Кіріспе

Құс түрлері Еуразиялық қасыққұс (Platalea leucorodia), немесе жалпы қасыққұс – ибис және қасыққұстар тұқымдасы Threskiornithidae-ге жататын су құсы. Platalea туысының атауы латын тілінен келген және "кең" деген мағынаны білдіреді, бұл оның ерекше мүсін тәрізді тұмсығына сілтеме жасайды, ал leucorodia ежелгі грек тіліндегі leukerodios "қасыққұс" сөзінен шыққан, ол өзі leukos, "ақ" және erodios "қарға" сөздерінен құралған. Англияда бұл құс дәстүрлі түрде "shovelard" деп аталған, кейіннен бұл атау Солтүстік қазықшы үшін қолданылған.

Таксономия және жүйелеу

Шешкеқұйрықтардың митохондриялық ДНК-сын зерттеу еуразиялық шешкеқұйрықтың патшалық және қара бетті шешкеқұйрықтарды қамтитын кладтың туыс таксоны екенін көрсетті. Еуразиялық шешкеқұйрықтар кең, азақ сулы, сазды-балшықты және/немесе ұсақ құмды төсектерге ерекше бейім. Олар кез келген батпақ, өзен, көл, тасқын даласы, сор немесе мангр батпағында тұщы, сортаң немесе тұзды суларда тіршілік ете алады. Олар ең көп бұзылмаған аралдарға (ұя салу үшін), тығыз, жағалау бойындағы шөптекті өсімдіктерге (мысалы, қамыс) және сирек кездесетін ағаштар мен бұталарға, әсіресе саз (Salix spp.), емен (Quercus spp.) немесе поптар (Populus spp.) тартады. Еуразиялық шешкеқұйрықтар қыс айларында дельталар, эстуарийлер, тасқын сағалары және жағалау лагуналары сияқты қорғалған теңіздік орталарда да жиі кездеседі.

Қорғау

Жалпы алғанда, Еуразиялық қасыққұйрықтарға қауіп төніп тұрған жоқ, және 2015 жылы әлемдегі ересек құстардың жалпы саны 63–65 мыңға бағаланды, бірақ содан бері олардың саны артып, 2020 жылы 29 мың ересек құсқа жететіні болжамдалды. Мысалы, Нидерландыда 1968 жылы популяция 150-ден аз көбейтілген жұпқа дейін төмендеді, бірақ жақсырақ орта қорғау және ДДТ сияқты улы заттарға тыйым салудың арқасында 1980 жылдардан бастап қарқынды өсім болды, 2015 жылға қарай шамамен 3000 жұпқа жетті. 2000 жылдардың басына дейін Еуропада ірі көбейту ошақтары тек Нидерланды, Испания, Австрия, Венгрия және Грецияда ғана болды. Бұл түр 1996 жылы Данияда жақсы орнықты (бірнеше құстар, мүмкін Нидерландыдан келген, көбейе бастады) және оның популяциясы бірнеше колониялармен тез өсті; 2011 жылы 100 жұптан асып түсті. Бұл солтүстікке қарай таралуының температураның жоғарылауына байланысты болуы мүмкін. Ұлыбританияда ол шамамен 1668 жылы жойылды, бірақ бұрынғы ғасырда Оңтүстік Англия мен Уэльсте, тіпті Лондонға жақын жерлерде кең таралған көбейту түрі болған. Бұл 2010 жылы Норфолк графтығындағы Холкхемде 6 көбейтілген жұптан тұратын шағын колонияның құрылуымен аяқталды. 2011 жылы 8 жұп ұя салып, 14 жас ұядан ұшып шықты, ал 2018 жылы колония 28 жұпқа дейін өсті. 2008 жылы осы құс үшін іс-қимыл жоспары жасалды. 2013 жылы бұл топ Африка-Еуразиялық көшпенді су құстарын сақтау жөніндегі келісімге қосылды.