Кіріспе

Америкалық жаппай кісі өлтіруші

Говард Бартон Унрух (21 қаңтар 1921 жыл - 19 қазан 2009 жыл) – американдық жаппай кісі өлтіруші. Говард Унрухтың жаппай кісі өлтіруші ме, әлде тізбектеп кісі өлтіруші ме деген мәселе даулы. Көптеген деректер оны жаппай кісі өлтіруші деп санайды. 1949 жылдың 6 қыркүйегінде Нью-Джерси штатының Камден қаласында 12 минуттық серуенде 13 адамды атып өлтірді, бұл оқиға "Өлім серуені" деп белгілі болды. Унрух қылмыстық жағдайда есінен адасқан деп танылды және 60 жыл түрмеде отырғаннан кейін 2009 жылы ұзақ аурудан кейін 88 жасында қайтыс болды. Бұл оқиға Нью-Джерси тарихындағы ең көп адам өлтірген атыс болып табылады және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ тарихындағы жаппай атыс оқиғаларының бірінші мысалының бірі.

Өлімнің негізі және ықтимал себептері

Говард Унрух – Сэмюэл Шипли Унрух пен Фреда Э. Фоллмердің ұлы. Оның Джеймс есімді кіші інісі болған. Унрух Нью-Джерси штатының Шығыс Камден қаласында өскен, Креймер орта мектебінде оқыған және 1939 жылдың қаңтарында Вудроу Уилсон орта мектебін бітірген. 1939 жылғы Вудроу Уилсон орта мектебінің жылнамасында оның ұялшақ екендігі және мемлекеттік қызметкер болуды армандағаны жазылған. 1942 жылдың 27 қазанында АҚШ армиясына қатарына алынып, 1944 жылдың қазаны мен 1945 жылдың шілдесі аралығында Еуропа бойынша бронетехника экипажының құрамында активті қызмет өткерген. Оның бөлім бастығы Норман Э. Коэн оны ешқашан ішімдік ішпеген, тіл тиек етпеген, қыздарға ермеген, көп уақытын Киелі кітапты оқып және анасына ұзақ хаттар жазып өткізген, бірінші сыныпты сарбаз ретінде есінде сақтаған. Сондай-ақ, Унрухтың соғыста қаза тапқан жаулар туралы, тіпті мәйіттердің егжей-тегжейлі жазбаларын ұстағаны айтылған. Ол Еуропа операциялары медалімен, Жеңіс медалімен және Жақсы мінез-құлық медалімен марапатталған. Соғыс аяқталғаннан кейін Унрух құрметпен запасқа шығарылып, анасымен бірге тұру үшін Нью-Джерсиге оралған. Кейіннен оның інісі де, әкесі де Унрухтың соғыстағы тәжірибесі оны өзгерткенін, оны көңілсіз, жүйкелі және оқшауланған еткенін айтқан. Унрух Филадельфиядағы Темпл университетінің фармацевтика мектебіне түсуден бұрын қысқа мерзімге металл жұмысшысы болып жұмыс істеген, бірақ бір айдан кейін "денсаулығының нашарлығын" себеп етіп жұмыстан кеткен. Анасының сабын фабрикасындағы табысымен күш алған ол үйде жүріп, медальдарын іліп, Киелі кітап оқып, жертөледе оқ ату жаттығуларын жасаған, оны оқу полигонына айналдырған. Осы кезде Унрухтың көршілерімен қарым-қатынасы нашарлай бастады және ол "өз мінез-құлқы туралы айтылған жеңілтек сөздерге" ашуланып, наразылық білдірген. Оның інісі Джеймс Унрух пен оның көршісі, фармацевт Морис Коэн арасындағы даудың жалғасып жатқанын атап көрсеткен. Оқиғадан бұрын Унрух Филадельфиядағы кинотеатрға барып, бірнеше сеансқа қатысқаннан кейін таңғы сағат 3-те үйге оралған. Ол театрға бірнеше апта бойы танысқан ер адаммен кездесуге барған, бірақ кешіккендіктен ол ер адамның кеткенін көрген. Үйге келгенде ол сол күні орнатқан қақпасының алынып тасталғанын байқаған. Нан таситын көлікке жақындаған Унрух есіктен тапаншасын сығарып, жүргізушіге атқан. Оқ жүргізушінің жанынан бірнеше сантиметрге өтіп кеткен, ал жүргізуші тұрғындарды ескертуге тырысқан. Унрух дәріхананың артқы жағына жүгіріп барып, Коэн мен оның әйелі Розаның баспалдақпен пәтеріне қарай жүгіріп келе жатқанын көрген. Пәтерге кіргеннен кейін Коэн терезеден шығып, шатырдың төбесіне өрмелеген, ал Роза 12 жасар ұлы Чарльзбен бірге бөлек шкафтарға жасырынған. Бірақ Унрух Розаның жасырынған шкафын тауып, есікті ашып, оның бетіне тағы бір рет оқ атар алдында есіктен үш рет атқан. Пәтерден өтіп бара жатып, 63 жастағы Коэннің анасы Миннидің полицияға қоңырау шалуға тырысқанын көріп, оған бірнеше рет оқ атқан. Содан кейін ол Коэнды шатырдың төбесінде ұстап, арқасына оқ атып, төмендегі тротуарға құлатқан. Екінші шкафта жасырынған Чарльз байқалмай қашып кеткен. Содан кейін Унрух өзен жолының ортасына кіріп, жақындап келе жатқан седанға оқ атқан, жүргізуші Альвин Дейді өлтіріп, машинаны жаяу жүргіншілерге қарай бұрып жіберген. Содан кейін ол тігінші Томас Зегреноның дүкеніне барған, бірақ ол онда болмаған, бірақ оның әйелі Хельга болған, оны қарулы адам өлтірген. Зегрено Унрухтың мақсатты нысаналарының ішінде аман қалған жалғыз адам болған. Азық-түлік дүкенінің құлыпталған есігі арқылы оқ атқаннан кейін, Унрух қиылыста күтіп тұрған көлікке жақындап, жолаушыларды атып өлтірген: Хелен Уилсон, оның ұлы Джон және анасы Эмма Маттлак; екі әйел дереу қайтыс болды, ал бала кейін Купер ауруханасында көз жұмған. Содан соң Унрух пәтер терезесінен атып, екі жасар Томас Хамильтонды өлтірген. Баланың күтімімен айналысқан Айрин Райс оқ атылған кезде есінен танып, ауыр шоктан емделген. Кейіннен Унрух терезеде кімді көргенін, соққыға жықты ма, жықпағанын білмейтінін айтқан. Содан кейін Унрух көшеден келе жатқан басқа көлікке оқ атқан, оның жолаушылары Чарльз Петерсон мен Джеймс Кроуфорд жақын маңдағы мейрамханаға қашып құтылуға үлкеріп, аман қалған. Куәгер Уильям Макнили Франк Энгельдің мейрамханадан шығып, Унрухқа оқ атқанын көрген, бірақ ол қателесіп, қайтадан ішке жүгірген. Шындығында, ол Унрухтың аяғына оқ тигізіп, ауыр жарақаттандырған, бірақ полиция бұл туралы Унрухпен ұзақ сұрақ-жауаптан кейін ғана білген. Унрух көшенің ар жағындағы бірнеше адамға оқ атқан, бірақ олардың ешқайсысына тигізбеген. Содан кейін ол Мэделин Харрис пен оның ұлы Армандты үйінің алдында кір жуып жатқанда көріп, оларға оқ атқан; екеуі де жарақат алған, бірақ аман қалған. Полиция сіренінің дыбысын естіген Унрух пәтеріне қайтып келген, оны жақын арада полиция қоршап алған. Оқиға орнына алғаш келген офицер – детектив Уильям Э. Келли кіші. Оқ атысы басталған.

Байланысты оқиғалар

1950 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінің тілшісі Мейер Бергер осы кісі өлтірулер туралы 4000 сөздік репортажы үшін жергілікті хабарламалар бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Морис пен Роза Коэннің 12 жасар ұлы Чарльз отбасы өлтірілген кезде шкафқа тығылып аман қалды. Чарльз Х. Коэн (31 қаңтар 1937 – 4 қыркүйек 2009) – Карли Новеллдің шешесінің әкесі. Ол 2018 жылдың 14 ақпанында Флорида штатының Паркленд қаласындағы Марджори Стоунмен Дуглас орта мектебінде болған оқ жарылысынан, 1949 жылы әкесі сияқты шкафқа жасырынып аман қалды. Коэн 72 жасында 2009 жылдың 4 қыркүйегінде қайтыс болды және екі күннен кейін, 2009 жылдың 6 қыркүйегінде, жаппай өлтірудің 60 жылдығы күні және Унрухтың қайтысынан бір ай бұрын жерленді.