Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Австралияның аборигендері
Aboriginal Australians of Western Australia
Гиджа, сондай-ақ Гиджа және Киджа деп те жазылады, немесе Лунга деп те аталады, Батыс Австралияның Шығыс Кимберли аймағынан, Кунунурадан шамамен 200 км оңтүстікке орналасқан аборигендерді білдіреді. 19 ғасырдың соңында Гиджа халқы мал өсірушілерге қарсы күресті, олардың көп бөлігі қазір Холлс Крик және Вармун (Түркия Крик деп те белгілі) сияқты елді мекендерде тұрады.
Gija, also spelt Gidja and Kija, alternatively known as the Lungga, refers to Aboriginal Australians from the East Kimberley area of Western Australia, about 200 km south of Kununurra. In the late 19th century pastoralists were fiercely resisted by Gija people, many of whom now live around localities such as Halls Creek and Warmun (also known as Turkey Creek).
Тіл
Гиджа тілі Австралия аборигендерінің көпшілігінде кездесетін Пама-Нюнген тілдер отбасына жатпайды, бірақ шағын Жарракан тілдер тобына жатады. Оны қазірге дейін 100-ден 200-ға дейін адам қолданады.
Gija does not belong to the Pama Nyungan language family which covers most Australian aboriginal tongues, but is a member of the small Jarrakan language group. It is still spoken by from 100 to 200 people.
Елдің атауы
Гиджаның дәстүрлі аумағы шамамен Сальмонд, Чемберлен және Уилсон өзендері бойын қамтыды. Батыс шекарасы Блафф Фейс тауларының етегіне дейін созылған. Олар сонымен қатар Рамсей шатқалының үстіндегі Маргарет өзенінің жоғарғы ағысында да өмір сүрді және аң аулады. Олардың ең шығысқа қарайғы жерлері Холлс-Крик және Элис-Даунсқа дейін жеткен. Гиджамен байланысты жерлер: Макфи ағысы, солтүстікке қарай Қантты төбе, Дюрак жотасы, Лиссаделл және Түркия ағысы станциясы, Инжір ағашы тоғаны және Стони өзенінің бастауы.
The Gija's traditional territory consisted of an estimated On Salmond, Chamberlain, and Wilson rivers. The western boundary ran up to the foothills of the Bluff Face Range. They also lived and hunted around the upper Margaret River, above the Ramsay Range gorge. Their easternmost lands ran as far as Halls Creek and Alice Downs. Sites associated with the Gija are Macphee Creek, as far north as Sugarloaf Hill, the Durack Range, Lissadell and Turkey Creek Station, Fig Tree Pool and the headwaters of Stony River.
Байланыс тарихы
Гиджа халқының соңғы белгілі қырғыны 1924 жылы Бедфорд Даунс станциясында болды. Гиджа дәстүріне сәйкес, Пэдди Квилли және Бедфорд станциясындағы басқалары тайпа мүшелерін станциядан алып, стрихнин қосылған тамақ берді. Олар өлтірген адамдардың денелерін үйіп, оларды жою үшін жанау үшін үюге жинап, өртеді.
The last known massacre of the Gija people took place at Bedford Downs Station in 1924, when, according to Gija tradition, Paddy Quilty and others at the Bedford station took tribesmen off the station and fed them food laced with strychnine. The corpses of those they killed were then heaped up and burnt on a funeral pyre to eliminate traces of the deed.
Қазіргі заман
1979 жылы тау-кен барлау тобы Смоук Крик және Гиджа әйелдерінің арман әлеміндегі маңызды орын – Баррамунди Гап жерінде сол кезде сирек кездесетін қызғылт және қызыл алмастарды тапты. Одан кейін Аргайл алмаз кеніші ашылды. 2003 жылға дейін жергілікті халықтың жұмыспен қамтылу деңгейі төмен болды, сол жылы стратегия өзгерді және жұмыспен қамтылғандардың 10% құрады. Қазір жұмыс күшінің ширегі жергілікті аборигендерден іріктеледі. Гиджа халқы мәдени мұраны сақтау дәстүрін күшті ұстап келеді, ал белсенді бағдарламаларға оқу материалдары мен көркем туындылар жинағы кіреді. Qantas компаниясы Пэдди Бедфордтың суреттерін Боинг-737 ұшағының дизайнында пайдаланды.
In 1979, mining explorations teams discovered pink and reddish diamonds, quite rare at the time, at Smoke Creek and at Barramundi Gap, a key site in Gija female dreaming. Subsequently the Argyle diamond mine was established. Employment of local people remained low, 10% in 2003, when strategies changed. Now a quarter of the workforce is recruited from local indigenous people. The Gija have maintained a strong tradition of cultural preservation and active programs include a repository of teaching materials and artwork. Qantas adapted Paddy Bedford's artwork for use on a Boeing 737.