Кіріспе
Франко-неміс танкіге қарсы зымыран. Missile d'Infanterie Léger Antichar (француз тілінде "Жеңіл жаяу әскерге қарсы танкіге қарсы зымыран") немесе MILAN – франко-батысгерманиялық танкіге қарсы басқарылатын зымыран жүйесі. MILAN-ның жобалау жұмыстары 1962 жылы басталды, 1971 жылы сынақтарға дайын болды және 1972 жылы қабылданып, қолдануға берілді. Бұл сым арқылы басқарылатын, жартылай автоматты командалық бағытталған (SACLOS) зымыран, яғни зымыранды бағыттау үшін ұшыру құрылғысының көздігі нысанаға бағытталуы тиіс. MILAN-ға түнгі ату мүмкіндігін беру үшін MIRA немесе MILIS жылулық көру құрылғысын орнатуға болады. "Милан" атауы француз және неміс тілдерінде желкенқұс деген мағынаны да білдіреді.
Missile d'Infanterie Léger Antichar (French for "Lightweight Infantry Anti tank Missile") or MILAN is a Franco West German anti tank guided missile system. Design of the MILAN began in 1962; it was ready for trials in 1971, and accepted for service in 1972. It is a wire guided semi automatic command to line of sight (SACLOS) missile, which means the sight of the launch unit must be aimed at a target to guide the missile. The MILAN can be equipped with a MIRA or MILIS thermal sight to give it night firing ability. "Milan" is also a common name in French and German to designate a kite bird.
Өмірбаян
MILAN – 1960 жылдардағы Франция-Батыс Германия зымыран әзірлеу бағдарламасының, Euromissile-дің өнімі. 1972 жылы екінші буынды танкке қарсы қару ретінде қолданысқа енгізілген бұл жүйе, көп ұзамай НАТО-ның көптеген елдерінің армияларында стандартты танкке қарсы қаруға айналды. Екі негізгі бөліктен – зымыран ұңғысынан және зымыраннан тұратын MILAN жүйесі, жартылай автоматты командалық бағытталған (SACLOS) басқару жүйесін пайдаланады. Ол зымыранды, модельге қарай, құйрығына орнатылған инфрақызыл шам арқылы немесе электрондық шам арқылы қадағалайды. Зымыран оператормен сым арқылы басқарылатындықтан, радиокедергі немесе жарқырау оған әсер ете алмайды. Дегенмен, кемшіліктеріне қысқа қашықтық, оператордың қауіп астында болуы және жер үстіндегі электр желілерімен байланысты мәселелер жатады. 1984 жылы француз, неміс және британ армияларында қолданысқа енген MILAN 2 нұсқасы, жақсартылған 115 мм жоғары жарылғыш танкке қарсы (HEAT) пішінді зарядты снарядты пайдаланады. MILAN 3 1995 жылы француз армиясында қолданысқа енді және жүйені электрондық кедергіге қарсы тұруын күшейтетін жаңа буынды локализатормен жабдықталған.
Ауғанстан
MILAN зымырандық жүйелері 1980 жылдары АҚШ-тың Ауғанстандағы моджахедтерге жіберген көптеген қарулардың бірі болды, олар кеңес әскерлерімен күресу үшін жіберілді. MILAN кеңес бронетехникасына қатты нұқсан келтірді, танктер мен бронетранспортерлерге Стингер зымырандары кеңес тікұшақтарына келтіргендей әсер етті. 2010 жылы француз әскерлері Каписа провинциясындағы қақтығыс кезінде MILAN зымырандық жүйесін қолданып, төрт ауған азаматын өлтірді.
Чад пен Ливия арасындағы қақтығыс
Франция үкіметі берген "Милан" зымырандары Чад пен Ливия арасындағы соғыста жиі қолданылды, оларды Чад әскерлері пайдаланды. Көбінесе Toyota пикаптарына орнатылған бұл зымырандар Аузу жолағында ливиялық бронетехникасын, оның ішінде T-55 танктерін сәтті жойды.
Фолкленд соғысы
1982 жылы Аргентинаның биліктегі әскери хунтасы Ұлыбританияның Фолкленд аралдарына басып кірді, осының нәтижесінде Фолкленд соғысы басталды. Британдық әскерлер MILAN-ды, сондай-ақ M72 LAW және Carl Gustaf-ты нысаналарды (бункерлерді) жою үшін пайдаланды. MILAN Гуз Грин, Маунт Лонгдон, Тью Систерс және Уайрлесс Ридж шайқастарында қолданылды.
Перс шығанағындағы соғыс
MILAN-ды коалициялық және ирактық күштер екеуі де Пәрсе шығанағы соғысында қолданды. Француз күштеріне тиесілі MILAN атқылау құрылғысы жеті T-55 танкын жойғанын хабарлады. 1980-ші жылдары француз үкіметі Иракқа MILAN зымырандарын жеткізіп, оларды ирактық әскерлері екі Пәрсе шығанағы соғысында да пайдаланды.
Сирия
Сирия 1977 жылы 200-ге жуық ұшырғыш және 4000 зымыран тапсырыс берді, олар 1978-1979 жылдары жеткізіліп, Ливан азаматтық соғысы кезінде сириялықтар қолданды. 1982 жылы Сирия армиясы Ливандағы Израиль танктеріне қарсы "Милан" зымыраларын қолданды. Сириялық көтерілісшілер де, ИСИЛ де оларды қоймалардан қолға түсірді. Курдтардың YPG халықаралық коалициямен қамтамасыз етілген "Милан" зымыраларын да пайдаланды. 2015 жылы Германия Пешмергаға 30 "Милан" ұшырғыш қондырғысы мен 500-ден астам зымыран берді. Бұл зымырандар көбінесе ИСИЛ күштеріне қарсы қолданылды, бірақ 20 қазанда 2017 жылғы Ирак-Күрд қақтығысы кезінде күрд күштері "Милан" зымыраларын қолдана отырып, ирактық M1 Abrams танкін және бірнеше Humvee көліктерін жойды.
Оңтүстік Африка
Бірінші Милан нұсқасы 1970 және 1980 жылдары Арнайы күштерге және танкіге қарсы взводтарға, әр взводқа алты ұшқыш мөлшерінде жеткізілді. Әр взвод үш танкіге қарсы бөлімге ұйымдастырылды, әр бөлімде екі АТГМ-ді атқылау құрылғысы және екі М40А1 106 мм зеңбірек немесе екі реактивтік гранататар болды. 1985 жылы "Қолжазба" операциясы барысында Арнайы күштер алты SADF Милан тобын Анголаның ЮНИТА партизандарына қолдау көрсету үшін Казомбо шұғыласында орналастырды.
Ресейдің Украинаға басып кіруі
Франция 2022 жылы Украинаға қарсы Ресейдің басып кіруі кезінде Украинаға MILAN зымырандарын жіберді. Украина әскерінің оларды ресейлік нысаналарға қолданғандығын көрсететін расталмаған видеоматериалдар бар. Ресейлік күштер де қолға түскен MILAN зымырандарын пайдаланып жатқандары байқалды.