Кіріспе

Қан қысымын өлшегенде естілетін дыбыстар. Коротков дыбыстары – медициналық қызметкерлердің инвазивті емес әдіспен қан қысымын өлшегенде еститін дыбыстар. Бұл дыбыстарды 1905 жылы Ресей империясының Санкт-Петербург қаласындағы Императорлық медицина академиясында жұмыс істеген орыс дәрігері Николай Коротков ашқан және оның есімімен аталады.

Сипаттама

Қан қысымын өлшеу кезінде естілетін дыбыстар, кеудедегі аускультация кезінде естілетін және қарыншалар ішіндегі клапандардың жабылуымен байланысты болатын тербелістерден туындайтын жүрек дыбыстарымен бірдей емес. Егер стетоскопты дені сау адамның (артериялық ауруы жоқ) иық астындағы шұңқырына орналастырса, ешқандай дыбыс естілмеуі керек. Жүрек соққанда, бұл импульстар артериялар бойымен тегіс, ламинарлық (бұрқаспалы емес) қан ағыны арқылы беріледі және дыбыс пайда болмайды. Сол сияқты, егер сфигмоманометрдің манжеті науқастың жоғарғы қолына салынып, оның систолалық қан қысымынан жоғары қысымға дейін ісірілсе, ешқандай дыбыс естілмейді. Өйткені манжеттегі қысым қан ағынын толығымен бөгеп қояды. Бұл, ішінде сұйықтығы бар иілгіш түтік немесе құбырдың қысылып жабылуына ұқсас. Егер қысым науқастың систолалық қан қысымына тең деңгейге түссе, бірінші Коротков дыбысы естіледі. Манжеттегі қысым жүректің тудыратын қысымымен бірдей болғандықтан, систола кезінде артериядағы қысым көтерілгенде қанның бір бөлігі жоғарғы қол арқылы өте алады. Бұл қан, артериядағы қысым манжеттегі қысымнан жоғары көтерілгенде және содан кейін манжеттің сыртындағы аймаққа төмендегенде, естілетін дыбыс тудыратын бұрқақ ағыс түрінде ағып өтеді. Манжеттегі қысым одан әрі төмендетілгенде, манжеттегі қысым систолалық және диастолалық қысым арасында болғанша, артериялық қысым жоғарылап, манжеттегі қысымнан төмендейтін соңғы дыбыстар естіле береді. Соңында, манжеттегі қысым одан әрі төмендегенде, дыбыстардың сипаты өзгереді, содан кейін әлсірейді және ақырында толығымен жоғалады. Бұл, манжеттегі қысым диастолалық қан қысымынан төмен түскенде, манжет қан ағынына ешқандай кедеріс келтірмейді, қан ағыны бұрқақсыз тегіс болады және осылайша ешқандай дыбыс шығармайды. Коротков дыбыстарының механизмі дыбыс толқындары емес, артериялық қабырғалардың тербелісі болуы мүмкін, бұл тербелістер қоршаған тіндерге сейсмикалық толқындар сияқты таралады. Басқалары Коротков дыбыстарының кавитациядан туындайтынын болжайды.

Систолалық және диастолалық қан қысымы

Дәстүрлі түрде систолалық қан қысымы бірінші Короткофф дыбысы алғаш естілетін қысым деп есептеледі, ал диастолалық қан қысымы төртінші Короткофф дыбысы мүлдем естілмейтіндей болған қысым болып табылады. Дегенмен, соңғы кезде диастолалық қан қысымы ретінде бесінші Короткофф дыбысын (яғни үнсіздік) пайдалануға көшу байқалды, себебі оның нәтижелері тұрақтырақ деп саналады. Педиатрияда диастолалық қысымды анықтау үшін төртінші немесе бесінші Короткофф дыбысын тыңдаудың қандайсы дұрыс екені туралы пікір таластар болды. Қазіргі клиникалық практикалық нұсқаулар бесінші Короткофф дыбысын пайдалануды ұсынады (ал егер оны анықтау мүмкін болмаса, төртінші дыбысты қолдану керек). Бірінші Короткофф дыбысының уақыт бойынша орташасы жүректің систоласының сенімді қысым көрсеткіші болып табылады. Төртінші Короткофф дыбысының уақыт бойынша орташасы жүректің диастоласының сенімді қысым белгісін көрсетеді.