Кіріспе

Жапон семсершісі – Едо дәуірінің соңындағы жапон семсершісі және самурай. Ол Теннен Ришин Рю мектебінің төртінші ұрпақ шебері болды және Шинсенгумиге қолбасшылық еткенімен атақты.

Өмірбаян

Ол 1834 жылғы 9 қарашада Батыс Токиодағы Мусаси провинциясындағы Ками Ишихара ауылында (қазіргі Чофу қаласы) фермер Миягава Хисажиро мен оның әйелі Миёның отбасында Миягава Кацугоро болып дүниеге келді. Оның екі үлкен ағасы, Отожиро (音次郎; кейіннен Отогоро 音五郎 деп аталды) және Кумезо (粂蔵; кейіннен Собей 惣兵衛 деп аталды), сондай-ақ одан екі жыл бұрын қайтыс болған үлкен әпкесі Ри (リエ) болды. Кацугоро 1848 жылы Шиеикан (Теннен Ришин рюның бас додзосы) жаттығуларын бастады. Жастығында ол көп оқитын адам болған, әсіресе Қырық жеті рониннің және Үш патшалықтың романсы туралы әңгімелерді ұнататын. Оның ғалым ретіндегі даңқы және отбасылық үйіне ұрылардың тобын жеңгені зор болды, бұл Теннен Ришин рюның үшінші буынының шебері Қондо Шусукедің назарын аударды. Шусуке 1849 жылы жас Кацугороны асырап алып, ол алғаш рет Шимазаки Кацута (島崎勝太) деген есімді алды. Бұрынғы Гозу тенноша ғибадатханасының (牛頭天王社, қазіргі Хино Ясака джинжа ғибадатханасы 日野八坂神社) архивіндегі жазбаға сәйкес, Кацута толық аты-жөнімен және ресми атымен Шимазаки Исами Фудзивара (жоқ) Йошитаке (島崎勇藤原義武) ретінде тіркелген, яғни 1858 жылдан бастап Исами (勇) есімін алған. Кондоның 17 ғасырдың семсершісі Нагасоне Котетсудың туындысы болған "Котетсу" (虎徹) деп аталатын катанасы болған деседі. Алайда, оның "Котетсуының" нақтылығы күмәнді. Котецу семсершісі туралы Ясу Кидзудің жарияланымынша, Кондоның катанасын Минамото но Киёмаро жасаған болуы мүмкін, ол Кондомен шамалас дәуірде өмір сүрген белгілі семсерші. Кондо 1860 жылы Мацуи Цунеге үйленді. Бұл Кондо үшін тиімді одақ болды, өйткені Оцуне Шимидзу Токугава кланының вассалы Мацуи Ясогороның (松井八十五郎) қызы еді. 1861 жылғы 30 қыркүйекте Исами Тэннен Ришин рюның төртінші буынының шебері (宗家四代目, sōke no yondai me) атанды, Кондо Исами есімін қабылдады және Шиеиканды басқарды. Бір жылдан кейін оның қызы Кондо Тама (1862–1886) дүниеге келді. Шинсэнгүмиге қатысудан бұрын шогунатта жұмыс істемегенімен, Кондо 1862 жылы Кобушода оқытушылыққа үміткер болды. Кобушо – 1855 жылы Перридің қара кемелері келгеннен кейін әскери жүйені реформалау мақсатымен шогунат құрған, негізінен шогунның вассалдары үшін арналған эксклюзивті әскери оқу мектебі.

Шинсенгуми дәуірі

1863 жылы Токугава сёгунаты Киотодағы сёгун Иэмочиді қорғау мақсатында рониндердің үлкен тобын ұйымдастырды. Кондо өзінің жақын досы Хиджиката Тошидзомен, сондай-ақ Шииканның мүшелері мен қонақтары Яманами Кейсуке, Окита Соджи, Харада Саносуке, Нагакура Шинпачи, Тодо Хейсуке және Иноуэ Гензабуромен бірге Рошигуми деп аталатын бөлімге қосылды. Де-факто командирі Кийокава Хачиро олардың Империяны қолдаушылар екенін ашқаннан кейін, Рошигуми таратылды және көптеген мүшелері Эдоға қайтты. Кондо, Хиджиката, Митоның бұрынғы вассалы Серизава Камо және басқа да бірнеше адам Киотода қалды және Мибу Рошигумиді құрды. Шогунаттың тікелей бұйрығымен Айдзудің Мацудайра Катамори осы топтың басшылығын өз мойнына алды. Киотоны қорғаушы ретінде әрекет ететін Айдзудың бақылауымен олар императорлық астанада полиция қызметін атқарды. 18 тамызда олардың тобына "Шинсенгуми" деген ат берілді. 1864 жылдың шілдесінде Шинсенгуми шишилердің бір тобын ұстағаны үшін әйгілі болды (оқиға Икедая Джикен, яки Икедая ісі деп белгілі). Кейін Кондо Киотода Миюки және Око есімді кем дегенде екі әйелі болды, екеуі де гейшалар еді, Окодан Ою есімді заңды емес қызы дүниеге келді, ол өзі де кейін Гионда гейша болды. 1867 жылдың 10 шілдесінде Кондо, Шинсенгумидің қалған мүшелерімен бірге, хатамото мәртебесіне ие болды.

Бошин соғысы

1868 жылдың қаңтарында Тоба-Фусими шайқасында оқтан жарақат алғаннан кейін Кондо Эдоға оралды. Онде ол әскери қолбасшы Кацу Кайшүмен кездесіп, тез ыдырап бара жатқан Токугава әкімшілігінде вакадошиори (вакадошиори каку 若年寄格) шеніне көтерілді. Кондо Шинсенгумидің қалғандарына негізделген Коё Чинбутай (甲陽鎮撫隊) деген жаңа бөлім құрды және оларды Окубо Цуёси есімімен басқарды. 24 наурызда Эдодан Кофу қамалына, ондағы көтерілістерді басу үшін бұйрықпен аттанды. 28 наурызда Итагаки Тайсуке бастаған императорлық әскерлер Кофу қамалын басып алғанын естіген соң, Кофудан шығысқа қарай бес шақырым жердегі Кацунума кентіне орналасты. 1868 жылдың 29 наурызында Кондо мен оның бөлімі Кошү Кацунума шайқасында императорлық күштердің шабуылына ұшырады, шамамен екі сағатқа төтеп берді, бірақ соңында жеңіліске ұшырады. Олар шайқастан мұқият қашып, Эдоға қайтып келді. 1868 жылдың 11 сәуірінде Кондо, Хиджиката және олардың бөлімі Эдодан қайта шығып, Эдоның солтүстік-шығысындағы Канеко әулетінің мүлігінде уақытша штаб-пәтер құрды. Кейін Кондо өзінің псевдонимін Окубо Цуёсиден Окубо Яматоға өзгертті. Содан кейін 1868 жылдың 25 сәуірінде олар Нагареямадағы жаңа штаб-пәтерге көшті.

Атқару

1868 жылы 26 сәуірде Нагареямада жаттығу кезінде Кондо мен оның жасағы Император әскерлерінің күтпеген шабуылына тап болды. Сацума доменінің штаб бастығының орынбасары Арима Тота, «Окубо Яматоның» Кондоның өзі екеніне күдікпен қарап, оны Кошигаядағы Император әскерлерінің лагеріне жеткізуге бұйрық берді. Кондо 1868 жылғы 27 сәуірде Ітабашиге сұраққа алу үшін жеткізілді. Сол күні Хиджиката Эдоға Катсу Кайшүмен кездесіп, Кондоға кешірім алу үшін көмек сұрады. Келесі күні, 28 сәуірде, Итабашиге хабаршы келді, ол Катсу жазғандай сезім тудырған хат әкелді, онда Кондоның өмірін сақтауды сұрады. Бірақ хабаршы тұтқындалды және өтініш қабылданбады. 1868 жылғы 30 сәуірде Кондо сотқа тартылып, кінәлі деп танылды. Соның салдарынан Кондоның басы 1868 жылғы 17 мамырда Итабаши жазалау алаңында Йококура Кисоджимен кесілді. Оның өлім жазасын тамашалағандардың арасында оның жүрегі елжіреген туысы Миягава Югоро да болды. Кондоның басы жұртқа көрсету үшін тіктеп қойылды. Үш күннен кейін, 1868 жылғы 20 мамырда, Кондоның денесі туысымен Едодағы Осаваға жерленуге әкелінді, ал оның басы тұздалып, Киотоға жеткізілді, онда ол Сандзё Охашиде тіктеп қойылды. Көпірде көрсетіліп тұрған кезде Кондоның басын Саито Хажиме алып кетті, ол кейін дін қызметкері Сонку Гитеннен оның аруасына арналған қызмет өткізуді сұрады. Дің қызметкері Оказаки қаласына, Айчи префектурасына көшкен кезде оның басын алып, Ходзодзи ғибадатханасының артындағы кішкентай дөңгелекке жерледі. Тоса доменінің Тани Татеки (1837–1911) айтуынша, Кондо Сакамото Рёманы өлтірді деген айыптамаға байланысты жаңа үкімет (көбінесе Чошу хан мен Сацума ханынан шыққан самурайлар) тарапынан тұтқындалып, жазаланды. Тани бұрынғы Мимаваригуми мүшесі Имаи Нобуо 1870 жылы мойындағаннан кейін де Кондоның өлтіруге жауапты екенін қатыстыра берді.

Ескерткіштер

Кондоның кем дегенде төрт қабірі бар; олардың біріншісі Хиджиката Тошидзо Айзудағы Теннейдзи (天寧寺) ғибадатханасында салған қабір деп саналады. Хиджиката Уцуномия шайқасында алған жарақатынан жазылып жатқанда, Кондоның шашын сол жерге алып келді және қабір орнын дайындау мен құрылысын жеке бақылаған деседі.

Көркем шығармаларда

Кондо Исами әдебиеттерде әр түрлі медиаларда, соның ішінде теледидар, фильм, кітаптар, аниме және мангада жиі бейнеленеді. NHK Тайга драмасы «Шинсенгуми!» Кондоның өмірін көрсетеді. «Гинтамадағы» Кондо Исао оған негізделген. Ол сондай-ақ бейнеойыннан айналған «Hakuouki Shinsengumi Kitan» анимациялық сериясында да пайда болады. Кондо «Казе Хикару» және «Peacemaker Kurogane» сериалдарында да көрінеді. Кондо «Soar High! Isami» аниме сериясында қысқаша айтылады, басты кейіпкерлердің Шинсенгуми мүшелері болған ата-бабалары арқылы. Сериалдың басты кейіпкері Исами Ханаоканың есімі оның құрметіне берілген және оның бейнесімен байланысты. Ол «Golden Kamuy» анимесінде шамалы ғана көрсетілген. Кондо «Ryu ga Gotoku Ishin!» бейнеойынында Эйичиро Фунакошинің кейіпі мен үлгісі ретінде бейнеленген, ойын сюжетінің маңызды кейіпкері болып табылады. «Like a Dragon: Ishin!» ремейкінде оның дауысын Акио Оцука орындайды және оның сыртқы келбеті «Yakuza: Like A Dragon» ойынының кейіпкері Коичи Адачиге ұқсайды. Кондо Исами 2021 жылы «Rurouni Kenshin: The Beginning» фильмінде пайда болды, оны Такахиро Фудзимото сомдады. Кондо Исами «Record of Ragnarok: 2-маусымында» пайда болды. Кондо адамзаттың ең ұлы жауынгерлерінің бірі ретінде бейнеленеді, ол адамзаттың тағдыры үшін мифологиялық құдайлармен күресуге жіберілген.