Кіріспе

Шекспирдің жоғалған пьесасы

Love's Labour's Won – Уильям Шекспирге жатқызылатын, замандастарының айтуынша, 1598 жылға дейін жазылған және 1603 жылға дейін жарияланған, бірақ бірде-бір данасы бүгінге дейін жетпеген пьеса. Ғалымдар оның шынымен жоғалған туынды ма, әлде Love's Labour's Lost пьесасының жалғасы ма, немесе белгілі Шекспир пьесасының басқа атауы ма екеніне қатысты пікір таластырып жүр.

Теориялар

Шекспирді зерттеушілер пьеса туралы бірнеше теория ұсынады.

"Арманның еңбегі жоғалды" кітабының жалғасы

Бір теория бойынша, «Love's Labour's Won» – «Love's Labour's Lost» пьесасының жоғалған жалғасы болуы мүмкін, онда Наварр патшасы, Бероун, Лонгвиль және Дюменнің одан әрі басынан кешкен оқиғалары суреттеледі, олардың некелері «Love's Labour's Lost» пьесасының соңында кейінге қалдырылған. «Love's Labour's Lost» пьесасының соңғы сәттерінде Шекспирдің комедияларын әдетте аяқтайтын тойлар күтпегендей бір жылға шегеріледі, бұл кез келген анық сюжеттік мақсатсыз жалғастыруға мүмкіндік береді. Сынаушы Седрик Уоттс жалғастырудың қалай болуы мүмкін екенін елестетті:

Цитата: Бір жыл күткеннен кейін патша мен ақсүйектер қайтадан кездесіп, өзара тәжірибелерін бөлісер еді; әрқайсысы әйелінің талабына сай адал және қатаң болуға тырысқанмен, әртүрлі себептермен сәтсіздікке ұшырар еді.

Қолданыстағы ойынның баламалы атауы

Тағы бір теория бойынша, «Love's Labour's Won» белгілі пьесаның балама атауы болған. Бұл Шекспирдің толық драмалық шығармаларының 1623 жылғы бірінші фолиосында осы атпен басылмауының себебін түсіндіреді, ал жалғастыру теориясы бұған нақты түсінік бермейді. Ұзақ жылдар бойы айтылып келген теорияға сәйкес, «Love's Labour's Won» бірнеше жыл бұрын жазылған «Шипалы қызды бауырымдыққа үйрету» пьесасының басқаша атауы. Бірақ 1953 жылы Лондон тұрғыны, кітап сатушы және коллекционер Соломон Поттесман 1603 жылғы тамызда Кристофер Ханттың кітап тізімін тапты. Онда төрт кітап тізімделген:

«Венециялық саудагер», «Шипалы қызды бауырымдыққа үйрету», «Надандықты білу жолы» (авторы белгісіз), «Адалдықты білу жолы» (авторы белгісіз), «Сүйіспеншілік еңбегінің жоғалуы», «Сүйіспеншілік еңбегінің жеңісі». Бұл жаңалық пьесаның «Шипалы қызды бауырымдыққа үйрету» пьесасының ертедегі атауы емес, шынымен жарық көрген, бірақ жоғалған жеке шығарма болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, бұл дәлел шешуші емес. 1594 жылы кварто түрінде жарық көрген «Шипалы қызды бауырымдыққа үйрету» атты пьесаның авторы басқа болса, Шекспирдің «Шипалы қызды бауырымдыққа үйрету» пьесасы 1623 жылғы фолиоға дейін жарық көрмеген. Сондықтан, Шекспир өзінің «Шипалы қызды бауырымдыққа үйрету» пьесасын бәсекелес пьесадан ажырату үшін «Сүйіспеншілік еңбегі жеңді» деп атауы мүмкін. Көптеген зерттеушілер 1598 жыл шамасында жазылған «Көп нәрседен көп шу» пьесасы да осы пьеса болуы мүмкін деп санайды. Мысалы, Генри Вудхуйсеннің «Love's Labour's Lost» пьесасының Ардендік басылымының үшінші сериясында екі пьесаның арасындағы айқын ұқсастықтар келтірілген. «Көп нәрседен көп шу» пьесасы бірнеше кітап сатушылардың каталогтарында «Бенедикт және Беатрис» деген тағы бір балама атаумен тізімделген. Лесли Хотсон «Love's Labour's Won» пьесасының «Тройл мен Крессида» пьесасының бұрынғы атауы болғанын болжады, ол «Палладис Тамия» еңбегінде кездеспейді. Алайда, Кеннет Палмер бұл пікірді «пьесаны күштеп түсіндіруге» тырысу деп сынады. Сонымен қатар, «Тройл мен Крессида» пьесасы әдетте 1602 жыл шамасында жазылған деп есептеледі. Дэвид Гроут бұл «Сізге қалай ұнаса» пьесасының тағы бір атауы болуы мүмкін екенін айтады. Ол комедиялардың атаулары көбінесе жалпылама болғанын, мысалы, бірнеше пьеса «Сізге қалай ұнаса» немесе «Бәрі жақсы аяқталады» деп аталуы мүмкін екенін, ал атаулар қайта басылғанға дейін бекітілмегенін айтады. Ол «Сізге қалай ұнаса» пьесасы бастапқыда «Love's Labour's Lost» пьесасының жалғасы ретінде жазылған, бірақ кейіннен Роберт Армин Уильям Кемпті Шекспирдің «Лорд Чемберленнің адамдары» театр труппасындағы басты комедиялық актер ретінде алмастырғаннан кейін қайта жазылғанын ұсынады.

Атауын пайдалану

2014 жылғы маусымда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанына 100 жыл толуына арналған Корольдік Шекспир компаниясы "Көп шудан не пайда" ("Love's Labour's Won" деп те белгілі) пьесасын "Сүйіспеншілік жемісі" ("Love's Labour's Won") деген атпен қойды. Ол "Сүйіспеншілік жоғалды" ("Love's Labour's Lost") пьесасына серіктес ретінде сахналады. Осы екі пьеса соғыс кезеңін бастап, аяқтады. "Сүйіспеншілік жоғалды" 1914 жылы соғыс басталғанда, ал "Сүйіспеншілік жемісі" 1918 жылы соғыс аяқталғанда, ер адам кейіпкерлер соңғы жеңістен кейін үйлеріне оралғанда өрнектелді.

Басқа да танымал мәдениеттерде

Пьеса 1948 жылы Эдмунд Криспиннің "Сүйіспеншілік қанды" (1948) романында сюжеттік құрал ретінде пайда болған, онда пьесаның бір данасының табылуы бірнеше қатілдікке алып келеді. Пьесаның жазылуы 2007 жылғы "Doctor Who" сериалының "Шекспир коді" атты эпизодында маңызды сюжеттік бұрылыс болып табылады, онда Оныншы Доктор пьесаның жазылуын өз көзімен көреді. Бұл пьеса "39 Ключ" кітап сериясында да қолданылды, бірінші серияның соңғы кітабындағы екінші дәрежелі сюжеттік құрал ретінде. Гарри Тертлдоувтың "Британия билік еткен" тарихи романында, Испания билеген Англияны бейнелейтін және Шекспирдің құпия қарсылыққа қатысқандығын көрсететін шығармада, ол "Сүйіспеншілік еңбегі жеңді" атты пьеса жазады. Дегенмен, бұл пьеса, көрініп тұрғанындай, "біздің" "Сүйіспеншілік еңбегі жоғалды" пьесасының өзі, себебі Шекспирдің дон Армадоның ұлтын испаннан итальянға соңғы сәтте өзгертетіні көрсетілген, бұл үстемдік еткендерді ренжітуден сақтану үшін жасалған.