ1990 Веспер Эд МакБэйн 87-ші округ1990 Көрсоқыр тышқандар Эд МакБэйн Мэттью Хоуп 2001 жылы Брайан Деннехидің қатысуымен телефильм ретінде бейімделді1991 Қала орталығы Эд МакБэйн1991 Жесірлер Эд МакБэйн 87-ші округ1992 Сүйік Эд МакБэйн 87-ші округ1992 Мэри, Мэри Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1992 Сцимитар Джон Абботт1993 Дұрыс емес Эд МакБэйн 87-ші округ1994 Кішкентай қыз болды Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1994 Қылмыстық әңгіме Эван Хантер1995 Романтика Эд МакБэйн 87-ші округ1996 Артық сөз Эван Хантер1996 Көзілдірік аюға қуанышты Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1997 Ноктюрн Эд МакБэйн 87-ші округ1998 Соңғы үлкен үміт Эд МакБэйн Мэттью Хоуп1999 Үлкен жаман қала Эд МакБэйн 87-ші округ2000 Конфеттер Эван Хантер және Эд МакБэйн Хантер мен оның псевдонимі арасындағы «ынтымақтастық» ретінде жарнамаланған екі бөлімнен тұратын роман.2000 Жүргізу сабақтары Эд МакБэйн2000 Соңғы би Эд МакБэйн 87-ші округ2001 Ақша, ақша, ақша Эд МакБэйн 87-ші округ2002 Ол кеткенде Эван Хантер2002 Жұмбақ Оллидің кітабы Эд МакБэйн 87-ші округ2003 Фрумиус Бандерснатч Эд МакБэйн 87-ші округ2004 Естіңдер! Эд МакБэйн 87-ші округ2005 Алиса қатерде Эд МакБэйн2005 Кәуіпкерлер Эд МакБэйн 87-ші округ
Толық емес романдар
Бекка "Қауіпте" (Хантер қайтыс болған кезде дайын болуға жақын. Жарияланбауы анық.)