Кіріспе

Ellesmere Port (/ɛ//l//z//m//ɪər/ ELZmeer) – Англияның Чешир графтығындағы Чешир батысы және Честер ауданындағы порты бар қала. Ellesmere Port Уиррал түбегінің оңтүстік-шығыс жиегінде, Честерден солтүстікке қарай 6 миль (10 км) жерде, Манчестер кеме каналының жағасында орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 61 090 адамды құрайды. Ellesmere Port сондай-ақ 2011 жылы 325 264 тұрғыны бар кеңірек Біркенхед қалалық аймағының бір бөлігі болып табылады. Қала бастапқыда Ельсмир каналының кіреберісіндегі Мерси өзеніндегі кеме құрылысы және жөндеу орталығы ретінде құрылған. Қызмет көрсету секторынан басқа, қала ірі өнеркәсіп орындарын сақтап қалды, олардың ішінде Станлоу мұнай өңдеу зауыты, химия зауыты және Vauxhall Motors автокөлік зауыты бар. Сонымен қатар, Ұлттық су жолдары мұражайы, Көк планета аквариумы және Чешир Оукс дизайнерлік сауда орталығы сияқты көптеген туристік тартымдылықтар да бар.

Тарих

Эльсмир-Порт қаласы ешқашан аяқталмаған Эльсмир каналының шығу жерінде салынды. Канал (кейін қайта аталды) Уильям Джессоп пен Томас Телфорд жасаған, Северн, Мерси және Ди өзендерін байланыстыру жобасының бір бөлігі болды. Канал бөлім-бөліммен салынуы тиіс еді. 1795 жылы Мерси өзеніндегі Незерпул мен Ди өзеніндегі Честер арасындағы бөлігі ашылды. Бірақ канал бастапқы жоспар бойынша аяқталмады, ол ешқашан Северн өзеніне жетпеді. Қайта қараудан кейін жобаны аяқтау шығындары күтілетін коммерциялық трафик азаюына байланысты өтелмейтіні анықталды. Канал салынып жатқан алғашқы он жылдықта бу машиналарының дамуы (ұлттық, аймақтық және жергілікті деңгейде) бәсекелестік артықшылығының жоғалуына әкелді. Канал салынып жатқан немесе одан бұрын Незерпул ауылы Эльсмир портына, ал 19 ғасырдың басында Эльсмир-Портқа атын өзгертті. Бұл аймақта 11 ғасырда жазылған «Соңғы сот кітабында» Ұлы Саттон, Кішкентай Саттон, Пул (қазір Оверпул) және Хутон елді мекендері туралы айтылған. Уитби елді мекені Вирал жүзінің ішіндегі Истхэм және Стоак ежелгі приходтарының құрамындағы шағын ауыл болды. 1866 жылы Эльсмир-Порт және Уитбихит ауылдарын қамтитын шағын ауыл азаматтық приходқа айналды. Аймақтың экономикалық өсуін жақсарту үшін 1911 жылдың 1 сәуірінде Незерпул, Оверпул және Уитби азаматтық приходтары таратылып, жаңа Эльсмир-Порт азаматтық приходтарының құрамына енді. Алайда, Эльсмир-Порттағы алғашқы үйлер доктардың маңында бой көтерді, ал алғашқы басты көше Док-стрит болды, онда қазір Ұлттық су жолдары мұражайы орналасқан. Доктарды Уитби ауылымен байланыстырған Стейшн-роуд та біртіндеп дамыды, ал көбірек дүкендер қажет болғандықтан, кейбір үйлер сауда орындарына айналды. Сол кездегі ең ірі жұмыс беруші – 19 ғасырдың соңында құрылған Бернеллдің темір зауыты болды. 1905 жылы Вулвергемптонның ағартылған темір компаниясы Мерси темір зауытын құрды, ол компанияның жақын маңдағы Биркенхед және Ливерпуль порттары арқылы халықаралық саудасын пайдалану үшін Эльсмир-Портқа көшті. Бастапқыда 300 жұмысшы мен олардың отбасылары Вулвергемптоннан және айналасындағы аймақтардан зауытта жұмыс істеуге келді, олар арнайы салынған «Вулверхам» деп аталған жұмысшы ауылына қоныстанды. Канал мен оның доктарының маңында өсіп келе жатқан өнеркәсіптік аймақтар аймаққа көбірек жұмысшыларды тартқандықтан, қала өзінен-өзі кеңейе берді. 20 ғасырдың ортасына қарай 1894 жылы Манчестер кеме каналының ашылуы және 1920 жылдары Стэнлоу мұнай өңдеу зауытының құрылуының арқасында Эльсмир-Порт кеңейіп, қазір Ұлы және Кішкентай Саттон, Хутон, Уитби, Оверпул және Ривакре ауылдарын қала маңы ретінде қамтиды. Қала орталығы бұрын жылқы фермасы болған аймаққа көшті (әрине, бұрынғы Эльсмир-Порт және Нестон қалалық кеңесі тұрғын үйді бөлу мақсатында қала орталығын ресми түрде жылқы фермасы деп атады) Саттон-Уэй / Стэнни Лейн және Уитби-роудтың қиылысында. Эльсмир-Порт азаматтық залының іргетасын 1953 жылдың 2 мамырында Эльсмир-Порт қалалық кеңесінің төрағасы Хорас Блэк қалады. Ол модернистік стильде салынды және 1955 жылы аяқталды. Эльсмир-Порт қалалық кеңесі кеңсесі азаматтық залының оңтүстік-батысында салынды және 1969 жылы аяқталды. 20 ғасырда көптеген жаңа тұрғын үйлер салынды, олардың көпшілігі бұрынғы фермалардың жерлерінде, мысалы Хоуп Ферм және Гранж Фермде салынды. Көптеген үйлер кеңес үйлерінен және жеке меншік үйлер мен пәтерлерден тұратын. Соңғы уақыттарда Эльсмир-Порт Ливерпульден иммигранттардың көптеп келуін бастан өткерді. Осылайша 1962 жылы Vauxhall Motors автомобиль зауыты ашылғанда тұрғын үйге сұраныс артты. 1964 жылы Vauxhall Viva жеңіл автомобильдерін өндіру басталды. Қазіргі уақытта зауыт Ұлыбританиядағы Vauxhall-дың жалғыз автомобиль зауыты болып табылады, өйткені 2004 жылы Лутон зауытында жеңіл автомобильдерді өндіру тоқтатылды (ол жерде коммерциялық көліктер әлі де жасалады). Эльсмир-Порт қазіргі уақытта екі сменада Vauxhall Astra моделін өндіреді, онда 2500 адам жұмыс істейді. 1980 жылдардың ортасында қала орталығында Порт Аркадес жабық сауда орталығы салынды. 1990 жылдары өнеркәсіптік емес, бөлшек сауда саласы жұмысшылар мен олардың отбасыларын қалаға тарта бастады. Бұл Cheshire Oaks аулет ауылының және Коллизей сауда паркінің құрылысымен күшейтілді, оған мультиплекс кинотеатр да кірді; Бұған дейін 1960 жылдары Станция жолындағы кинотеатр, Кішкентай Саттон (Патша кинотеатры) және Эльсмир-Порт теміржол станциясына іргелес Королева кинотеатры жабылғаннан бері қаладағы жалғыз кинотеатр EPIC демалыс орталығындағы бір экранды кинотеатр болды. 1974 жылдан бері Эльсмир-Порт азаматтық приходтан бас тартқан аймақ болып табылады, өйткені Эльсмир-Порт азаматтық приходтары таратылды және оның барлық функциялары Эльсмир-Порт және Нестон жаңа ауданына берілді. 2009 жылы аудан таратылды, ал қала енді өз кеңесіне ие емес. 2012 жылдың тамызында Marks & Spencer Лондонның Марбл Арчтан басқа ең ірі дүкенін Коллизей сауда паркінің жанындағы жерде ашты.

Басқару

Эльсмир Порт 1974 жылғы 1 сәуірде құрылған кезде Мерсисайдтағы Уиррал қалалық округінің құрамына енуге жақын болды. Бірақ 1972 жылғы жергілікті басқару туралы заңның алғашқы оқылысынан бұрын бұл ұсыныстан бас тартылып, Эльсмир Порт және Нестон округінің бір бөлігі ретінде Чеширде қалды. Кейіннен Эльсмир Порт және Нестон округін Честер және Вейл Рояль аудандарымен біріктіріп, жаңа «Батыс Чешир» біртұтас әкімшілік құру жоспары жарияланды. Бұл жаңа біртұтас әкімшілік 2009 жылғы 1 сәуірде құрылып, Батыс Чешир және Честер атанды. Консерваторлар 2008 жылғы мамырда өткен сайлауда бұл кеңеске иелік етіп, Эльсмир Порт аймағында алғаш рет көпшілік мандатты жеңіп алды. Ұлттық деңгейде Эльсмир Порт Эльсмир Порт және Нестон сайлау округінің бір бөлігі болып табылады. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, қазіргі Парламент депутаты (МП) – Джастин Мэддерс (Еңбек партиясы).

География

Эллесмер-Порт Уиррал түбегінің оңтүстік жағында, Чешир графтығында орналасқан. Оның шағын аудандарына солтүстік-батыста Оверпул, солтүстікте Вестминстер, солтүстік-шығыста Россмор, ал оңтүстікте Уитби және Вулверхам кіреді.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North West және ITV Granada ұсынады. Теледидар сигналдары Winter Hill теледидар таратушысынан қабылданады. Солтүстік Уэльске жақын орналасқандықтан, BBC Wales және ITV Cymru Wales телеарналарын Moel y Parc теледидар таратушысынан да қабылдауға болады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Merseyside (95.8 FM), Capital North West & Wales (97.1 FM), Heart North West (105.4 FM), Smooth Radio North West (100.4 FM) және Dee Radio (106.3 FM). Қаланы жергілікті газет – Честер және округтік стандарт (бұрын Эльсмир Порт стандарты) жабдықтайды.

Жол

Эллесмер-Порт M56 және M53 тас жолдарының тоғысқан жеріне жақын орналасқан. Біркенхед пен Честер қалалары арасындағы A41 тас жолы да осы аймақтан өтеді. M56 тас жолы осы аймақта Е22 Еуропалық бағытын ұстайды.

Автобустар

Қала орталығында Честер, Ливерпуль, Ранкорн, Элтон, Хельсби, Фродшам, Биркенхед және Нестон қалаларына үнемі қатынайтын автобус станциясы бар. Stagecoach компаниясы Солтүстік Уэльске де қызмет көрсетеді. Автобус станциясына кейде National Express автобустары да келіп тұрады. Қызметтердің көп бөлігі Stagecoach Merseyside & South Lancashire компаниясымен жүзеге асырылады, ал бір қызметті Helms of Eastham, екіншісін Arrowebrook Coaches компаниясы атқарады.

Темір жол

Эллесмер-Порт теміржол станциясы Merseyrail желісінің Виррал тармағында орналасқан және Хутон арқылы Честерге, ал Биркенхед арқылы Ливерпульге пойыз қатынайды. 1994 жылы British Rail Хутоннан Эллесмер-Портқа дейінгі жолды электрлендірді. Сонымен қатар, Уоррингтонға сирек қатынайтын пойыздар да бар.

Құбыр

Манчестер кеме каналы Эльсмир портының солтүстік-батысында Мерси сағасына қосылады, бірақ қала сонымен қатар Шропшир одағы каналының солтүстік терминалы болып табылады (бұл канал бұрын қазіргі Ұлттық су жолдары мұражайы орналасқан жерде теңіз кемелерімен тауар алмасып тұрған).

Спорт

Торнтон-роудтағы стадионда 1970-жылдардың ортасы мен соңында, сондай-ақ 1980-жылдары спидвей жарыстары өткізілді; 2013 жылдың наурызынан бастап стадион қайтадан грейхаунд жарыстары үшін қолданылуда. Ellesmere Port Gunners командасы төменгі лигаларда өнер көрсетті. "Ганнерс" командасының ең табысты маусымы 1985 жылғы болды, олар Ұлттық лигада жеңіске жетті. Алайда, бұл маусым шабыттандырған капитан Джо Оуэннің карьерасын аяқтаған жарақатымен маңызды болды. Оуэн Бирмингемдегі жарыс жолында апатқа ұшырады. Ellesmere Port Town F. C. 1963 жылы Vauxhall Motors F. C. құрылғанға дейін қаланың басты футбол командасы болды. Ellesmere Port Town F. C. 1948 жылы құрылып, 1973 жылы таратылды. Клубтың ең маңызды жетістіктері – Англия футбол пирамидасының 7-ші деңгейі саналатын Солтүстік Премьер-лигада ойнауы және 1971–1972 жылғы маусымда Ф. А. Кубогының бірінші турында Бостон Юнайтедтен 3:0 есебімен жеңілуі. Vauxhall Motors F. C. – жергілікті футбол командасы. 2009 жылы Эдди Иззардтың Sport Relief қайырымдылық акциясы аясында Ұлыбританияны аралап өту кезінде ол Литтл Саттон ауылының орталығы мен Хутоннан өтті. Бірақ, түсірілген видео бірнеше минуттық ғана. 2012 жылы Эльсмир Порт Паралимпиадалық жалынының салтанатты түрде қабылдануына куә болды. Вест-Чешир колледжінің кампусы, сондай-ақ EPIC демалыс орталығы мен Дэвид Ллойд демалыс орталығы жалынды қабылдау пункттері болды. Шараларға спорттық көрсетулер мен Паралимпиадалық жалынының шеруі кірді. 2014 жылдың қаңтар айында Стэнни Грейнджде жаңа, көп миллиондық спорттық кешеннің құрылысы басталды. Бастапқы жоспар бойынша, кешенге Олимпиада стандартындағы жүзу бассейні (қазір кішірек), теннис корттары, футбол алаңдары және басқа да спорт залдары кіруі тиіс еді. Бұл кешен 2015/16 BBL Чемпионаты маусымынан бастап жергілікті кәсіби британдық баскетбол лигасының командасы – Cheshire Phoenix-тің жаңа үйіне айналады. Кешен Чешир Оукс, Coliseum және M&S жанындағы ескі Стэнни орта мектебінің орнында салынған.