Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы "Харвард" кемесі испан-американ соғысында қосымша крейсер болды. Ол бастапқыда "Нью-Йорк қаласы" деп шақырылды, кейін Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет ету үшін "Платсбург" (SP 1645) деп қабылданып, қолданысқа енгізілді. Бастапқыда желкенді-бу кемесі болған ол 1888 жылы Джон Браун және Компания, Клайдбанк, Шотландияда "Нью-Йорк қаласы" деген атпен Инман желісі үшін суға түсірілді. "Сити оф Париж" кемесінің әпкесі "Сити оф Нью-Йорк" сол кездегі ең үлкен және ең жақсы лайнерлердің бірі және екі пернелі алғашқы бу кемелерінің бірі болды. 1893 жылы ол "Нью-Йорк" деген атпен американдық тіркеуге ауыстырылды. Бұл кемелер АҚШ-ты Атлантика мұхитындағы жолаушылар тасымалында алдыңғы қатарға шығарды, ал "Нью-Йорк" 1893 жылдың қыркүйегінде Саутгемптоннан Нью-Йоркқа өту бойынша рекорд орнатты.
The first USS Harvard of the United States Navy was an auxiliary cruiser in the Spanish–American War. She was launched as City of New York, and later commissioned as Plattsburg (SP 1645) for service in World War I. Originally a schooner rigged steamship, she was launched in 1888 as City of New York by John Brown and Company, Clydebank, Scotland, for the Inman Line. Sister ship of City of Paris, City of New York was one of the largest and best liners of her day, and one of the first steamships with twin screws. She was transferred to American registry under the American Line in 1893 as New York. These ships brought the United States to the front rank in the Atlantic passenger trade, and New York established the record for the Southampton to New York crossing in September 1893.
Испан-Америкалық соғыс
Испания-Америка соғысы басталғанда, «Нью-Йорк» азаматтық экипажбен қосымша крейсер ретінде жалданып, 1898 жылғы 26 сәуірде Нью-Йоркте капитан К.С. Коттон басқаруымен іске қосылды және «Гарвард» деп аталды. «Гарвард» 30 сәуірде Нью-Йорктен шығып, испан флотын іздеу үшін Батыс Үнді мұхитындағы суларға сапар шекті. Кариб теңізіндегі испан бөлімшелерінің орналасқан жері туралы бірнеше хабарлама жібергеннен кейін, «Гарвард» 11-17 мамыр аралығында Мартиникадағы Сент-Пьерде үлкен күштермен блокадаланды, содан кейін ол коммодор Винфилд Скотт Шлейден келген хабарламалармен Сантьяго-де-Кубаға және Гаитидегі Сент-Николас-Молеға бағытталды. Скауттық міндеттерін тоқтатқан «Гарвард» 7-26 маусым аралығында Ньюпорт-Ньюсқа оралды, осы уақыт ішінде экипажы ресми түрде Әскери-теңіз күштеріне қабылданды. «Гарвард» Кариб теңізіне әскерлер мен жабдықтармен қайта оралды және 1 шілдеде Кубаның Алтарес қаласына жетті. 3 шілде күні таңында испан флотының шығып кеткені туралы хабарды естіді. Контр-адмирал Уильям Т. Сэмпсон Сантьягодағы жеңіске жеткеннен кейін, ол аман қалғандарды құтқарып алды. Қатты толқындарға және зардап шеккен испандық кемелерден оқ-дәрілердің жарылуына қарамастан, «Гарвард» 600-дан астам офицер мен сарбазды құтқаруға мүкіндік алды. 1898 жылғы 4 шілдеде 9-шы Массачусетс ерікті жаяу әскері «Гарвард» ішіндегі тұтқындарды күзетіп тұрды. Бір күзетші шекарадан өтуге тырысқан тұтқынға кері қайтуға бұйрық берді. Тұтқын ағылшын тілін түсінбеді, күзетші оқ атып, басқа тұтқындарды тұрғызды. Тұтқындардың шабуылға көшетінінен сескенген күзетшілер оқ атып, алты тұтқынды өлтіріп, тағы он үш тұтқынды жаралады. Тергеуден кейін бұл қателік екені анықталды. Оқиға «Гарвард оқиғасы» деп танылды. Кариб теңізінде скаут ретінде қажеттілігі болмағандықтан, «Гарвард» 10 шілдеде 1898 жылы АҚШ-қа қайтарылды. Ол уақытша Соғыс министрлігіне тапсырылды және әскерлерді АҚШ-қа тасымалдау үшін Сантьяго-де-Кубаға қайта оралды. «Гарвард» 27 тамызда Нью-Йоркке келді және 1898 жылғы 2 қыркүйекте Нью-Йорк теңіз базасында қызметтен босатылды.
At the outbreak of the Spanish–American War, New York was chartered as an auxiliary cruiser with a civilian crew, commissioning on 26 April 1898 at New York, Captain C. S. Cotton in command and renamed Harvard. Assigned as a scout, Harvard departed New York on 30 April to cruise West Indian waters in search of the Spanish fleet. After sending back several reports on the location of Spanish units in the Caribbean, Harvard was blockaded by a larger force at Saint Pierre, Martinique from 11 to 17 May, after which she proceeded to Santiago de Cuba and St. Nicholas Mole, Haiti, with dispatches from Commodore Winfield Scott Schley. Interrupting her scouting duties, Harvard returned to Newport News, Virginia, 7–26 June during which time her crew was officially taken into the Naval Service. Harvard returned to the Caribbean with troops and supplies, arriving at Altares, Cuba, about 1 July. The morning of 3 July, she received the electrifying news that the Spanish fleet had sortied. After Rear Admiral William T. Sampson's smashing victory off Santiago, she rescued survivors. Despite the high surf and ammunition explosions from the stricken Spanish ships, Harvard succeeded in recovering over 600 officers and men. On 4 July 1898, the 9th Massachusetts Volunteer Infantry were guarding the prisoners of war inside Harvard. A guard ordered a prisoner, who was attempting to cross the line, to return. The prisoner did not understand English and the guard fired a shot causing other prisoners to stand up. Fearing the prisoners were about to attack, the guards opened fire killing six prisoners and wounding thirteen more. After the investigation, it was concluded that it was a mistake. The tragedy was known as Harvard Incident. No longer needed as a scout in the Caribbean, Harvard was sent back to the United States 10 July 1898. She was temporarily turned over to the War Department, and returned to Santiago de Cuba to transport troops back to the United States. Harvard arrived at New York on 27 August and decommissioned 2 September 1898 at New York Navy Yard.
Бірінші дүниежүзілік соғыс және жойылуы
Бұрынғы атауы Нью-Йоркке қайта оралып, кеме Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін «Америка желісімен» Атлантика арқылы жүзеді. Осы кезеңде 1903 жылы кең ауқымды жаңартудан өтті, оның барысында үш түтікшенің бірі алынып тасталды. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, американдық әскерге қолдау көрсету үшін қайта қажет болған Нью-Йорк, 1918 жылдың 9 мамырында әскер тасымалы ретінде Теңіз күштеріне жалға берілді. 1918 жылдың 24 мамырында «Платтсбург» деп аталды және Клод К. Блох басқарды. «Платтсбург» Нью-Йорктен Ливерпульге дейін төрт рет сапар жасап, Америка экспедициялық корпусын Еуропаға жеткізді, ал соғыс аяқталғаннан кейін барлығы жеті рет сапар шегіп, 24 000-нан астам ардагерді елге қайтарды. 1919 жылдың 29 тамызында соңғы сапарынан кейін Нью-Йоркке оралды және 1919 жылдың 6 қазанында иелеріне қайтарылды. «Нью-Йорк» ретінде кеме тағы да Атлантика мұхитын жолаушылармен жүзіп өтті, бірақ ол енді бірінші сыныпты лайнер емес еді және 1920 жылы қызметтен алынды. Польша кеме компаниясына сатылып, тағы екі сапар жасады, бірақ компания көп ұзамай жабылуға мәжбүр болды және кеме 1923 жылы сүтілді.
Reverting to her old name, New York, the ship resumed transatlantic service with the American Line until World War I. During this period she underwent extensive conversion in 1903, when one of her three funnels was removed. When United States joined World War I, again needed in support of American forces abroad, New York was chartered by the Navy 9 May 1918 for use as a troop transport. She commissioned as Plattsburg on 24 May 1918 and commanded by Claude C. Bloch. Plattsburg made four voyages from New York to Liverpool transporting the American Expeditionary Force to Europe, and after the end of the war made a total of seven voyages, bringing home over 24,000 veterans. She returned to New York after her final crossing on 29 August 1919, and was returned to her owners on 6 October 1919. As New York, the ship once again plied the Atlantic with passengers, but she was no longer a first class liner and was withdrawn from service in 1920. Sold to the Polish Navigation Company, she made two more voyages, but the company was soon forced to close down and the ship was scrapped in 1923.