Кіріспе
Өсімдіктер туысы – көптеген түрлері көкшөптер деп аталатын өсімдіктер туысы.
a genus of plants many of which are called pokeweeds
Автоматты taxobox
|image = Phytolacca acinosa. JPG
|image caption = Phytolacca acinosa жапырақтары мен жемістері
|taxon = Phytolacca
|authority = L.
|subdivision ranks = Түрлер
|subdivision = Шамамен 25-35 түр
|synonyms = Pircunia Bertero ex Ruschenb. Фитолакканың түрлерінің арасында қарақұмық және омбу сияқты басқа да атаулар бар. Туыстың атауы грек тіліндегі φυτόν (фитон) сөзінен ("өсімдік" деген мағынада) және латын тіліндегі lacca сөзінен (қызыл бояу) шыққан. Көптеген түрлерінде (жапырақтарында, сабақтарында, тамырларында, гүлдерінде, жидектерінде және т.б.) фитолактоксин мен фитолакцигенин кездеседі, олар дұрыс дайындалмаған жағдайда сүтқоректілерге улы. Құстар бұл жидектерді жейді және уға төзімді. Қатты қабықшасы бар кішкентай тұқымдар асқазаннан толық бойымен шығарылады. Бұл туысқа 25-35 шамасындағы көпжылдық шөптер, бұталар және биік өсетін ағаштар кіреді. Олардың кезектесетін қарапайым жапырақтары болады, ұштары сүйір, жиектері бүтін немесе жиырылған; жапырақтары жапырақты немесе мәңгі жасыл болуы мүмкін. Сабақтары жасыл, қызғылт немесе қызыл түсті. Гүлдері жасыл-ақтан қызғылтқа дейін болады және сабақтарының ұштарындағы ұзын рацемаларда гүлдейді. Олар диаметрі белгілі бір мөлшерде шар тәрізді жидектерге айналады, бастапқыда жасыл, кейіннен қою қызғылттан қараға дейін піседі.
|image = Phytolacca acinosa. JPG
|image caption = Phytolacca acinosa foliage and fruit
|taxon = Phytolacca
|authority = L.
|subdivision ranks = Species
|subdivision = About 25 to 35 species
|synonyms = Pircunia Bertero ex Ruschenb. Other names for species of Phytolacca include inkberry and ombú. The generic name is derived from the Greek word φυτόν (phyton), meaning "plant," and the Latin word lacca, a red dye. Phytolaccatoxin and phytolaccigenin are present (in the leaves, stems, roots, blossoms, berries etc.) in many species which are poisonous to mammals if not prepared properly. The berries are eaten by birds, which are not affected by the toxin. The small seeds with very hard outer shells remain intact in the digestive system and are eliminated whole. The genus comprises about 25 to 35 species of perennial herbs, shrubs, and trees growing from tall. They have alternate simple leaves, pointed at the end, with entire or crinkled margins; the leaves can be either deciduous or evergreen. The stems are green, pink or red. The flowers are greenish white to pink, produced in long racemes at the ends of the stems. They develop into globose berries diameter, green at first, ripening dark purple to black.
Қолданылуы
Фитолакка америка (америкалық покевик, покевик, поке) халық медицинасында және тамақ ретінде қолданылады, бірақ оның барлық бөліктері уытты саналады, егер халық рецепттерінде айтылғандай, ол "дұрыс дайындалмаса". Тамыры ешқашан жемейді және оны жеуге болмайды. Поке салат ("пок салат") АҚШ-тың оңтүстігіндегі дәстүрлі тағамның бір бөлігі болып есептеледі, онда зиянды құрамдастардың бір бөлігін кетіру үшін үш рет қайнатылған суда үш рет пісіріледі. Уытты құрамдас бөліктерге фитолацин және фитолактоксин алкалоидтары, сондай-ақ гликопротеин жатады.
Қалдық деректері
Жоғары кредалық (соңғы Кампань) Cerro del Pueblo формациясынан, Мексиканың Коахуиласынан Фитолаккаға ұқсас қазба сипатталды. Бұл алты локулы бар жидектерден тұратын, әрқайсысында бір-бір дөңгелек ұрықтың дамыған, иілген жұмыртқадағы салқындамалы плацентациямен дамыған перминерализделген көптеген инфруктоценция. Бұл жидек анатомиясы Phytolacca туысының анатомиясына ұқсас. Коахуиладан табылған бұл жаңа өсімдіктің Фитолаккамен репродуктивтік белгілері ортақ болғанымен, әр жемістегі шашақтардың тұрақты саны (алты) және салқындамалы плацентация жаңа туыстың – Coahuilacarpon phytolaccoides-тің танылуын растайды.