Кіріспе

Жапон самурайлары кланы Хосокава (細川氏) – жапон самурайларының руы немесе кланы.

Тарих

Клан Сеива Генджиден, Минамото кланының бір тармағынан және Ашикага кланы арқылы Сеива императорынан тікелей тараған. Ашикага шогунатының басқаруында көптеген маңызды лауазымдарды иеленген тұлғаларды осы клан өкілдерінен шықты. Эдо дәуірінде Хосокава кланы Жапониядағы ең ірі жер иеленуші даймо әулеттерінің бірі болды. Бүгінгі күні клан басшысы Морихиро Хосокава Жапонияның премьер-министрі қызметін атқарды.

Муромачи және Сенгоку дәуірі

Ашикага Йошизане ұлы Ашикага Йошисуэ Хосокава есімін алғаш рет қабылдады. Камакура дәуірінің соңындағы Хосокава Ёрихару Ашикага кланы үшін Камакура сёгунатына қарсы күресті. Тағы бір Хосокава – Акиуджи, Ашикага сёгунатын құруға көмектесті. Клан Муромачи (1336–1467), Сенгоку (1467–1600) және Эдо кезеңдерінде маңызды билікке ие болды, бірақ ғасырлар бойы Шикокудан Кинайға, содан кейін Кюсюға көшті. Ашикага сёгунаты тұсында клан Канрей (сёгунның орынбасары) лауазымын атқаратын үш отбасының бірі болды. Олардың бірі – Хосокава Ёриюки. Ашикага билігінің басында Хосокаваға Шикокудың барлық аймағын басқару құқығы берілді. Осы кезеңде Хосокава кланының мүшелері Ава, Аваджи, Битчу, Изуми, Сануки, Сетцу, Танба, Тоса және Ямаширо провинцияларының констебльдері (шуго) болды. Бесінші Канрей Хосокава Кацумото мен оның күйеуі Ямана Созен арасындағы сёгунат мұрагерлігі үшін туған дау Онин соғысын бастады, ол сёгунаттың құлауына және 150 жылдық хаос пен соғысқа, яғни Сенгоку кезеңіне әкелді. Киотода орналасқан Ашикага сёгунаты құлағаннан кейін, қаланың және, демек, елдің бақылауы бірнеше буын бойы Хосокава кланының қолына өтті (олар Киото Канрейі – сёгунның Киотодағы орынбасары лауазымын атқарды). Кацумотоның ұлы Хосокава Масамото 15 ғасырдың соңында осылай билік жүргізді, бірақ 1507 жылы қаза тапты. Оның өлімінен кейін клан бөлініп, ішкі соғыстардан әлсіреп қалды. Дегенмен, олардың қалған күші Киото мен оның төңірегінде шоғырланды. Бұл оларға билігін нығайтуға мүмкіндік берді және саяси тұрғыдан да, Қытаймен сауданы бақылау тұрғысынан да Оучи кланымен күшті бәсекелестікке түсті. Хосокавалар Киотода шамамен жүз жыл тұрды, бірақ Ода Нобунага қалаға шабуыл жасағанда қашып кетті. Көптеген адамдар құрылып қалған деп санайтын кланның тағы бір тармағы – Сайкю кланы (細九氏).

Эдо кезеңі

Кокураның Хосокава (кейін Кумамото) Эдо дәуірінде Хосокава кланының "басты" желісіне айналды. Хосокава Грация, Хосокава Тадаокидің әйелі, христиан дініне өткен ең танымал самурайлардың бірі болды; ол сонымен қатар Акечи Мицухидедің қызы еді. Хосокавалар шешуші Секигахара науқанында Токугава Иэясумен бірге Ишида Мицунариға қарсы күш біріктірді, осылайша Токугава сёгунатының астында фудай (ішкі) даймёлар атанды. Оларға 540 000 коку кіріспен Хиго провинциясы хан (феод) ретінде берілді. Кумамотоның үшінші әміршісі Хосокава Тадатоси суретші және қылыш шебері Миямото Мусасидың меценаты болды. Хосокава иеліктері астанадан алыс, Кюсюде орналасқан болса да, даймёлардың ең байларының бірі саналды. 1750 жылға қарай Хиго күріш өндірушілердің алдың қатарында болды және Осака күріш брокерлері оны стандартты өлшем ретінде пайдаланды. Кейіннен доменнің экономикасы құлдырады, бірақ алтыншы әмірші Хосокава Шигеката (1718–1785, билік еткен жылдары 1747–1785) жағдайды жақсартқан бірқатар реформалар жүргізді. Ол 1755 жылы "Дзисюкан" хан мектебін де құрды. Кейінгі жылдары Йокой Сёнан сияқты көптеген ғалымдар тәрбиеленді. 1787 жылы Тадатосиден тараған басты әулет желісі жетінші әмірші, Шигекатаның ұлы Харутосидің (1758–1787; билік еткен жылдары 1785–1787) қазасымен тоқтатылды. Оның орнына Тадатошидің кіші інісі Тацутаканың (1615–1645) тікелей ұрпағы, Удоның алтыншы әміршісі Нарисиге (1755–1835, билік еткен жылдары 1787–1810) тағайындалды. 1810 жылы Нарисиге өзінің тағын үлкен ұлы Наритацуға (1788–1826, билік еткен жылдары 1810–1826) ұсынып, ол Кумамотоның тоғызыншы әміршісі болды. 1826 жылы Наритацу мұрагерсіз қайтыс болды, одан кейін оның сіңлісінің ұлы Наримори (1804–1860), Наритацудың кіші інісі Тацуюкидің (1784–1818) ұлы таққа отырды. 1860 жылы Наримори қайтыс болғаннан кейін оның үлкен ұлы Йосикуни (1835–1876, билік еткен жылдары 1860–1871) Кумамотоның он бірінші және соңғы билеушісі атанды. Эдо дәуірінде Хосокава кланының төрт негізгі тармағы болды, олардың әрқайсысы даймё атағын иеленді. Отбасының тағы екі тармағы Нагаока тегімен Кумамотоның Хосокавасына каро (вассал) ретінде қызмет етті. Сол отбасылардың біріне тиесілі Хосокава Гёбу үйі (細川刑部邸) бүгінгі күнге дейін сақталған және Кумамото префектурасының материалдық мәдени мұрасы болып табылады.

Бошин соғысы

1868-69 жылдардағы Бошин соғысы кезінде Кумамото Хосокавалары, Кумамото Шинден және Удо императорлық үкіметті қолдады. Олардың әскерлері Айдзу шайқасы мен Хакодате шайқасы сияқты шайқастарға қатысты.

Мейдзи және одан кейінгі дәуірлер

1871 жылы феодалдық тап жойылғаннан кейін Хосокава кланы және оның тармақтары Мэйдзи дәуірінде жаңа аристократия құрамына енді. Басты әулеттің (Кумамото) басшысына маркиз (кошаку) атағы мұрагерлік ретімен берілді, ал екінші тармақтардың басшылары виконт (шишаку) дәрежесін алды; бұл атақтар 1947 жылы қолданыстан шықты. Басты әулеттің қазіргі басшысы, Жапонияның бұрынғы премьер-министрі Морихиро Хосокава, Кумамото Хосокаваларының ұрпағы болып табылады.