Кіріспе
Қытай тілінен алынған корей сөздері, немесе ханджа оқуы – корей тіліндегі қытай тілінен шыққан сөздерді білдіреді. Қытай-корей лексикасына тікелей қытай тілінен алынған сөздер, сондай-ақ қытай иероглифтерінен жасалған жаңа корей сөздері, және қытай-жапон лексикасынан алынған сөздер кіреді. Осы терминдердің көп бөлігі Корея мәдениеті туралы қытай тіліндегі әдебиет өркендеген кезеңде қабылданған. Кейіннен осы сөздердің көптегені корей тіліне бейімделіп, қысқартылған немесе өзгертілген. Қытай-корей сөздерінің үлесі 30%-дан 70%-ға дейін бағаланады. Ұлттық корей тілі институты (NIKL) жариялаған «Стандартты корей тілі сөздігіне» сәйкес, қытай-корей лексикасы корей тілінің сөздік қорының шамамен 57%-ын құрайды.
Korean words of Chinese origin
Sino Korean vocabulary or Hanja eo refers to Korean words of Chinese origin. Sino Korean vocabulary includes words borrowed directly from Chinese, as well as new Korean words created from Chinese characters, and words borrowed from Sino Japanese vocabulary. Many of these terms were borrowed during the height of Chinese language literature on Korean culture. Subsequently, many of these words have also been truncated or altered for the Korean language. Estimates of the percentage of Sino Korean ranges from as low as 30% to as high as 70%. According to the Standard Korean Language Dictionary published by the National Institute of Korean Language (NIKL), Sino Korean represents approximately 57% of the Korean vocabulary.
Тарих
Кореяда қытай тілі мен қытай әріптерін пайдалану кем дегенде б.з.д. 194 жылға дейін жетеді. Үш патшалық дәуірінде қытай-корей сөздері кеңінен қолданылса, Силла дәуірінде олар одан да көп таралды. Осы кезеңде ер азаматтар өз есімдерін қытай-корей есімдеріне ауыстырды. Бұған қоса, үкімет елдегі барлық ресми лауазымдар мен жер-су атауларын қытай-корей тіліне өзгертті. Қытай-корей сөздері Горё және Жосон дәуірлерінде де жиі қолданылды.
Қолданылуы
Қытай-корей сөздері Оңтүстік Корея лексикасының үлкен бөлігін құрайды, ал қалғаны – түпкі корей сөздері мен басқа тілдерден алынған сөздер, мысалы, жапон және ағылшын тілдерінен (соңғылары аздап). Қытай-корей сөздері көбінесе ресми немесе әдеби жағдайларда, сондай-ақ абстрактті немесе күрделі ұғымдарды жеткізу үшін қолданылады. Корейлік барлық тегі және көптеген корей есімдері қытай-корей тілінен алынған.
Қытай таңбаларын қолдана отырып Кореяда жасалған сөздер
Төмендегі сөздер қытай әріптерін пайдаланып Кореяда жаратылған. Олар Қытайда, Жапонияда және Вьетнамда қолданылмайды.
Қате сөз; қауесет 낭설 nangseol 浪說
Некеге қабілеттілік; үйлесімділік 궁합 gunghap 宮合
Суық тию 감기 gamgi 感氣
Алдамшы; алаяқ 고단수 godansu 高段數
Қиындық; ауыртпалық; қиыншылық 고생 gosaeng 苦生
Дәптер 공책 gongchaek 空冊
Таң қалдырарлық 굉장 goengjang 宏壯
Бөліш (грамматика); сөзбелгі 관형사 gwanhyeongsa 冠形詞
Түрме; қамау орны 교도소 gyodoso 矯導所
Тауарлардың ассортименті 구색 gusaek 具色
Әзіл-қалжың 농담 nongdam 弄談
Бірлік; қосылу; бірігу 단합 danhap 團合
Жауап; жауап хат; қайта жауап 답장 dapjang 答狀
Бақыт; сәттілік да행 dahaeng 多幸
Тресқа (балық) 대구 daegu 大口
Қоғамдық көлік; қалалық көлік 대중교통 daejung gyotong 大衆交通
Жер учаскесі; құрылыс алаңы 대지 daeji 垈地
Міннеттартпалық; қарыз덕분 deokbun 德分
Субподряд 도급 dogeup 都給
Жас жігіт; бойжеткен 도령 doryeong 道令
Грипп; қызба독감 dokgam 毒感
Бір жастас 동갑 donggap 同甲
Туыстық сезім 동질감 dongjilgam 同質感
Сыра 맥주 maekju 麥酒
Минтай балығы 명태 myeongtae 明太
Мемлекеттік мереке 명절 myeongjeol 名節
Аты-жөні жазылған визитка 명함 myeongham 名銜
Ағаш шебері 목수 moksu 木手
Жоқ болу; құрып кету 몰사 molsa 沒死
Қырғын; қырғын; жою 몰살 molsal 沒殺
Гүлжамал 무궁화 mugunghwa 無窮花
Ауруға бару 문병 munbyeong 問病
Сұраққа алу; тексеру 문초 muncho 問招
Уайымды; ыңғайсыз; кешірім сұрау миан mian 未安
Қоғамға зиян 민폐 minpye 民弊
Жәй ғана 방금 banggeum 方今
Отыру төсегі; кілемше 방석 bangseok 方席
Лотерея билеті 복권 bokgwon 福券
Көтерме сауда орталығы; жылжымайтын мүлік агенттігі 복덕방 bokdeokbang 福德房
Маусымсыз кезең; төмен маусым бису기 bisugi 非需期
Мұз сарайы 빙상장 bingsangjang 氷上場
Жазылу 구독 gudog 購讀
Көлем; қабірстан; бейіт 산소 sanso 山所
Тағам ретінде дайындалған балық 생선 saengseon 生鮮
Тас шебері 석수 seoksu 石手
Сыйлық; сыйлық 선물 seonmul 膳物
Жоғары маусым; қарбалас маусым 성수기 seongsugi 盛需期
Аты-жөні 성함 seongham 姓銜
Күш салу; тырысу 성함 sugo 受苦
Сексуалдық қысым; зорлық 성희롱 seonghuirong 性戲弄
Міндет; жауапкершілік; тапсырма 소임 soim 所任
Қымбат; құнды со중 sojung 所重
Саяхат; пикник; экскурсия 소풍 sopung 逍風
Чек; төлем қағазы 수표 supyo 手票
Бастау; бастау; кірісу 시작 sijak 始作
Шын жүректен сұрау; өтіну 신신당부 sinsindangbu 申申當付
Бала актер; актриса 아역 ayeok 兒役
Тәркілеу; айып салу 압류 amnyu (apryu) 押留
Жаман сөз; араздық 앙숙 angsuk 怏宿
Дүрбелең; шу; қыжылдау я단 yadan 惹端
Жорғалаушы 양말 yangmal 洋襪
Жүректің қатаңдығы; рақымсыздық 야박 yabak 野薄
Күтілгендей; сондай-ақ 역시 yeoksi 亦是
Жасыл сары; ақ жасыл 연두 yeondu 軟豆
Шет елдік; басқа планеталық 외계인 oegyein 外界人
Ана тілінде сөйлейтін 원어민 woneomin 原語民
Эксклав; шекаралық аймақ 월경지 wolgyeongji 越境地
Бастау; бастау; кірісу 위시 wisi 爲始
Сүйену; сену; үміттену 의지 uiji 依支
Көшу; орын аудару 이사 isa 移徙
Дән себу машинасы и앙기 ianggi 移秧機
Өз жағыңнан 자기편 jagipyeon 自己便
Шешім; шешім; жоспар 작정 jakjeong 作定
Қолғап; митенкалар 장갑 janggap 掌匣 / 掌甲
Жалдау; жалға алу 전세 jeonse 專貰
Процедура; процесс; қадамдар; іс-шаралар 절차 jeolcha 節次
Сүйіскендердің әңгімесі 정담 jeongdam 情談
Жеке тұлғаның белгісі; сәйкестік 정체성 jeongcheseong 正體性
Нан пісіретін дүкен; кондитерлік 제과점 jegwajeom 製菓店
Бензин құю станциясы 주유소 juyuso 注油所
Шайнек 주전자 jujeonja 酒煎子
Кешіріңіз; өкінішті 죄송 joesong 罪悚
Қолданба; әмияна 지갑 jigap 紙匣
Рет; кезең; мазмұндамалар тізімі 차례 charye 次例
Кітап дүкені 책방 chaekbang 冊房
Терезе 창문 changmun 窓門
Төбе 천장 cheonjang 天障
Тойға шақыру қағазы 청첩장 cheongcheopjang 請牒狀
Бастауыш мектеп 초등학교 chodeung hakgyo 初等學校
Бастауыш сынып оқушысы 초등학생 chodeung haksaeng 初等學生
Көктем шаршаңқысы 춘곤증 chungonjeung 春困症
Шығару; іске қосу 출시 chulsi 出市
Бүршік; қабаттар 층계 cheunggye 層階
Дос 친구 chingu 親舊
Шығару; іске қосу 출시 chulsi 出市
Видео ойынға қатысты блок ча단 chadang 遮斷
Сағат серпімі; сағат механизмі 태엽 taeyeop 胎葉
Сәйкестік; үйлесімділік 통섭 tongseop 統攝
Қолайлы дүкен 편의점 pyeoneuijeom 便宜店
Хабар; хат 편지 pyeonji 便紙
Сапар; саяхат; саяхаттау 행차 haengcha 行次
Мақтану; қорқыту; мақтан тұту 허풍 heopung 虛風
Ақша; қолма-қол ақша 현찰 hyeonchal 現札
Жағдай; жағдайлар 형편 hyeongpyeon 形便
Ақылдан безіп кету; ақылдан шығу 환장 hwanjang 換腸
Маусымдар алмасуы; аралық маусым 환절기 hwanjeolgi 換節期
Хёнчунгил 현충일 hyeonchungil 顯忠日
Құрылғы 기기 gigi 機器/器機
Аты-жөнімен таныстыру картасы 명함 myeongham 名銜